Khuyết sẹo mổ lấy thai: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa

Khuyết sẹo mổ lấy thai được xem là mối lo ngại lớn đối với sức khỏe sinh sản của người phụ nữ khi tỷ lệ mổ lấy thai đang có xu hướng tăng dần trên toàn thế giới. Theo các kết quả nghiên cứu công bố gần đây, khuyết sẹo mổ lấy thai gây ra những ảnh hưởng dài hạn và có thể là nguyên nhân gây ra xuất huyết tử cung bất thường, rối loạn kinh nguyệt thấm chí là vô sinh thứ phát.

Khuyết sẹo mổ lấy thai là gì?

Khuyết sẹo mổ lấy thai là khu vực phản âm trống nằm tại thành trước đoạn dưới của tử cung, giữa nếp gấp của bàng quang tử cung và lỗ trong tử cung, có thể đo được ở trên hình ảnh 3 chiều. Cơ chế hình thành khuyết sẹo mổ lấy thai xuất phát từ sự mất liên tục của lớp nội mạc tử cung và một phần hoặc toàn bộ cơ của thành trước tử cung.

Theo đồng thuận mới nhất vào năm 2019 của 83% chuyên gia cho định nghĩa khuyết sẹo mổ lấy thai như sau “khuyết sẹo mổ lấy thai là chỗ lõm ở vị trí mổ lấy thai, phần khuyết có chiều sâu ít nhất là 2mm”. Hiện việc phân loại khuyết sẹo mổ lấy thai được chia thành 3 nhóm bao gồm: khuyết đơn giản, khuyết đơn giản có 1 nhánh và khuyết phức tạp. (1)

Theo bác sĩ Bích Phương cho biết khuyết sẹo mổ lấy thai được mô tả chi tiết lần đầu tiên vào năm 1995 bởi bà H.Morris. Hiện nay tần suất xuất hiện khuyết sẹo mổ lấy thai chiếm từ 12,7 – 48% ở phụ nữ sau sinh mổ và tần suất này có xu hướng ngày càng gia tăng.

Nguyên nhân khuyết sẹo mổ lấy thai

Có nhiều nguyên nhân gây khuyết sẹo mổ lấy thai trong đó tỷ lệ mổ lấy thai gia tăng kéo theo vấn đề về khuyết sẹo trở nên phổ biến hơn trong sản phụ khoa. Một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây khuyết sẹo mổ lấy thai bao gồm:

• Số lần mổ lấy thai: Số lần mổ lấy thai càng nhiều thì tỷ lệ bị khuyết sẹo mổ lấy thai càng gia tăng.
• Vị trí và kích thước của vết mổ lấy thai: Nếu vị trí của vết mổ càng thấp gần xuống bàng quang và kích thước của vết mổ càng mở rộng thì khả năng chị em có khuyết sẹo càng cao.
• Kỹ thuật khâu cơ tử cung: Kỹ thuật khâu cũng là một trong những nguyên nhân gây khuyết sẹo mổ lấy thai. Theo nghiên cứu của Yazicioglu (2006) trên 98 bệnh nhân có thấy: dựa vào hai kỹ thuật khâu cơ tử cung là khâu toàn bộ bề dày, cả niêm mạc và khâu toàn bộ bề dày chừa niêm mạc. Kết quả cho thấy với kỹ thuật khâu toàn bộ bề dày và khâu luôn niêm mạc cho kết quả ít bị khuyết sẹo hơn so với kỹ thuật khâu còn lại.
• Tử cung gập sau: Theo một số nghiên cứu chỉ ra phụ nữ có tử cung gập sau có khả năng tăng nguy cơ bị khuyết sẹo mổ lấy thai vì vị trí này dễ làm căng vết mổ ảnh hưởng đến quá trình liền sẹo.
• Một số yếu tố khác: Bên cạnh các yếu tố kể trên thì phụ nữ hút thuốc lá, bị đái tháo đường, chuyển dạ kéo dài… có nguy cơ bị khuyết sẹo mổ lấy thai cao hơn. Bên cạnh đó, nguy cơ hình thành hốc sẹo mổ lấy thai có liên quan đến ngôi thai sâu đoạn dưới tử cung. (2)

Dấu hiệu khuyết sẹo mổ lấy thai

Khuyết sẹo mổ lấy thai thường được phát hiện khi người phụ nữ làm siêu âm sản khoa. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu cảnh báo tình trạng khuyết sẹo mổ lấy thai mà chị em nên lưu ý như:

• Xuất huyết âm đạo bất thường: Đây là tình trạng ra máu âm đạo không phải trong kỳ kinh nguyệt.
• Rong kinh, rong huyết: Là tình trạng thường gặp ở phụ nữ có khuyết sẹo mổ lấy thai gây tụ dịch ở vết mổ đẻ cũ. Khi bị rong kinh, rong huyết, phụ nữ thường có chu kỳ kinh nguyệt dài, ra kinh dai dẳng, máu kinh có màu đen, sẫm hoặc nhầy nâu.
• Đau ở vùng chậu, đau khi quan hệ cũng là một trong những dấu hiệu khuyết sẹo mổ lấy thai. Theo thống kê có tới 40% người bệnh có tình trạng này. Việc đau ở vùng chậu hoặc đau khi quan hệ có thể xảy ra do sự co kéo hoặc do lạc nội mạc tử cung nằm ở vị trí khuyết sẹo mổ lấy thai.
• Thống kinh: khi tử cung co bóp để đẩy phần máu kinh ra ngoài chị em có thể có cảm giác đau ở bụng dưới, tức bụng, mệt mỏi…. trong suốt chu kỳ hành kinh của mình.
• Vô sinh thứ phát: Khuyết sẹo mổ lấy thai làm tăng nguy cơ vô sinh thứ phát ở phụ nữ. Sự hiện diện của máu, dịch tại khuyết sẹo có thể làm giảm chất nhầy ở cổ tử cung, gây hạn chế vận chuyển tinh trùng di chuyển qua kênh cổ tử cung hoặc cản trở đến sự làm tổ của phôi.
• Thất bại chuyển phôi nhiều lần: Phụ nữ thực hiện IVF có tụ dịch ở vết mổ đẻ cũ có thể tăng nguy cơ thất bại chuyển phôi. Ở phần khuyết sẹo thường tiết dịch và gây viêm, nếu lượng dịch này lớn và tràn ngược vào tử cung sẽ gây ảnh hưởng đến phôi và lớp niêm mạc tử cung. (3)

Những ai có nguy cơ bị khuyết sẹo mổ lấy thai?

Những phụ nữ trải qua quá trình sinh mổ lấy thai đều có thể bị khuyết sẹo mổ lấy thai. Nguy cơ này sẽ cao hơn nếu chị em nằm ở trong nhóm:

• Phụ nữ bị béo phì hoặc dư cân nặng trước và trong thời gian mang thai;
• Mắc một số bệnh lý cản trở quá trình lành vết thương như suy giảm miễn dịch, bệnh mạch máu ngoại biên…
• Sinh mổ ngoài kế hoạch vào cuối quá trình của cuộc chuyển dạ;
• Bị đái tháo đường hoặc tiểu đường thai kỳ;
• Tiền sử sinh mổ nhiều lần;
• Phụ nữ hút thuốc lá.

>> Xem thêm: 8 thói quen gây vô sinh ở nữ giới mà chị em cần ghi nhớ ngay

Phương pháp chẩn đoán khuyết sẹo mổ lấy thai

Hiện nay có nhiều phương pháp giúp chẩn đoán khuyết sẹo mổ lấy thai. Trong trường hợp chị em muốn thăm khám, kiểm tra tình trạng vết mổ sau sinh hoặc nghi ngờ có tụ dịch ở vết mổ cũ, bác sĩ có thể chỉ định một số phương án để chẩn đoán tình trạng này như:

• Siêu âm ngã âm đạo: Với phương pháp siêu âm ngã âm đạo, hình ảnh khuyết sẹo mổ lấy thai thường là hình ảnh giảm hoặc trống âm ở thành trước đoạn dưới tử cung, có hình dạng tam giác với đỉnh của tam giác hướng về túi cùng tử cung bàng quang, ngoài ra còn có hình ảnh dạng bầu dục hoặc dạng túi.
• Siêu âm bơm nước: Phương pháp này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao trong việc chẩn đoán khuyết sẹo mổ lấy thai, độ nhạy lên đến 60% cao hơn so với siêu âm thường trong khoảng 40%. Với phương pháp này có thể đo được kích thước của vùng khuyết sẹo và khoảng cách vùng khuyết tới lõi trong và ngoài cổ tử cung.
• Chụp tử cung vòi trứng: Giúp khảo sát tình trạng hồi phục của buồng tử cung.
• Nội soi buồng tử cung: Là phương pháp có nhiều ưu điểm, có thể quan sát được các tổn thương và có thể can thiệp điều trị với tỷ lệ phát hiện bệnh lên đến 100%.
• Chụp cộng hưởng từ: Phương pháp này có thể chẩn đoán được khuyết sẹo mổ lấy thai tuy nhiên đây là phương pháp tiêu tốn khá nhiều chi phí và chỉ được chỉ định khi cần thiết.

Biến chứng khuyết sẹo mổ lấy thai thường gặp

Biến chứng khuyết sẹo mổ lấy thai là một trong những mối lo ngại trong sản khoa. Với tỷ lệ sinh mổ ngày càng gia tăng, tỷ lệ có khuyết sẹo mổ lấy thai cũng tăng lên tiềm ẩn nguy cơ về những lần mang thai sau của chị em, các bệnh lý về phụ khoa cũng nguy tăng nguy cơ vô sinh thứ phát.

Một số biến chứng nguy hiểm của khuyết sẹo mổ lấy thai như:

• Tăng các biến chứng trong phẫu thuật phụ khoa;
• Thai kỳ có biến chứng nhau cài răng lược, nhau tiền đạo;
• Tăng nguy cơ thai ngoài tử cung, thai bám ở vết sẹo mổ cũ;
• Vô sinh thứ phát;
• Vỡ tử cung.

>> Xem thêm: Khuyết sẹo mổ lấy thai có nguy hiểm không? 5 biến chứng thường gặp

Phụ nữ có khuyết sẹo mổ lấy thai có thể bị ứ dịch tại vết mổ gây nên tình trạng rong kinh, rong huyết ảnh hưởng đến chất lượng sống. Bên cạnh đó, việc sẹo mổ lấy thai hồi phục không tốt gây ra sẹo dính, ảnh hưởng đến chức năng của cơ tử cung, gây khó khăn trong những lần mang thai tiếp theo.

Phần dịch ở khuyết sẹo có thể tràn ngược vào tử cung ảnh hưởng đến phôi và niêm mạc tử cung gây nên tình trạng chuyển phôi thất bại nhiều lần. Bên cạnh đó, thai kỳ với phụ nữ có khuyết sẹo mổ lấy thai cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ và tai biến về sản khoa hơn.

Khuyết sẹo mổ lấy thai được điều trị như thế nào?

Hiện nay việc điều trị khuyết sẹo mổ lấy thai sẽ tùy thuộc vào triệu chứng bệnh, độ tuổi của người bệnh, mong muốn có con. Việc điều trị có thể là điều trị nội khoa, ngoại khoa bảo tồn hoặc cắt tử cung.

Với điều trị nội khoa, bác sĩ sẽ sử dụng một số liệu pháp nội tiết để cải thiện triệu chứng như sử dụng thuốc tránh thai, cấy que… tuy nhiên đây là phương pháp tạm thời.

Việc điều trị ngoại khoa bảo tồn sẽ được chỉ định trong những trường hợp gây ra những dấu hiệu lâm sàng như ra huyết âm đạo bất thường, đau hạ vị, vô sinh thứ phát. Điều trị ngoại khoa có thể bao gồm như nội soi xử trí khuyết, phẫu thuật đường âm đạo, soi buồng tử cung phẫu thuật… (4)

Theo bác sĩ Bích Phương đánh giá “Khuyết sẹo mổ lấy thai có thể gây nên vô sinh thứ phát và thất bại làm tổ nhiều lần với trường hợp làm thụ tinh trong ống nghiệm IVF. Việc xử lý ứ dịch tại khuyết sẹo cũng giúp cải thiện môi trường phôi làm tổ, tăng khả năng thụ thai thành công.”

>> Xem thêm: Bị tụ dịch vết mổ có làm IVF được không? Chuyên gia giải đáp

Tại IVF Tâm Anh TP.HCM với trường hợp vô sinh thứ phát do ứ dịch tại khuyết sẹo mổ lấy thai, bác sĩ sẽ ưu tiên thực hiện các phương án điều trị bảo tồn như sử dụng thuốc, hút dịch hoặc dùng các phác đồ đặc biệt để giảm tình trạng ứ dịch, chuẩn bị lớp niêm mạc tử cung đẹp để sẵn sàng chuyển phôi. Trong trường hợp đã làm mọi biện pháp như hút dịch, dùng thuốc nhưng tình trạng ứ dịch tại khuyết sẹo mổ vẫn không được cải thiện, bác sĩ tiến hành phương án phẫu thuật sửa vết sẹo.

Tại BVĐK Tâm Anh, với ưu thế là bệnh viện đa khoa, vì vậy trung tâm Hỗ trợ sinh sản có sự hỗ trợ và cộng gộp sức mạnh với các chuyên khoa khác như Sản Phụ khoa, Khoa sơ sinh, khoa Chẩn đoán hình ảnh, Xét nghiệm… Với trường hợp người bệnh có khuyết sẹo mổ lấy thai không đáp ứng điều trị nội khoa sẽ có phác đồ điều trị can thiệp ngoại khoa hiệu quả, giúp giải quyết vấn đề ở tử cung, tạo môi trường tử cung khỏe mạnh nhất trước khi chuyển phôi.

Biện pháp phòng ngừa khuyết sẹo mổ lấy thai

Cách phòng ngừa khuyết sẹo mổ lấy thai hiệu quả nhất đó là không sinh mổ. Với những sản phụ đang có suy nghĩ về việc mổ lấy thai hãy trao đổi với bác sĩ để biết thêm thông tin về rủi ro và nguy cơ của dị tật mổ lấy thai. Bên cạnh đó, có một số lưu ý giúp chị em giảm rủi ro về hình thành khuyết sẹo mổ lấy thai như:

• Chị em nên duy trì cân nặng khỏe mạnh trước và trong khi mang thai;
• Sinh thường trong điều kiện sức khỏe cho phép, việc sinh thường cũng mang đến nhiều lợi ích cho mẹ và bé như thời gian phục hồi nhanh, mẹ tránh được nguy có có khuyết sẹo mổ lấy thai cũng như hạn chế các biến cố sản khoa ở những lần mang thai tiếp theo.
• Ghi nhớ lịch khám thai định kỳ cũng như các mốc khám thai quan trọng để bác sĩ đánh giá và có sự chuẩn bị tốt cho việc sinh nở;
• Sau khi mẹ bầu sinh mổ về nhà nên hỏi bác sĩ về cách chăm sóc vết mổ sau sinh cũng như những dấu hiệu cảnh báo ở vết mổ để đi thăm khám sớm;
• Không uống rượu bia, hút thuốc lá hay tiếp xúc với khói thuốc lá;
• Với chị em bị tiểu đường nên quản lý tình trạng của bệnh tốt.

Với những cặp vợ chồng có tiền sử mổ lấy thai trước đó và đang cố gắng mang thai ở lần tiếp theo nhưng chưa thành công có thể đến IVF Tâm Anh TP Hồ Chí Minh để được thăm khám, đánh giá sức khỏe sinh sản của cả 2 vợ chồng để có hướng điều trị.

IVF Tâm Anh TP Hồ Chí Minh là trung tâm quy tụ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hiếm muộn, đặc biệt là đánh giá tình trạng vô sinh thứ phát ở chị em từng có tiền căn sinh mổ, có khuyết sẹo mổ lấy thai. Khuyết sẹo mổ lấy thai nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách không chỉ giúp nâng cao chất lượng sống của chị em mà còn hồi phục sức khỏe sinh sản, tăng cơ hội mang thai và sinh con khỏe mạnh.

Câu hỏi thường gặp về khuyết sẹo mổ lấy thai

1. Khuyết sẹo mổ lấy thai phổ biến như thế nào?

Khuyết sẹo mổ lấy thai ngày càng phổ biến vì tỷ lệ mổ lấy thai ngày càng gia tăng. Tỷ lệ có khuyết sẹo mổ lấy thai có thể xuất hiện ở 12,7 – 48% phụ nữ sau mổ lấy thai. Số lần mổ lấy thai càng tăng thì tỷ lệ bị khuyết sẹo mổ lấy thai càng lớn. Tần suất của khuyết sẹo mổ lấy thai thay đổi từ 19-84% tùy nghiên cứu và có xu hướng ngày càng tăng.

2. Khuyết sẹo mổ lấy thai có gây vô sinh không?

Có, trong một số trường hợp, khuyết sẹo mổ lấy thai là nguyên nhân gây ra vô sinh thứ phát, thất bại chuyển phôi nhiều lần. Hãy thăm khám với bác sĩ khi bạn có dấu hiệu khuyết sẹo mổ lấy thai hoặc đã cố gắng mang thai ở lần tiếp theo trong vòng 1 năm mà không thành công (sáu tháng nếu bạn trên 35 tuổi).

Hy vọng bài viết đã cung cấp đầy đủ thông tin về khuyết sẹo mổ lấy thai cũng như những biến chứng nguy hiểm của tình trạng này. Nếu chị em còn thắc mắc về vấn đề này có thể liên hệ với bác sĩ tại IVF Tâm Anh TP.HCM để được hỗ trợ và tư vấn.