Nguyên nhân chất lượng phôi kém là do đâu khi làm IVF?

Trong quá trình thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), mục tiêu hàng đầu của các cặp vợ chồng và bác sĩ là tạo ra được những phôi khỏe mạnh để tăng tỉ lệ đậu thai. Tuy nhiên, không phải lúc nào quá trình nuôi cấy phôi cũng diễn ra thuận lợi, có những trường hợp xuất hiện phôi kém khiến nhiều cặp vợ chồng lo lắng về khả năng thành công. Vậy nguyên nhân chất lượng phôi kém là do đâu khi làm IVF?

Thế nào là chất lượng phôi kém?

Phôi kém là những phôi có bất thường về hình thái học và tốc độ phát triển không đạt chuẩn trong môi trường nuôi cấy. Để xác định phôi chất lượng kém, chuyên viên phôi học sẽ đánh giá dựa trên hệ thống tiêu chí nghiêm ngặt gồm: số lượng và độ đồng đều của các phôi bào, sự xuất hiện của các đa nhân bất thường, mức độ phân mảnh bào tương. Đối với giai đoạn phôi nang, độ nở rộng của khoang phôi không đạt cũng là yếu tố cho thấy phôi có thể phát triển kém.

Ở mỗi giai đoạn phát triển, tiêu chí nhận diện chất lượng phôi IVF có kém hay không sẽ khác nhau:

• Phôi ngày 3: Phôi bị đánh giá là kém khi có tốc độ phân chia bất thường (quá chậm hoặc quá nhanh), số lượng tế bào không đạt chuẩn (thường ít hơn 6 tế bào). Đặc biệt, mức độ phân mảnh nếu trên 25% diện tích phôi sẽ được kết luận là phôi kém chất lượng. Trường hợp có nhiều hơn một nhân trong phôi bào được xem là phôi kém.
• Phôi ngày 5: Phân loại phôi kém ngày 5 sẽ dựa vào các tiêu chí:
• Đánh giá thể tích nang chiếm bao nhiêu % thể tích phôi, đã có sự thoát màng hay chưa.
• Khối tế bào bên trong (ICM) và tế bào bên ngoài (TE) nhiều hay ít, mức độ liên kết và có hình ảnh phôi bào thoái hóa không.

Khi làm IVF phôi kém là do đâu?

Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể tác động đến chất lượng phôi trong chu kỳ IVF, dẫn đến sự xuất hiện của phôi kém chất lượng như:

1. Độ tuổi người phụ nữ

Độ tuổi của người vợ là yếu tố tiên quyết và có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng phôi trong thụ tinh ống nghiệm. Khi người phụ nữ bước sang tuổi 35, đặc biệt là sau 40 tuổi, số lượng trứng còn lại trong buồng trứng không chỉ giảm sút mà chất lượng cũng suy giảm. Phụ nữ lớn tuổi có nguy cơ cao bị rối loạn phân chia nhiễm sắc thể trong quá trình giảm phân, dẫn đến việc hình thành các phôi bất thường về di truyền, khiến tỉ lệ phôi loại trung bình và kém tăng cao.

2. Do chất lượng noãn của người vợ

Chất lượng noãn đóng vai trò là “nguyên liệu” gốc cung cấp toàn bộ bào tương và các bào quan cần thiết cho sự phát triển ban đầu của phôi. Tuy nhiên, nhiều chị em gặp các vấn đề như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), lạc nội mạc tử cung hoặc giảm dự trữ buồng trứng khiến noãn không đạt được độ trưởng thành. Noãn có chất lượng kém thường đi kèm với các khiếm khuyết trong ty thể, gây thiếu hụt năng lượng cho quá trình phân chia tế bào sau đó. Kết quả là phôi được tạo ra có nguy cơ có hình thái xấu, tốc độ phát triển kém hoặc ngừng phát triển giữa chừng.(1)

3. Do chất lượng tinh trùng

Tinh trùng cũng là nhân tố tham gia trực tiếp vào quá trình tạo phôi. Nếu tinh trùng bị đứt gãy DNA cao, dị dạng hình thái hoặc di động kém có thể khiến phôi phát triển không ổn định. Tinh trùng mang thông tin di truyền lỗi được thụ tinh với trứng, vẫn có thể hình thành hợp tử nhưng khó có thể phát triển thành một phôi nang chất lượng tốt.

4. Ảnh hưởng bởi thói quen sống và môi trường

Lối sống không khoa học và các tác nhân xấu từ môi trường bên ngoài có tác động tiêu cực đến chất lượng của cả trứng lẫn tinh trùng như:

• Hút thuốc lá, thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá.
• Lạm dụng rượu, bia, cà phê…
• Tiếp xúc với các hóa chất độc hại trong môi trường làm việc.
• Căng thẳng kéo dài.
• Chế độ dinh dưỡng không cân bằng, thiếu hụt các chất chống oxy hóa.

5. Môi trường nuôi cấy phôi trong Lab

Phòng Lab được coi là “tử cung nhân tạo”, nơi phôi phải trải qua những ngày đầu đời vô cùng nhạy cảm trước khi được chuyển vào cơ thể mẹ. Bất kỳ sai lệch nhỏ nào về nồng độ khí (O2, CO2), nhiệt độ tủ cấy hay độ pH của môi trường nuôi cấy cũng có thể gây sốc cho phôi. Chính vì vậy, hệ thống trang thiết bị, phòng Lab hiện đại và tay nghề của chuyên viên phôi học là yếu tố quyết định để bảo vệ chất lượng phôi.

6. Các yếu tố di truyền

Nếu một trong hai vợ chồng mang các bất thường về cấu trúc nhiễm sắc thể như chuyển đoạn hay đảo đoạn, tỷ lệ tạo ra phôi lỗi sẽ rất cao. Những sai sót di truyền này thường biểu hiện thông qua hình thái phôi không đẹp hoặc phôi ngừng phát triển ở những giai đoạn sớm.

Có nên chuyển phôi chất lượng kém không?

Quyết định có nên chuyển phôi chất lượng kém hay không đòi hỏi các chuyên gia phải có sự cân nhắc kỹ lưỡng từ nhiều góc độ khác nhau. Mặc dù khi chuyển một phôi kém, tỷ lệ thành công không bằng phôi tốt, nhưng không phải là hoàn toàn không có hy vọng. Trên thực tế, có những trường hợp thành công khi chuyển phôi kém, nhưng nhờ sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, các chuyên gia giàu kinh nghiệm và người mẹ có sự chuẩn bị tốt về sức khỏe lẫn tinh thần. Vì vậy, trước khi đưa ra quyết định cả hai vợ chồng nên tham khảo kỹ ý kiến của bác sĩ và luôn chuẩn bị tốt nhất về mặt sức khỏe và tinh thần sẽ góp phần tối ưu cơ hội thành công.

Khả năng làm tổ của phôi kém như thế nào?

Phôi có chất lượng kém thường gặp nhiều khó khăn hơn khi bám dính và xâm nhập vào lớp niêm mạc tử cung để bắt đầu quá trình làm tổ. Do cấu trúc tế bào lá nuôi mỏng hoặc rời rạc, phôi khó có thể thiết lập được sự liên kết bền vững với cơ thể mẹ. Bên cạnh đó, phôi kém thường có tốc độ phát triển chậm, có thể bị lệch so với cửa sổ làm tổ của niêm mạc tử cung, làm giảm tỷ lệ đậu thai. Như vậy, khả năng làm tổ của phôi có chất lượng kém thấp hơn rất nhiều so với những phôi được đánh giá tốt.

Người có phôi kém khi điều trị IVF có nên gom phôi không?

Gom phôi là giải pháp tối ưu cho những bệnh nhân điều trị IVF có dự trữ buồng trứng thấp hoặc thường xuyên tạo ra những phôi có chất lượng không như ý. Tích lũy phôi qua nhiều chu kỳ kích thích buồng trứng giúp gia tăng số lượng phôi hiện có, tạo điều kiện thuận lợi để các chuyên gia sàng lọc và lựa chọn được những phôi có khả năng phát triển tốt nhất để chuyển phôi. Đối với những người có phôi kém, thay vì chuyển ngay với tỷ lệ thành công thấp, gom thêm phôi sẽ giúp tối ưu hóa khả năng mang thai trong lần chuyển phôi đầu tiên. Gom phôi không chỉ giúp tiết kiệm thời gian chờ đợi giữa các lần chuyển thất bại mà còn giảm bớt áp lực tâm lý nặng nề cho các cặp vợ chồng.

Trung tâm Hỗ Trợ Sinh Sản (IVF Tâm Anh), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh áp dụng quy trình thăm khám toàn diện, phối hợp chặt chẽ với khoa Nam Học và Trung tâm Sản Phụ Khoa nhằm đưa ra chẩn đoán chính xác, đem đến kết quả điều trị tốt, trong thời gian sớm nhất. Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Hỗ Trợ Sinh Sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Sự xuất hiện của phôi kém trong quá trình thụ tinh ống nghiệm là một thử thách lớn, nhưng không đồng nghĩa với việc khép lại cánh cửa làm cha mẹ. Với sự phát triển của công nghệ phôi học, các kỹ thuật hiện đại cùng chiến lược gom phôi, đặc biệt là phác đồ “cá thể hóa” cho từng trường hợp, các chuyên gia hoàn toàn có thể giúp các cặp đôi cải thiện cơ hội thành công để sớm đón được con yêu về nhà.