Chuyển phôi xấu có đậu thai không?

“Phôi xấu có đậu thai không?” là một trong những câu hỏi khiến nhiều cặp vợ chồng điều trị thụ tinh trong ống nghiệm không khỏi lo lắng khi nhận kết quả phân loại phôi. Trên thực tế, chất lượng phôi là yếu tố quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định thành công của một chu kỳ IVF.

Phôi xấu là gì?

Phôi xấu là những phôi có hình thái và đặc điểm phát triển chưa thuận lợi so với các nhóm phôi chất lượng cao hơn. Những phôi này có thể có các đặc điểm như tế bào không đồng đều về kích thước, tỷ lệ phân mảnh cao hoặc xuất hiện bất thường trong quá trình phân chia. Nhìn chung, phôi kém chất lượng có tiềm năng làm tổ và phát triển thành thai thấp hơn so với phôi chất lượng tốt hoặc phôi trung bình.

Trong IVF, việc đánh giá và phân loại phôi giúp bác sĩ và chuyên viên phôi học xác định đặc điểm của từng phôi, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Dựa trên kết quả đánh giá kết hợp các yếu tố từ người bệnh, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn phôi để chuyển hoặc trữ đông khi có chỉ định.

Tiêu chí đánh giá phôi xấu trong IVF

Phôi được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm và đánh giá ở các mốc quan trọng như ngày 3 (giai đoạn phôi phân cắt) và ngày 5 (giai đoạn phôi nang). Ở mỗi giai đoạn, các tiêu chí chuyên môn được áp dụng để nhận diện phôi có chất lượng kém, cụ thể:

1. Ở giai đoạn phôi ngày 3 (phôi phân cắt):

• Số lượng tế bào ít.

• Tỷ lệ phân mảnh tế bào cao (thường trên 25%).

• Kích thước các phôi bào không đồng đều.

• Xuất hiện hiện tượng đa nhân trong một tế bào.

2. Ở giai đoạn phôi ngày 5 (phôi nang):

• Khoang phôi phát triển kém, chiếm tỷ lệ nhỏ (≤50%) so với thể tích toàn bộ phôi.

• Khối tế bào bên trong (tế bào mầm phôi) ít, sắp xếp lỏng lẻo hoặc không rõ ràng.

• Lớp tế bào lá nuôi thưa thớt, liên kết kém.

Phôi xấu có đậu thai không?

Trong thụ tinh trong ống nghiệm, phôi được đánh giá “xấu” vẫn có khả năng làm tổ và phát triển thành thai, tuy nhiên tỷ lệ thành công thường thấp hơn so với phôi chất lượng tốt. Việc phân loại phôi chủ yếu dựa trên hình thái và tốc độ phát triển, do đó mang tính định hướng tiên lượng, không phải là yếu tố quyết định tuyệt đối. Trên thực tế, vẫn có những trường hợp phôi được xếp loại trung bình hoặc kém nhưng vẫn cho kết quả thai kỳ thuận lợi.

Đồng thời, cần hiểu rằng phôi có hình thái tốt chưa chắc hoàn toàn bình thường về di truyền. Vì vậy, trong các trường hợp như người phụ nữ lớn tuổi, thất bại chuyển phôi nhiều lần, sảy thai liên tiếp hoặc có yếu tố di truyền từ bố/mẹ, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết phôi (xét nghiệm di truyền tiền làm tổ) nhằm chọn lọc phôi không mang bất thường nhiễm sắc thể, qua đó nâng cao khả năng mang thai và sinh con khỏe mạnh.

ThS.BS Giang Huỳnh Như đang thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị cho bệnh nhân

Nên chuyển phôi kém chất lượng hay chờ đến khi có phôi tốt?

Không có câu trả lời chung cho mọi trường hợp. Quyết định chuyển phôi kém chất lượng hay tiếp tục thực hiện thêm chu kỳ để tạo phôi mới sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng của từng người bệnh.

Nhìn chung, phôi chất lượng tốt thường có tiềm năng làm tổ và phát triển thành thai cao hơn so với phôi kém chất lượng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như người vợ lớn tuổi, dự trữ buồng trứng suy giảm, đã trải qua nhiều chu kỳ kích thích buồng trứng nhưng số lượng phôi thu được ít hoặc không có phôi chất lượng tốt, bác sĩ vẫn có thể cân nhắc chuyển phôi kém chất lượng nếu đánh giá phôi còn khả năng phát triển.

Việc lựa chọn chuyển phôi hay tiếp tục tạo phôi mới cần dựa trên nhiều yếu tố như tuổi của người vợ, nguyên nhân vô sinh, số lượng và chất lượng phôi hiện có, tiền sử điều trị cũng như mong muốn của người bệnh. Do đó, người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được tư vấn phương án phù hợp cho từng trường hợp.

Khi nào nên gom phôi thay vì chuyển phôi kém chất lượng?

Đối với những người bệnh có ít phôi hoặc phần lớn phôi được đánh giá ở mức trung bình hoặc kém chất lượng, bác sĩ có thể cân nhắc phác đồ gom phôi qua nhiều chu kỳ kích thích buồng trứng. Mục tiêu của phương pháp này là tích lũy thêm số lượng phôi trước khi chuyển phôi hoặc thực hiện sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) nếu có chỉ định, từ đó có thêm cơ sở để lựa chọn phôi phù hợp cho kế hoạch điều trị.

Phác đồ gom phôi có thể được chỉ định ở một số trường hợp như phụ nữ lớn tuổi, giảm dự trữ buồng trứng hoặc có số lượng phôi thu được ít sau mỗi chu kỳ. Việc có nên áp dụng phác đồ này hay không sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên tuổi, dự trữ buồng trứng, tiền sử điều trị và mục tiêu sinh sản của từng người bệnh.

Thực tế cho thấy, khả năng làm tổ của phôi không chỉ phụ thuộc vào hình thái mà còn liên quan đến chất lượng di truyền của phôi và môi trường tiếp nhận phôi trong tử cung. Do đó, việc lựa chọn đúng phôi, đúng thời điểm và tối ưu hóa điều kiện tử cung đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tỷ lệ đậu thai, ngay cả khi ban đầu phôi được đánh giá chất lượng chưa cao.

Để đặt lịch thăm khám với các chuyên gia, bác sĩ tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh quý khách hàng có thể liên hệ:

Như vậy, với câu hỏi “phôi xấu có đậu thai không”, câu trả lời là vẫn có thể, dù tỷ lệ thành công thường thấp hơn so với phôi tốt. Điều quan trọng là cần đánh giá toàn diện từ chất lượng phôi, yếu tố di truyền đến điều kiện nội mạc tử cung và tình trạng sức khỏe người mẹ. Khi được xây dựng phác đồ cá thể hóa phù hợp, ngay cả những trường hợp có phôi chất lượng kém vẫn có cơ hội đạt được thai kỳ thành công và sinh con khỏe mạnh.