Phân loại phôi IVF vì sao lại quan trọng? Ý nghĩa và quy trình

Trong IVF, chất lượng phôi ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm tổ và cơ hội mang thai. Vì vậy, phân loại phôi là bước quan trọng giúp bác sĩ chọn phôi phù hợp để chuyển hoặc trữ đông, đồng thời xây dựng hướng điều trị hiệu quả hơn cho từng trường hợp.

Phân loại phôi IVF là gì?

Phân loại phôi là bước quan trọng giúp đánh giá và lựa chọn phôi có chất lượng tốt trong quá trình thụ tinh trong ống nghiệm. Sau khi trứng kết hợp với tinh trùng trong phòng thí nghiệm để tạo thành phôi, phôi sẽ được nuôi cấy trong hệ thống nuôi phôi đặc biệt từ 3-5 ngày.

Khi phôi phát triển đến ngày 3 hoặc ngày 5, chuyên viên phôi học sẽ tiến hành đánh giá hình thái và phân loại chất lượng phôi. Kết quả này giúp bác sĩ chọn ra những phôi phù hợp nhất để chuyển phôi hoặc trữ đông phôi, tùy theo chỉ định điều trị và kế hoạch sinh sản của người bệnh.

Vai trò của việc phân loại phôi trong IVF

Quá trình đánh giá và phân loại phôi IVF giúp bác sĩ ước lượng tiềm năng phát triển của phôi, đồng thời tiên lượng khả năng phôi làm tổ thành công trong tử cung. Nhờ đó, việc lựa chọn phôi để chuyển sẽ chính xác hơn, góp phần nâng cao cơ hội mang thai và sinh con khỏe mạnh.

Đây là một bước quan trọng, yêu cầu chuyên viên phôi học có trình độ chuyên môn cao, thao tác chính xác và ứng dụng các kỹ thuật hiện đại để nhận diện những phôi có tiềm năng phát triển tốt nhất.

Một số vai trò quan trọng của phân loại phôi IVF gồm:(1)

• Giúp tăng tỷ lệ thành công của IVF nhờ lựa chọn phôi có chất lượng tốt để chuyển.
• Góp phần giảm nguy cơ đa thai khi bác sĩ có cơ sở chọn lọc phôi phù hợp.
• Hỗ trợ xác định phôi nên chuyển ngay hoặc trữ đông, từ đó tối ưu số phôi sử dụng cho các chu kỳ tiếp theo.
• Tạo cơ sở để tối ưu hóa phác đồ điều trị theo tình trạng và mục tiêu sinh sản của từng người bệnh.

Những phương pháp phân loại phôi

Hiện nay, 2 phương pháp phân loại phôi IVF được sử dụng phổ biến là đánh giá phôi theo hình thái và đánh giá phôi theo động học hình thái. Cụ thể như sau:

1. Phân loại phôi dựa trên hình thái

Đây là phương pháp truyền thống, được áp dụng rộng rãi trong các phòng thí nghiệm IVF. Ở những mốc phát triển quan trọng, nhất là phôi ngày 3 và phôi ngày ngày 5, phôi sẽ được quan sát dưới kính hiển vi có độ phóng đại cao để đánh giá đặc điểm hình thái dựa trên các tiêu chí chuyên môn cụ thể.

2. Đánh giá phôi theo động học hình thái

Phương pháp này kết hợp giữa đánh giá hình thái cấu trúc và tốc độ phát triển của phôi. Chuyên viên phôi học sử dụng công nghệ Timelapse để theo dõi, ghi nhận liên tục quá trình phát triển của phôi từ thời điểm thụ tinh đến giai đoạn phôi nang.

Nhờ theo dõi toàn bộ quá trình phát triển, phương pháp này giúp phát hiện những bất thường trong quá trình phân chia tế bào mà nếu chỉ quan sát ở từng thời điểm riêng lẻ có thể bỏ sót. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá chính xác hơn chất lượng phôi và tiềm năng làm tổ.

Việc kết hợp đánh giá hình thái học truyền thống với đánh giá động học phôi bằng công nghệ Timelapse giúp nâng cao khả năng lựa chọn phôi có tiềm năng phát triển tốt, từ đó góp phần cải thiện tỷ lệ đậu thai trong các chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm.

Các tiêu chí phân loại phôi IVF hiện nay

Mỗi giai đoạn phát triển của phôi đều phản ánh những thông tin khác nhau về chất lượng phôi và tiềm năng làm tổ. Dựa vào đó, chuyên gia phôi học có thể lựa chọn phôi phù hợp nhất để chuyển phôi hoặc trữ đông. Trong IVF, tiêu chí phân loại phôi thường được áp dụng ở phôi ngày 3 và phôi ngày 5.

1. Tiêu chí phân loại phôi ngày 3

Sau 3 ngày nuôi cấy, phôi thường được đánh giá và xếp loại từ 1 đến 4, tương ứng với chất lượng giảm dần. Trong đó, phôi loại 1 và loại 2 được xem là phôi tốt, có khả năng phát triển lên phôi nang, làm tổ và tiếp tục phát triển thành thai cao hơn. Phôi loại 3 có chất lượng trung bình, còn phôi loại 4 là phôi kém chất lượng.

Chất lượng phôi ngày 3 thường được đánh giá dựa trên 4 tiêu chí:

• Tốc độ phân chia tế bào.
• Mức độ đồng đều về kích thước giữa các tế bào.
• Tỷ lệ phân mảnh của phôi.
• Tình trạng đa nhân.

2. Tiêu chí phân loại phôi ngày 5

Đến ngày 5, phôi đã phát triển đến giai đoạn phôi nang. Lúc này, ngoài tốc độ phát triển, phôi được đánh giá dựa trên 3 tiêu chí hình thái quan trọng gồm độ nở rộng của khoang phôi, lớp tế bào lá nuôi bên ngoài và khối tế vào bên trong.

Độ nở rộng của khoang phôi được chấm từ 1 đến 6, phản ánh mức độ phát triển của phôi nang, trong đó 4 là phát triển tốt nhất:

• 1: Khoang phôi chiếm dưới hoặc bằng 50% thể tích phôi.
• 2: Khoang phôi chiếm từ 50% thể tích phôi trở lên.
• 3: Khoang phôi lấp đầy thể tích phôi, màng zona pellucida (ZP) còn dày.
• 4: Khoang phôi lấp đầy thể tích phôi, màng zona pellucida (ZP) mỏng hơn ban đầu.
• 5: Phôi đang thoát màng.
• 6: Phôi đã thoát màng hoàn toàn.

Lớp tế bào lá nuôi (TE) được phân loại từ A đến C, trong đó A được đánh giá là tốt nhất:

• A: Nhiều tế bào, gắn kết chặt, hầu như không phân mảnh.
• B: Tế bào gắn kết lỏng hơn, phân mảnh ít.
• C: Ít tế bào, phân mảnh nhiều.

Khối tế bào bên trong (ICM) cũng được phân loại từ A đến C, trong đó A được đánh giá là tốt nhất:

• A: Nhiều tế bào, kết dính chặt, chất lượng tốt.
• B: Ít tế bào hơn, liên kết lỏng hơn, chất lượng trung bình.
• C: Rất ít tế bào, liên kết lỏng lẻo, chất lượng kém.

Từ 3 tiêu chí trên, phôi ngày 5 thường được chia thành 4 nhóm chất lượng theo thứ tự giảm dần:

• Phôi loại 1: Độ nở rộng từ 3 trở lên, ICM và TE đạt mức AA, AB hoặc BA.
• Phôi loại 2: Độ nở rộng từ 3 trở lên, ICM và TE ở mức BB, 2AA, 2BA, 2BB.
• Phôi loại 3: Gồm các phôi có chất lượng trung bình như EB, 2AC, 2BC, 3AC, 3BC, 4AC, 4BC, 5AC, 5BC, 3CA, 3CB, 4CA, 4CB, 5CA, 5CB. Nếu phôi đã được sinh thiết, có thể được ký hiệu thêm dấu (+), ví dụ 3AC+ hoặc 2BC+.
• Phôi loại 4: Là các phôi còn lại có chất lượng kém, thường không được ưu tiên sử dụng như EB(-), 2C-A, 2C-B, 3C-A, 3C-B, 4C-A, 4C-B, 5C-A, 5C-B, 2AC-, 2BC-, 3AC-, 3BC-, 4AC-, 4BC-, 5AC-, 5BC-.

Ở giai đoạn phôi ngày 5, phôi loại 1 và loại 2 thường được xem là có chất lượng tốt nhất, phôi loại 3 ở mức trung bình, còn phôi loại 4 là phôi kém. Theo ThS.BS Trần Ngọc Vân Anh, việc xếp loại 1, 2, 3, 4 thực chất dựa trên kết quả phân chia tế bào được thể hiện qua hình thái của phôi.

Tuy nhiên, phôi có hình thái tốt chưa chắc không có bất thường di truyền. Nói cách khác, đánh giá hình thái chỉ phản ánh phần nào tiềm năng phát triển của phôi, chứ không thể khẳng định chắc chắn phôi hoàn toàn bình thường về mặt nhiễm sắc thể. Vì vậy, trong một số trường hợp, xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) có thể được chỉ định để phát hiện các bất thường nhiễm sắc thể, từ đó giúp bác sĩ chọn phôi có tiên lượng làm tổ tốt hơn.

Tại IVF Tâm Anh quy trình phân loại phôi diễn ra thế nào?

Sau khi được tạo thành bằng thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), phôi sẽ được nuôi cấy trong hệ thống nuôi phôi chuyên dụng đến các mốc quan trọng là ngày 3 và ngày 5 để theo dõi sự phát triển và đánh giá chất lượng.

Với hệ thống nuôi cấy truyền thống, chuyên viên phôi học phải đưa phôi ra ngoài ở những thời điểm nhất định để quan sát và đánh giá hình thái. Tuy nhiên, cách làm này có thể ảnh hưởng đến chất lượng phôi do phôi tiếp xúc với môi trường bên ngoài, làm thay đổi đột ngột nhiệt độ, độ pH và các điều kiện nuôi cấy.

Tại IVF Tâm Anh, phôi được nuôi trong hệ thống nuôi phôi tự động (Timelapse) khép kín, duy trì các chỉ số như nhiệt độ, độ ẩm,… tương tự như môi trường bên trong tử cung người mẹ. Hệ thống camera ghi hình liên tục giúp chuyên viên phôi học theo dõi toàn bộ quá trình phát triển của phôi, từ đó đánh giá và phân loại phôi dựa trên cả hình thái lẫn động học mà không cần đưa phôi ra ngoài như phương pháp truyền thống.

Ngoài ra, IVF Tâm Anh còn ứng dụng hệ thống nuôi cấy phôi tích hợp trí tuệ nhân tạo AI, trong đó mỗi ngăn được thiết kế cho một ca nuôi cấy riêng biệt. Điều này giúp hạn chế tối đa tác động từ sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm. Đồng thời, phần mềm AI có thể hỗ trợ phân tích nhiều thông số về hình thái và tốc độ phát triển của phôi, từ đó gợi ý đánh giá phôi loại 1, 2, 3, 4, hỗ trợ chuyên viên phôi học trong việc phân loại và đánh giá phôi chính xác hơn.

Sau cùng, việc đánh giá và phân loại phôi vẫn do các chuyên gia phôi học có chuyên môn và kinh nghiệm trực tiếp thực hiện, dựa trên những tiêu chí phù hợp với từng giai đoạn phát triển của phôi, chủ yếu là phôi ngày 3 và phôi ngày 5.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh), quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Phân loại phôi IVF không chỉ giúp nhận diện phôi có tiềm năng phát triển tốt mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. Hiểu đúng vai trò, ý nghĩa và quy trình đánh giá chất lượng phôi sẽ giúp các cặp vợ chồng có cái nhìn rõ hơn và thực tế hơn về cơ hội thành công của một chu kỳ IVF.