Hút thuốc lá có bị vô sinh không? Sự thật cần biết sớm

Chỉ sau khoảng 10 giây hít khói thuốc lá, nicotine cùng hơn 7000 chất độc hại khác sẽ nhanh chóng xâm nhập vào não, tim và theo dòng máu di chuyển khắp trên cơ thể. Không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư, các chất độc này còn gây nhiều tác động đến cơ quan sinh sản. Vậy liệu hút thuốc lá có bị vô sinh không? Thuốc lá ảnh hưởng như thế nào đến khả năng sinh sản ở nam và nữ? Hút thuốc lá có làm giảm hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản không?

Hút thuốc lá có bị vô sinh không?

Thuốc lá không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh. Tuy nhiên đây là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ vô sinh ở cả nam và nữ. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ vô sinh ở người hút thuốc cao gấp đôi so với người không hút thuốc. Đáng chú ý hơn, nguy cơ này sẽ tăng dần theo số lượng và thời gian hút thuốc.(1) Người hút thuốc lâu năm vì thế nên theo dõi sớm các dấu hiệu vô sinh ở cả nam và nữ.

Bên cạnh việc làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên, tăng nguy cơ vô sinh, thuốc lá cũng có thể làm giảm hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ sinh sản. Cụ thể, thuốc lá có thể ảnh hưởng đến đáp ứng buồng trứng với thuốc kích trứng, làm giảm tỷ lệ thành công của các kỹ thuật như bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI), thụ tinh trong ống nghiệm (IVF),… cũng như tác động xấu đến sức khỏe mẹ và bé trong thai kỳ.

Tại sao thuốc lá lại gây hại cho khả năng sinh sản?

Thuốc lá chứa khoảng 600 thành phần khác nhau, tuy nhiên khi đốt cháy có thể tạo ra hơn 7.000 chất hóa học, trong đó ít nhất 69 chất độc có khả năng gây ung thư.(2) Các chất độc này, đặc biệt là nicotine và carbon monoxide có khả năng gây rối loạn nội tiết, tổn thương tế bào sinh sản ở cả nam và nữ, đồng thời làm giảm hiệu quả thụ thai.

Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc lá không khói và thuốc lá điện tử (vape) thay cho thuốc lá truyền thống đang ngày càng phổ biến. Việc hút pod có bị vô sinh không cũng đã được nhiều nghiên cứu chứng minh là có thể gây trực tiếp hoặc gián tiếp cho cơ quan sinh sản của cả nam và nữ.

Tác hại của thuốc lá đối với khả năng sinh sản của nam giới

Thuốc lá không chỉ tác động xấu đến sức khỏe tổng thể mà còn ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh sản của nam giới. Xét nghiệm tinh dịch đồ cho thấy những bất thường, bao gồm suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng; gây tổn thương ADN, tăng tỷ lệ tinh trùng dị dạng. Ngoài ra, nam giới hút thuốc có nguy cơ rối loạn cương dương cao hơn so với người không hút thuốc.

1. Suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng

Nam giới hút thuốc lá có thể làm ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh, suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng. Các chất độc có trong khói thuốc lá như cadmium, nicotin, chì và các nguyên tố phóng xạ phát ra hạt alpha (đặc biệt là các chất phát xạ nội sinh) có thể gây độc trực tiếp khi lưu thông trong máu và đến tinh hoàn, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh trùng.(3)

Một nghiên cứu ở 119 nam giới khỏe mạnh đã chỉ ra, nam giới hút thuốc lá có sự suy giảm đáng kể về số lượng, khả năng di động, lượng tinh trùng di động, cũng như tăng khả năng dị dạng tinh trùng so với nam giới không hút thuốc lá:(4)

2. Gây dị dạng tinh trùng và tổn thương DNA

Để tinh trùng đạt chất lượng tốt, đầu tinh trùng phải có hình bầu dục, phần đuôi dài hơn thân và mảnh hơn đầu. Tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường phải đạt ít nhất 4% tổng số tinh trùng. Ở nam giới hút thuốc lá, tinh trùng có thể có nhiều bất thường hơn, khả năng dị dạng cao, ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh sản.

Bên cạnh đó, các độc chất có trong thuốc lá, bao gồm asen, niken và polonium phóng xạ tích tụ trong cơ thể có thể gây tổn thương DNA của tinh trùng, tình trạng được gọi là tinh trùng phân mảnh DNA, làm suy yếu tinh trùng và giảm khả năng thụ thai thành công. Tổn thương DNA có thể dẫn đến ung thư và các vấn đề bất thường sinh sản.

3. Rối loạn cương dương và liệt dương do thuốc lá

Nicotine trong thuốc lá có thể làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy hình thành các mảng xơ vữa trong lòng mạch, làm cản trở lưu lượng máu đến dương vật. Điều này khiến nam giới dễ gặp khó khăn trong việc đạt được cũng như duy trì sự cương cứng. Nghiên cứu cho thấy nam giới hút trên 20 điếu thuốc lá/ngày có nguy cơ mắc rối loạn cương dương cao gấp 2 lần so với người hút ít hơn.(5)

Ảnh hưởng của thuốc lá đối với sức khỏe sinh sản nữ giới

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra thuốc lá làm giảm khả năng sinh sản ở nữ giới và tăng nguy cơ vô sinh nguyên phát. Các chất nicotine, cyanide và carbon monoxide trong khói thuốc lá thúc đẩy suy giảm nang trứng, khiến nang trứng bị teo và tăng tốc độ thoái hóa. Đáng lo ngại hơn là một khi trứng đã rụng sẽ không có khả năng tái tạo hay thay thế, dẫn đến suy giảm dự trữ buồng trứng ở nữ giới, nhất là ở phụ nữ trẻ tuổi hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc. Điều này khiến phụ nữ có nguy cơ mãn kinh sớm hơn 1-4 năm so với bình thường.

Phụ nữ hút thuốc lá cũng có khả năng thụ thai kém hơn do ống dẫn trứng bị tổn thương, lớp cơ trơn của ống dẫn trứng bị mỏng đi, làm giảm nhu động để đưa trứng di chuyển về phía tử cung. Điều này ảnh hưởng đến quá trình thụ tinh và làm tổ, đồng thời làm tăng nguy cơ mang thai ngoài tử cung.

Hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, chuyển dạ sinh non, cũng như các biến chứng nghiêm trọng đến cả mẹ và bé. Những em bé này có thể bị chậm phát triển, sinh nhẹ cân, dị tật bẩm sinh (sứt môi, hở hàm ếch), hen suyễn, hội chứng đột tử (SIDS) và có nguy cơ cao mắc các vấn đề sức khỏe sau này như bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì,…

Hút thuốc lá thụ động có bị vô sinh không?

Có. Người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc (hút thuốc lá thụ động) vẫn tiềm ẩn những rủi ro đáng kể về sức khỏe, và nguy cơ vô sinh tương tự người hút thuốc lá. Khi hít phải khói thuốc lá, nicotine và các độc chất trong khói thuốc vẫn có thể xâm nhập và gây hại tim, phổi, mạch máu, não,… tác động tiêu cực đến hệ sinh sản và làm giảm khả năng thụ thai thành công.

Hút thuốc lá có làm giảm hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản?

Có. Hút thuốc làm giảm khả năng tinh trùng thụ tinh với trứng và giảm hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Ngay cả khi áp dụng các phương pháp điều trị vô sinh hiện đại như thụ tinh trong ống nghiệm IVF, những tác động bất lợi của thuốc lá với khả năng sinh sản vẫn có thể không được khắc phục hoàn toàn. Phụ nữ hút thuốc thường cần liều thuốc kích thích buồng trứng cao hơn trong quá trình thực hiện IVF. Đồng thời số lượng trứng thu được ít hơn và tỷ lệ thụ thai thành công thấp hơn 30% so với phụ nữ không hút thuốc.(6)

Vì thuốc lá làm tổn hại đến vật chất di truyền trong trứng và tinh trùng, do đó các cặp vợ chồng có hút thuốc lá khi thực hiện IVF cũng có nguy cơ đối mặt với tỷ lệ sảy thai và dị tật bẩm sinh cao hơn. Bên cạnh đó, thuốc lá không khói và thuốc lá điện tử (vape) cũng được ghi nhận làm tăng tỷ lệ sảy thai, gây những tác động xấu đến thai kỳ. Phụ nữ hút thuốc lá cũng có nguy cơ cao mang thai IVF bất thường nhiễm sắc thể (như hội chứng Down), mang thai ngoài tử cung và sinh non so với những phụ nữ không hút thuốc lá.

Với những thông tin trên đây, bác sĩ Nguyễn Công Danh đã giải đáp thắc mắc “hút thuốc lá có bị vô sinh không”. Hút thuốc lá không trực tiếp gây vô sinh, tuy nhiên có thể làm tăng gấp 2 lần nguy cơ vô sinh và gây ra những hệ lụy xấu đến sức khỏe. Vì vậy, việc không hút thuốc lá và chủ động khuyến khích người thân, bạn bè từ bỏ thuốc lá đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, đặc biệt đối với các cặp vợ chồng đang trên hành trình chờ đón con yêu. Nếu đã bỏ thuốc nhưng vẫn chậm có con, hai vợ chồng nên đăng ký tư vấn vô sinh hiếm muộn để được đánh giá đầy đủ.