Chất lượng phôi: Làm sao để đánh giá?

Chất lượng phôi là yếu tố quan trọng quyết định khả năng làm tổ thành công và sự phát triển ổn định của thai nhi trong buồng tử cung. Vì vậy, đánh giá và lựa chọn phôi đạt chuẩn không chỉ tối ưu hóa tỷ lệ thụ thai mà còn giảm thiểu rủi ro các biến chứng thai kỳ hoặc dị tật bẩm sinh.

Ý nghĩa của chất lượng phôi trong IVF

Trong phương pháp thụ tinh ống nghiệm (IVF), chất lượng phôi là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng làm tổ và có thai. Việc lựa chọn phôi có chất lượng tốt dựa trên hình thái và, trong những trường hợp có chỉ định, kết hợp với kết quả xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT), giúp tăng cơ hội mang thai, đồng thời có thể góp phần giảm nguy cơ sảy thai và thất bại chuyển phôi.

Tuy nhiên, kết quả điều trị IVF còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi người phụ nữ, chất lượng nội mạc tử cung, nguyên nhân vô sinh và tình trạng sức khỏe của cả hai vợ chồng. Vì vậy, đánh giá và lựa chọn phôi chất lượng là một bước quan trọng trong chiến lược cá thể hóa điều trị, hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ có thai, sinh sống và em bé khỏe mạnh.

Quá trình đánh giá chất lượng phôi như thế nào?

Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, quá trình đánh giá chất lượng phôi được thực hiện bởi các chuyên viên phôi học giàu kinh nghiệm trong phòng Lab.

1. Thời điểm đánh giá

Thông thường, phôi sẽ được đánh giá tại hai thời điểm quan trọng là ngày 3 (giai đoạn phôi phân chia) và ngày 5 (giai đoạn phôi nang).

• Phôi ngày 3 (giai đoạn phân chia): Chuyên viên phôi học đánh giá số lượng phôi bào, mức độ đồng đều của các tế bào, tỷ lệ phân mảnh và một số đặc điểm hình thái khác để nhận định tiềm năng phát triển của phôi.
• Phôi ngày 5 (giai đoạn phôi nang): Phôi được đánh giá dựa trên mức độ phát triển của phôi nang, chất lượng khối tế bào bên trong (Inner Cell Mass – ICM) và lớp tế bào lá nuôi (Trophectoderm – TE). Đây là giai đoạn giúp đánh giá rõ hơn tiềm năng phát triển của phôi và hỗ trợ lựa chọn phôi phù hợp để chuyển hoặc trữ lạnh.

2. Quy trình đánh giá

Các chuyên viên phôi học sử dụng kính hiển vi chuyên dụng để đánh giá hình thái phôi tại các thời điểm hoặc qua hệ thống nuôi cấy tích hợp công nghệ Time-lapse để theo dõi liên tục quá trình phát triển của phôi mà không làm gián đoạn môi trường nuôi cấy.

Việc đánh giá dựa trên các tiêu chí hình thái và sự phát triển của phôi theo từng giai đoạn, như tốc độ phân chia tế bào, mức độ phân mảnh, tính đồng đều của các phôi bào và, ở giai đoạn phôi nang, chất lượng khối tế bào bên trong (ICM) và lớp tế bào lá nuôi (TE). Dựa trên các tiêu chí này, chuyên viên phôi học lựa chọn những phôi có tiềm năng phát triển tốt để ưu tiên chuyển phôi hoặc trữ lạnh phôi.

Đối với những phôi có dấu hiệu phát triển không thuận lợi hoặc chất lượng thấp, chuyên viên phôi học sẽ tiếp tục theo dõi và đánh giá theo quy trình chuyên môn. Toàn bộ kết quả đánh giá được ghi nhận đầy đủ và trao đổi với người bệnh trong quá trình tư vấn điều trị.

Chất lượng phôi bị ảnh hưởng bởi yếu tố nào?

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phôi gồm:

1. Độ tuổi của người vợ

Độ tuổi của người phụ nữ là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phôi do dự trữ buồng trứng giảm dần theo thời gian. Khi tuổi càng cao, đặc biệt từ 35 tuổi trở lên, dự trữ buồng trứng và chất lượng noãn suy giảm, làm giảm khả năng tạo phôi có chất lượng tốt và tỷ lệ có thai sau IVF. Đồng thời, nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể ở phôi cũng tăng theo tuổi, làm tăng nguy cơ phôi ngừng phát triển, sảy thai hoặc thất bại làm tổ.

2. Số lượng và chất lượng trứng

Số lượng noãn thu được sau chọc hút có thể làm tăng cơ hội tạo được nhiều phôi để lựa chọn, tuy nhiên chất lượng noãn mới là yếu tố quyết định tiềm năng phát triển của phôi. Những noãn chưa trưởng thành, thoái hóa hoặc có bất thường thường có khả năng thụ tinh và phát triển thành phôi thấp hơn.

Tại IVF Tâm Anh, với những trường hợp tỷ lệ trứng non thu được nhiều hơn bình thường, có thể áp dụng kỹ thuật trưởng thành trứng non (IVM) để nuôi trứng trưởng thành trong môi trường ống nghiệm, từ đó tăng số lượng trứng chất lượng sử dụng cho quá trình nuôi cấy.

3. Chất lượng của tinh trùng

Tinh trùng là nhân tố tham gia trực tiếp vào quá trình tạo phôi và quyết định sự ổn định về mặt di truyền của phôi. Nếu tinh trùng khỏe mạnh với độ di động cao, khả năng thụ tinh và phát triển thành phôi chất lượng sẽ được cải thiện. Hiện nay, IVF Tâm Anh ứng dụng kỹ thuật lọc rửa tinh trùng giảm đứt gãy ADN tại phòng Lab, giúp nâng cao tỷ lệ phôi phát triển tốt, chất lượng ở nhóm bệnh nhân có tinh dịch đồ bất thường.

4. Các vấn đề di truyền

Bất thường về số lượng nhiễm sắc thể trong quá trình phân chia tế bào là yếu tố di truyền phổ biến nhất gây ảnh hưởng đến chất lượng phôi. Ngay cả những phôi có hình thái đẹp bên ngoài vẫn có thể tiềm ẩn những lỗi gen nghiêm trọng khiến quá trình làm tổ thất bại. Vì vậy, kết hợp sàng lọc di truyền tiền làm tổ sẽ giúp chuyên viên phôi học lựa chọn được những phôi bình thường, từ đó nâng cao tỷ lệ sinh ra em bé khỏe mạnh.

5. Môi trường nuôi cấy trong Lab

Điều kiện cơ sở vật chất và hệ thống tủ nuôi cấy đóng vai trò sống còn, giúp bảo vệ phôi khỏi các tác nhân bất lợi từ bên ngoài. Phôi rất nhạy cảm với các yếu tố như độ ẩm, nồng độ oxy và vi khuẩn nên cần một môi trường mô phỏng hoàn hảo như tử cung người mẹ. Vì vậy, phòng Lab hiện đại với trang thiết bị vô trùng tuyệt đối sẽ đảm bảo phôi phát triển liên tục và đạt chất lượng tối ưu nhất cho việc chuyển phôi.

Cần làm gì để cải thiện chất lượng phôi cho chu kỳ IVF tiếp theo?

Sau một chu kỳ IVF chưa thành công, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện để xác định nguyên nhân và xây dựng chiến lược điều trị phù hợp. Trong đó, cải thiện chất lượng noãn và tinh trùng, từ đó góp phần nâng cao chất lượng phôi, là một trong những yếu tố quan trọng giúp tăng cơ hội có thai ở các chu kỳ tiếp theo.

1. Xây dựng lối sống lành mạnh cho cả vợ và chồng

Cả hai vợ chồng đều cần có lối sống khoa học ít nhất 3 tháng trước khi bước vào chu kỳ điều trị mới bằng cách:

• Có chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu chất chống oxy hóa.
• Đạt và duy trì cân nặng hợp lý.
• Ngừng hút thuốc lá, không uống rượu bia, hạn chế cà phê, nước ngọt có ga.
• Giảm căng thẳng.
• Ngủ đủ giấc mỗi ngày.
• Vận động thể dục thường xuyên.

2. Điều trị phác đồ cá thể hóa

Bác sĩ sẽ dựa trên kết quả của chu kỳ thất bại trước đó để điều chỉnh liều lượng thuốc kích trứng và thời điểm chọc hút thích hợp giúp đạt hiệu quả tối ưu nhất. Mỗi trường hợp sẽ có sự đáp ứng thuốc khác nhau, vì vậy cá thể hóa phác đồ giúp thu được số lượng trứng trưởng thành cao hơn và chất lượng tốt hơn.

3. Gom phôi tích lũy nhiều chu kỳ

Với những trường hợp người phụ nữ có dự trữ buồng trứng thấp, bác sĩ sẽ gom phôi từ nhiều lần kích trứng giúp tích lũy đủ số lượng phôi cần thiết trước khi thực hiện chuyển phôi. Nhờ đó, tạo điều kiện cho các chuyên viên phôi học có thể lựa chọn được những phôi xuất sắc nhất. Từ đó, giúp tăng cơ hội thành công, đồng thời giảm bớt áp lực tâm lý cho người mẹ trong mỗi lần chuyển phôi đơn lẻ. Đây là giải pháp hiệu quả giúp tối ưu hóa nguồn lực sinh sản cho các cặp vợ chồng lớn tuổi hoặc gặp khó khăn về số lượng noãn.

Câu hỏi thường gặp

1. Phôi chất lượng kém có sinh ra em bé dị tật không?

Phôi chất lượng kém trên hình thái không đồng nghĩa với việc em bé sinh ra chắc chắn sẽ bị dị tật, vì hình thái chỉ phản ánh một phần sức sống bên ngoài. Tuy nhiên, phôi loại xấu thường có nguy cơ mang bất thường nhiễm sắc thể cao hơn, khiến tỷ lệ đậu thai thấp hoặc dễ sảy thai. Vì vậy, để đảm bảo an toàn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) để kiểm tra cấu trúc gen trước khi quyết định chuyển phôi.

2. Phôi có bị giảm chất lượng sau khi trữ đông và rã đông không?

Với công nghệ trữ đông trứng/noãn và phôi bằng phương pháp thuỷ tinh hoá, tỷ lệ noãn sống sau rã đông lên tới 97%, gần gấp 3 so với phương pháp cũ (đông lạnh chậm). Ứng dụng công nghệ này đem lại ý nghĩa to lớn cho người bệnh, đặc biệt là với bệnh nhân có bệnh lý cần điều trị như ung thư cần trữ trứng/phôi để bảo tồn khả năng sinh sản; phụ nữ lập gia đình muộn, trì hoãn sinh con cần trữ trứng/phôi để bảo toàn và chủ động việc sinh sản về sau; hoặc nhóm phụ nữ cao tuổi, có dự trữ buồng trứng thấp…

Tại Trung tâm Hỗ Trợ Sinh Sản (IVF Tâm Anh), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh áp dụng quy trình thăm khám toàn diện, phối hợp chặt chẽ với khoa Nam Học và Trung tâm Sản Phụ Khoa nhằm đưa ra chẩn đoán chính xác, đem đến kết quả điều trị tốt, trong thời gian sớm nhất. Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Hỗ Trợ Sinh Sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Đánh giá phôi trong quá trình nuôi cấy thông qua giám sát chặt chẽ hình thái và tiến trình tăng trưởng của phôi là cơ sở khoa học giúp bác sĩ đưa ra những nhận định chính xác nhất. Lựa chọn được chất lượng phôi tốt để chuyển vào tử cung giúp tối ưu khả năng làm tổ và phát triển thành thai nhi khỏe mạnh, đồng thời tăng tỷ lệ điều trị IVF thành công.