Người bị đa nang buồng trứng có làm IVF được không?

“Đa nang buồng trứng có làm IVF được không?” là thắc mắc phổ biến của nhiều phụ nữ khi được chẩn đoán mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và gặp khó khăn trong việc mang thai tự nhiên. PCOS ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, nội tiết và chuyển hóa, từ đó làm giảm khả năng thụ thai. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học sinh sản hiện đại, người bệnh vẫn có nhiều cơ hội làm mẹ nếu được thăm khám, đánh giá đúng tình trạng và lựa chọn phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp.

Tại sao phụ nữ mắc đa nang buồng trứng khó có con?

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một rối loạn nội tiết – chuyển hóa phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh do rối loạn phóng noãn.(1) Điều khiến người bệnh khó mang thai nằm ở nguy cơ rối loạn phóng noãn kéo dài do mất cân bằng nội tiết và kháng insulin. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

1. Rối loạn nội tiết làm gián đoạn quá trình rụng trứng

Ở phụ nữ mắc PCOS, sự gia tăng androgen và mất cân bằng giữa các hormone sinh sản (FSH, LH, estrogen, progesterone) khiến nhiều nang trứng phát triển dở dang nhưng không có nang trội chín và phóng noãn. Việc không rụng trứng hoặc rụng trứng rất thưa làm giảm cơ hội thụ tinh tự nhiên.

2. Kháng insulin ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng buồng trứng

Kháng insulin làm cơ thể tăng tiết insulin, từ đó kích thích buồng trứng sản xuất nhiều androgen hơn. Tình trạng này cản trở sự trưởng thành của nang noãn và duy trì vòng xoắn rối loạn phóng noãn kéo dài, khiến chu kỳ kinh thường thưa hoặc vô kinh.

3. Chất lượng trứng và môi trường nội mạc tử cung bị ảnh hưởng

Môi trường nội tiết bất thường có thể tác động đến chất lượng noãn, làm giảm khả năng thụ tinh và phát triển phôi. Đồng thời, niêm mạc tử cung có thể phát triển không đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng phôi làm tổ và duy trì thai..

4. Rối loạn chu kỳ kinh khiến việc thụ thai tự nhiên khó hơn

Chu kỳ kinh nguyệt không đều khiến thời điểm rụng trứng khó dự đoán. Ngay cả khi vẫn có rụng trứng rải rác, việc không xác định được “cửa sổ thụ thai” làm giảm đáng kể khả năng mang thai tự nhiên.

5. Tuổi càng tăng, khả năng sinh sản càng suy giảm

Phụ nữ bị PCOS vốn đã gặp khó khăn về phóng noãn. Khi tuổi tăng, dự trữ buồng trứng và chất lượng trứng suy giảm theo sinh lý tự nhiên, làm tình trạng hiếm muộn trở nên rõ rệt hơn nếu không được can thiệp sớm.

Đa nang buồng trứng có làm IVF được không?

Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) hoàn toàn có thể thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) và đây được xem là phương pháp hỗ trợ sinh sản hiệu quả, đặc biệt trong các trường hợp rối loạn phóng noãn kéo dài không đáp ứng với điều trị nội khoa.

Ở người bệnh PCOS, buồng trứng thường có nhiều nang noãn và đáp ứng tốt với thuốc kích thích, giúp thu được số lượng trứng tốt cho quá trình thụ tinh. Tuy nhiên, điều này cũng làm tăng nguy cơ quá kích buồng trứng (OHSS) nếu không kiểm soát chặt chẽ.

Vì vậy, khi chỉ định IVF cho phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ kích thích buồng trứng cá thể hóa, điều chỉnh liều thuốc phù hợp, theo dõi sát sự phát triển nang noãn và lựa chọn thời điểm chọc hút trứng an toàn. Hiện nay, nhờ các phác đồ kích thích thế hệ mới cùng chiến lược trữ lạnh phôi toàn bộ và chuyển phôi ở chu kỳ sau, nguy cơ quá kích buồng trứng đã giảm đáng kể, đồng thời vẫn đảm bảo cơ hội mang thai cao. Do đó, PCOS không phải là rào cản để làm IVF, mà chỉ là yếu tố cần được theo dõi và kiểm soát kỹ trong quá trình điều trị.

Quá trình làm IVF ở phụ nữ bị đa nang buồng trứng gặp khó khăn gì?

Trước khi bước vào chu kỳ IVF, cả hai vợ chồng đều được thăm khám toàn diện và thực hiện các chẩn đoán chuyên sâu nhằm đánh giá tổng thể sức khỏe sinh sản. Dựa trên kết quả này, bác sĩ sẽ tư vấn phác đồ điều trị, tiên lượng khả năng thành công cũng như hướng dẫn các bước chuẩn bị cần thiết.

Một chu kỳ IVF tiêu chuẩn thường trải qua 5 giai đoạn quan trọng:

• Kích thích buồng trứng: Người vợ được sử dụng thuốc nội tiết để kích thích buồng trứng phát triển nhiều nang noãn cùng lúc thay vì chỉ một nang như chu kỳ tự nhiên. Quá trình này được theo dõi sát bằng siêu âm và xét nghiệm nội tiết nhằm đảm bảo đáp ứng hiệu quả.

• Chọc hút trứng: Khi nang trứng đạt kích thước chuẩn, bác sĩ sẽ tiến hành chọc hút trứng qua đường âm đạo dưới hướng dẫn siêu âm. Thủ thuật diễn ra nhanh và ít xâm lấn.

• Thụ tinh và nuôi cấy phôi: Tinh trùng sau khi được lọc rửa sẽ kết hợp với trứng trong phòng lab. Phôi tạo thành sẽ được nuôi cấy và theo dõi liên tục để chọn ra những phôi có chất lượng tốt nhất.

• Chuyển phôi: Phôi khỏe mạnh được đưa vào buồng tử cung bằng một ống mềm chuyên dụng. Đây là thủ thuật nhẹ nhàng, thường không đau và không cần gây mê.

• Thử thai: Sau khi chuyển phôi, người vợ sẽ được xét nghiệm beta hCG để xác định có thai hay không.

Phụ nữ bị đa nang buồng trứng khi làm IVF cần được theo dõi chặt chẽ hơn vì buồng trứng thường đáp ứng quá mức với thuốc kích trứng. Điều này làm tăng nguy cơ quá kích buồng trứng.

Các lựa chọn điều trị khác ngoài IVF ở hội chứng PCOS

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là nguyên nhân thường gặp gây rối loạn phóng noãn và khó thụ thai ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần thực hiện IVF ngay từ đầu, vì vẫn có nhiều hướng điều trị đơn giản hơn có thể được ưu tiên áp dụng trước khi cân nhắc các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản chuyên sâu.

1. Điều trị thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống là bước điều trị đầu tiên và quan trọng nhất, đặc biệt ở những phụ nữ bị thừa cân hoặc béo phì. Việc này không chỉ giúp tăng khả năng rụng trứng tự nhiên mà còn cải thiện các chỉ số nội tiết và trao đổi chất cơ bản:

• Giảm cân vừa phải (khoảng 5-10%) có thể cải thiện độ nhạy insulin, giảm androgen và thúc đẩy rụng trứng đều đặn.

• Chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát lượng đường, chất béo và tinh bột, tập trung rau xanh, chất xơ, protein nạc.

• Tăng hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện chuyển hóa, cân nặng và tâm trạng.

• Tư vấn trước khi mang thai, bổ sung folate, không hút thuốc và hạn chế rượu bia để chuẩn bị tốt hơn cho thai kỳ.

Đây là bước nền tảng trước khi cân nhắc bất kỳ liệu pháp y khoa hay can thiệp sinh sản nào.

2. Sử dụng thuốc

Khi thay đổi lối sống chưa đủ cải thiện rụng trứng đều đặn, điều trị bằng thuốc kích thích rụng trứng thường là lựa chọn tiếp theo. Clomiphene citrate, thuốc ức chế Aromatase (Letrozole) là những thuốc đường uống được sử dụng rộng rãi nhất để kích thích nang trứng phát triển và rụng. Thuốc này hoạt động bằng cách tăng sản xuất hormone kích thích nang trứng (FSH) từ tuyến yên, giúp buồng trứng phản ứng mạnh hơn.

Trong trường hợp thuốc uống không đem lại hiệu quả, các hormone gonadotropins đường tiêm sẽ giúp kích thích buồng trứng trực tiếp, việc kích thích nang phát triển hiệu quả hơn. Việc lựa chọn thuốc và liều dùng được bác sĩ điều chỉnh dựa trên độ tuổi, cân nặng, hormone nền và phản ứng của buồng trứng.

3. Phương pháp IUI

Phương pháp IUI là lựa chọn can thiệp ít xâm lấn và chi phí thấp hơn IVF, đặc biệt phù hợp khi ống dẫn trứng thông, chất lượng tinh trùng đủ tốt và rụng trứng có thể được kiểm soát bằng thuốc. Quy trình IUI bao gồm lọc rửa tinh trùng để chọn ra những tinh trùng có khả năng di chuyển tốt nhất, sau đó đưa trực tiếp vào buồng tử cung vào thời điểm rụng trứng dự kiến.

Sự can thiệp này rút ngắn đường đi của tinh trùng tới trứng, từ đó làm tăng khả năng thụ tinh. Hiệu quả của IUI thường cao hơn khi kết hợp với thuốc kích thích rụng trứng, nhất là ở phụ nữ PCOS bị rụng trứng không đều. Tuy nhiên, IUI không cải thiện được nguyên nhân cơ bản của PCOS và sẽ được cân nhắc kỹ trước khi quyết định sử dụng.

4. Phẫu thuật nội soi đốt điểm buồng trứng

Khi các phương pháp dùng thuốc kích thích rụng trứng không đạt kết quả, phẫu thuật nội soi đốt điểm buồng trứng có thể được xem xét. Phương pháp này được thực hiện bằng cách nhỏ các lỗ trên bề mặt buồng trứng bằng nhiệt hoặc laser nhằm giảm sản xuất androgen và cải thiện vi môi trường buồng trứng. Từ đó, giúp buồng trứng phản ứng tốt hơn với cơ chế rụng trứng tự nhiên và gia tăng cơ hội rụng trứng đều đặn mà không cần dùng liều cao hormone.

Ngoài ra, với người bệnh PCOS có nguy cơ quá kích buồng trứng cao, kỹ thuật IVM là hướng đi đáng cân nhắc. Kỹ thuật này lấy noãn non rồi nuôi trưởng thành trong phòng lab nên cần rất ít hoặc không cần thuốc kích trứng, qua đó gần như loại bỏ được nguy cơ quá kích.

Mỗi trường hợp PCOS là khác nhau và không có phác đồ “quy chuẩn” áp dụng cho tất cả. Bên cạnh các lựa chọn kể trên, bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa hoặc chuyên gia hỗ trợ sinh sản sẽ cân nhắc tổng thể dựa trên: độ tuổi, BMI, xét nghiệm nội tiết, chất lượng tinh trùng người chồng, tiền sử bệnh và mong muốn sinh con để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp nhất. Việc lựa chọn đúng phương pháp không chỉ tối ưu hóa khả năng mang thai mà còn bảo vệ sức khỏe lâu dài của người phụ nữ.

Để đặt lịch thăm khám với các bác sĩ, chuyên gia tại IVF Tâm Anh, quý khách hàng có thể liên hệ:

Thực tế cho thấy, câu trả lời cho vấn đề đa nang buồng trứng có làm IVF được không là có, nhưng cần được cá thể hóa phác đồ điều trị và theo dõi chặt chẽ để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Việc kiểm soát cân nặng, nội tiết và các rối loạn chuyển hóa trước khi bước vào chu kỳ IVF đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tỷ lệ thành công. Vì vậy, phụ nữ mắc PCOS nên khám vô sinh hiếm muộn tại các trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín để được tư vấn chiến lược điều trị tối ưu và tăng cơ hội mang thai khỏe mạnh.