Ảnh hưởng của u tuyến yên có gây vô sinh hay không?

Bệnh lý u tuyến yên khiến hoạt động bình thường tại tuyến yên bị rối loạn, dẫn đến rối loạn hormone gây ra các vấn đề về sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ. Vậy u tuyến yên gây vô sinh không? Cơ chế tác động ra sao và mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản như thế nào?

U tuyến yên gây vô sinh hay không?

Câu trả lời là CÓ, u tuyến yên là một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến vô sinh do rối loạn nội tiết nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.(1)

Tuyến yên là tuyến nội tiết quan trọng, có kích thước nhỏ chỉ bằng hạt đậu, nằm ở nền sọ. Tuyến yên chịu trách nhiệm điều hòa quá trình bài tiết hormone bao gồm hormone tăng trưởng (GH), hormone kích thích tuyến giáp (TSH), hormone vỏ thượng thận (ACTH), Prolactin và các hormone kích thích sinh dục như FSH và LH.

U tuyến yên hình thành do sự phát triển bất thường của các tế bào trong tuyến yên. Khi đó, hoạt động của tuyến yên sẽ bị rối loạn, dẫn đến tăng hoặc giảm tiết hormone từ đó ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của người bệnh.

Mức độ ảnh hưởng của u tuyến yên đến sức khỏe sinh sản như thế nào?

U tuyến yên có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản của cả nam và nữ. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại khối u, kích thước và khả năng tiết hormone của khối u.

Đối với phụ nữ

Có thể nói sức khỏe sinh sản của phụ nữ phụ thuộc chặt chẽ vào sự ổn định của chu kỳ nội tiết. Do đó, u tuyến yên có thể khiến hệ thống nội tiết trong cơ thể bị rối loạn qua các biểu hiện:

• Rối loạn kinh nguyệt: Là hậu quả của rối loạn nội tiết tố gây vô kinh, kinh thưa hoặc chu kỳ kinh không đều là những ảnh hưởng phổ biến nhất của u tuyến yên lên sức khỏe sinh sản của người phụ nữ.(2)

Đối với nam giới

Prolactin tăng cao bất thường do u tuyến yên sẽ gây ức chế GnRH, làm giảm tiết LH/FSH, giảm testosterone. Từ đó khiến nam giới giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương, đồng thời làm giảm chất lượng và số lượng tinh trùng, giảm tỷ lệ thụ thai thành công. Đây là một trong nhiều nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới liên quan đến trục nội tiết.

Tình trạng vô sinh do u tuyến yên được điều trị thế nào?

U tuyến yên gây vô sinh phải làm sao? Mục tiêu điều trị vô sinh do u tuyến yên là đưa nồng độ prolactin trong cơ thể về mức bình thường thông qua các phương pháp phổ biến như:

Điều trị nội khoa

Đây được xem là phương pháp điều trị chính, hiệu quả cao đối với các trường hợp u tuyến yên tăng tiết prolactin. Thuốc chủ vận Dopamine gồm Bromocriptine và Cabergoline là những loại thuốc bác sĩ thường chỉ định. Khoảng 80-90% người bệnh rối loạn kinh nguyệt, tăng tiết sữa bất thường do u tiết prolactin có thể phục hồi trở lại sau vài tuần điều trị nội khoa. Ngoài ra, thuốc này còn được ghi nhận khả năng thu nhỏ kích thước khối u đáng kể.

Điều trị ngoại khoa

Phẫu thuật được chỉ định trong trường hợp điều trị nội khoa không mang lại kết quả hoặc khối u quá lớn gây chèn ép thần kinh thị giác và các cấu trúc não lân cận. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi ekip phẫu thuật giàu kinh nghiệm, nhưng có tỷ lệ an toàn cao và giúp loại bỏ khối u hiệu quả trong nhiều trường hợp.

Hai kỹ thuật phẫu thuật u tuyến yên thường được áp dụng, gồm:

• Phẫu thuật nội soi qua đường xương bướm: Đây là phương pháp điều trị phổ biến, bác sĩ tiếp cận khối u qua mũi và xương bướm mà không cần rạch da đầu, hạn chế ảnh hưởng đến các phần khác của não. Phương pháp này ít xâm lấn, giúp người bệnh hồi phục nhanh và giảm thiểu biến chứng sau phẫu thuật.
• Phẫu thuật tiếp cận xuyên sọ: Phương pháp này được áp dụng cho trường hợp có khối u lớn, phức tạp hoặc đã xâm lấn rộng ra các khu vực lân cận, không thể tiếp cận qua đường mũi.

Sau phẫu thuật, khả năng hồi phục chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ có thể lên đến 70% với trường hợp u nhỏ < 10mm và khoảng 30% nếu u lớn > 10mm. Tuy nhiên, phẫu thuật vẫn tiềm ẩn một số biến chứng như rò dịch não tủy, viêm màng não, tổn thương dây thần kinh thị giác hoặc suy giảm hormone.

Đa số trường hợp không cần xạ trị ngay sau phẫu thuật, từ trường hợp là u ác tính hoặc u tái phát. Xạ trị thường không được chỉ định cho phụ nữ mang thai vì nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.

Điều trị hỗ trợ sinh sản

Với những trường hợp sau điều trị ngoại khoa và nội khoa nhưng vẫn chưa thể thụ thai tự nhiên, bác sĩ sẽ chỉ định các biện pháp hỗ trợ sinh sản giúp người bệnh mong con, nếu chất lượng tinh trùng của người chồng vẫn đủ điều kiện, người vợ có thể được tiêm thuốc kích thích rụng trứng và thực hiện các kĩ thuật hỗ trợ sinh sản như IUI hay IVF.

Sau khi điều trị u tuyến yên khả năng có con cao không?

Sau khi điều trị u tuyến yên đưa nồng độ prolactin về mức ổn định hoặc loại bỏ khối u thành công, đa số bệnh nhân đều có thể mang thai tự nhiên trở lại. Tuy nhiên tiên lượng thành công còn phụ thuộc vào thời điểm phát hiện và điều trị bệnh.

Sau điều trị, bác sĩ sẽ kiểm tra và ổn định các hormone liên quan đến hormone sinh dục, hormone tuyến giáp, hormone vỏ thượng thận… Nếu thiếu hụt bất kỳ hormone nào, người bệnh sẽ được theo dõi và điều chỉnh về mức ổn định trước khi mang thai. Các bác sĩ khuyến cáo chị em nên bổ sung đầy đủ axit folic và duy trì lối sống khoa học để hỗ trợ quá trình thụ thai diễn ra suôn sẻ hơn.

Khi đã mang thai thành công, người có tiền sử u tuyến yên cần được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ nội tiết và sản khoa. Trong thai kỳ, dưới tác động của hormone, khối u có thể phát triển lớn hơn, do đó cần có sự giám sát của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Với những bạn trẻ độc thân hoặc cặp vợ chồng đã kết hôn, nếu có các triệu chứng bất thường liên quan đến việc có khối u ở tuyến yên như suy giảm thị lực, đau đầu, tê hoặc chóng mặt… cần chủ động thăm khám sớm để được chẩn đoán và có biện pháp điều trị kịp thời.

Vô sinh do rối loạn nội tiết đòi hỏi phối hợp giữa chuyên khoa Nội tiết và Hỗ trợ sinh sản, thay vì điều trị riêng lẻ từng khối u hay từng chỉ số hormone. IVF Tâm Anh hoạt động trong hệ thống bệnh viện đa khoa, cho phép người bệnh được đánh giá nội tiết, kiểm soát khối u và điều trị hiếm muộn ngay tại một nơi. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành cùng phác đồ cá thể hóa giúp căn đúng thời điểm can thiệp, khi nồng độ hormone đã ổn định và cơ hội thụ thai cao nhất.

Tóm lại, với thắc mắc u tuyến yên gây vô sinh không thì câu trả lời có CÓ. Tuy nhiên đây là tình trạng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị thành công nếu được phát hiện kịp thời. Việc chủ động thăm khám và tuân thủ phác đồ điều trị giúp người bệnh sớm cân bằng nội tiết, phục hồi chức năng sinh sản và hiện thực hóa ước mơ làm cha mẹ.