Xét nghiệm tinh dịch đồ là gì? Ý nghĩa, quy trình và lưu ý [A-Z]

Xét nghiệm tinh dịch đồ được xem là xét nghiệm đầu tay để kiểm tra sức khỏe sinh sản của nam giới. Vậy xét nghiệm tinh dịch đồ là gì? Ai cần làm xét nghiệm này và quy trình tiến hành như thế nào? Bác sĩ Nguyễn Quang Vinh Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xét nghiệm tinh dịch đồ là gì?

Xét nghiệm tinh dịch đồ là một xét nghiệm để kiểm tra, đánh giá các chỉ số của tinh trùng. Mẫu tinh dịch tươi sau xuất tinh sẽ được thu nhận và kiểm tra dưới kính hiển vi. Kết quả của xét nghiệm này giúp đánh giá mật độ, thể tích, khả năng di chuyển và hình thái của tinh trùng. Thông qua đó, bác sĩ có thể xác định chất lượng tinh trùng và khả năng sinh sản của nam giới, từ đó đưa ra các phương án điều trị hoặc hỗ trợ sinh sản phù hợp.

Ý nghĩa xét nghiệm tinh dịch đồ để làm gì?

Tinh trùng là yếu tố quan trọng đối với sức khỏe sinh sản của nam giới, là vật chất để người nam duy trì nòi giống. Việc xét nghiệm tinh dịch đồ có thể giúp kiểm tra chất lượng tinh trùng trong nhiều trường hợp như:

• Đánh giá khả năng sinh sản ở nam giới: Xét nghiệm tinh dịch đồ thường được chỉ định cho các cặp vợ chồng đã cố gắng thụ thai trong 1 năm (hoặc 6 tháng với trường hợp vợ trên 35 tuổi) mà vẫn chưa thành công. Xét nghiệm này giúp xác định mật độ, thể tích, khả năng di chuyển và hình thái của tinh trùng. Từ đó, bác sĩ có thể đánh giá được khả năng thụ thai của nam giới và đưa ra các phương án hỗ trợ nếu cần thiết.
• Kiểm tra sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân: Được khuyến nghị cho những người đàn ông muốn kiểm tra sức khỏe sinh sản trước khi kết hôn. Việc này giúp đảm bảo rằng cả hai vợ chồng đều có sức khỏe sinh sản tốt, giúp họ lập kế hoạch mang thai hiệu quả hơn.
• Đánh giá hiệu quả sau khi thắt ống dẫn tinh: Đối với nam giới vừa mới thực hiện thắt ống dẫn tinh, xét nghiệm tinh dịch đồ được sử dụng để kiểm tra và đánh giá hiệu quả của phương pháp này. Mục đích là đảm bảo rằng không còn tinh trùng trong tinh dịch, giúp xác nhận sự thành công của thủ thuật. (1)

Phân tích tinh dịch được biết đến là công cụ để đánh giá khả năng sinh sản của nam giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới đã chỉ ra rằng các thông số tinh dịch bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe rộng hơn, không chỉ giới hạn ở chức năng sinh sản. Cụ thể, các nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa các bất thường trong tinh dịch và nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như ung thư tuyến tiền liệt, tiểu đường, bệnh tim thiếu máu cục bộ, và rối loạn chuyển hóa.

Những phát hiện này đã thay đổi cách nhìn nhận truyền thống, khi phân tích tinh dịch giờ đây có thể được coi như một công cụ sàng lọc tiềm năng cho sức khỏe tổng thể của nam giới. Mối tương quan giữa các thông số tinh dịch bất thường và các vấn đề như rối loạn cương dương càng nhấn mạnh tầm quan trọng của chất lượng tinh dịch. Điều này cho thấy các chỉ số tinh dịch bất thường có thể là yếu tố nguy cơ cho sức khỏe kém và gia tăng khả năng mắc các bệnh mãn tính theo thời gian.

Với những liên hệ đáng chú ý này, nhiều chuyên gia đề xuất việc tích hợp phân tích tinh dịch vào các đánh giá sức khỏe định kỳ cho nam thanh niên, đặc biệt là kết hợp với các kiểm tra sức khỏe tổng quát hiện có. Cách tiếp cận chủ động này không chỉ phù hợp với mô hình chăm sóc sức khỏe dự phòng mà còn giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

Khi nào cần xét nghiệm tinh dịch đồ?

Xét nghiệm tinh dịch đồ là một công cụ quan trọng để phát hiện các vấn đề liên quan đến tinh dịch hoặc tinh trùng. Nam giới cần kiểm tra tinh dịch đồ khi gặp khó khăn trong việc thụ thai, sau khi gặp một số bệnh lý có thể ảnh hưởng đến chức năng tinh hoàn như quai bị, giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm tinh hoàn- mào tinh, chấn thương tinh hoàn… nhằm xác định xem có vấn đề về chất lượng hoặc số lượng tinh trùng hay không.

Trước khi kết hôn hoặc lên kế hoạch mang thai, nam giới cũng nên thực hiện xét nghiệm này để kiểm tra sức khỏe sinh sản, giúp đảm bảo khả năng thụ thai hiệu quả.

Ngoài ra, một số nam giới sau khi thực hiện các thủ thuật như thắt ống dẫn tinh, thông nối ống dẫn tinh, phẫu thuật giãn tĩnh mạch thừng tinh… cũng cần thử lại tinh dịch đồ để kiểm tra hiệu quả của điều trị. Bên cạnh đó, khi có các triệu chứng bất thường như đau, sưng ở cơ quan sinh dục, hoặc thay đổi màu sắc hoặc mùi của tinh dịch, xét nghiệm tinh dịch đồ có thể phát hiện các vấn đề tiềm ẩn.

Việc xét nghiệm tinh dịch đồ không chỉ giúp phát hiện các vấn đề mà còn cung cấp thông tin quan trọng để tìm ra nguyên nhân và hướng chữa trị, đặc biệt hữu ích trong việc xác định các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp cho các cặp vợ chồng gặp khó khăn trong việc thụ thai. (2)

Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm tinh dịch đồ?

Để xét nghiệm tinh dịch đồ đạt kết quả chính xác, nam giới cần ghi nhớ một số lưu ý nên kiêng xuất tinh từ 2-7 ngày trước khi lấy mẫu tinh dịch, điều này đảm bảo cho kết quả tinh dịch đồ được chính xác nhất.

Ngoài ra, trước khi thực hiện xét nghiệm, người nam cần hạn chế sử dụng một số thực phẩm và chất có thể ảnh hưởng xấu đến chất lượng tinh trùng như bia, rượu, thuốc lá, và các loại thuốc trị hoặc ngừa nhiễm trùng. Việc tuân thủ các hướng dẫn trên sẽ giúp đảm bảo mẫu tinh dịch đạt chất lượng tốt nhất, cung cấp kết quả xét nghiệm chính xác và hữu ích cho quá trình chẩn đoán và điều trị.

>> Xem thêm khuyến cáo: Xét nghiệm tinh dịch đồ cần kiêng quan hệ bao lâu?

Quy trình xét nghiệm tinh dịch đồ tại IVF Tâm Anh

Tại IVF Tâm Anh, khi có chỉ định làm tinh dịch đồ, nam giới sẽ được tư vấn về những lưu ý trước khi lấy mẫu tinh dịch. Phòng lấy mẫu tinh dịch riêng tư với đầy đủ tiện ích như ghế ngồi êm ái, hệ thống tivi, ipad, tranh nghệ thuật… giúp khách hàng cảm thấy thoải mái khi lấy mẫu tinh dịch đồ.

1. Lấy mẫu tinh dịch

Sau khi có chỉ định lấy mẫu tinh dịch, người nam sẽ được tư vấn về những lưu ý khi thực hiện lấy mẫu để thu được mẫu tinh dịch đạt kết quả tốt nhất. Những lưu ý trước và trong khi lấy mẫu tinh dịch bao gồm:

• Kiêng xuất tinh từ 2-7 ngày trước khi lấy mẫu tinh dịch;
• Đi tiểu trước khi lấy mẫu;
• Rửa tay bằng nước sạch, không dùng xà phòng/xà bông. Lau khô tay trước khi lấy mẫu;
• Nam giới lấy tinh dịch bằng cách thủ dâm và xuất toàn bộ tinh dịch vào lọ sạch, vô khuẩn được nhân viên y tế đưa trước đó. Tránh làm rơi vãi mẫu, trường hợp có rơi vãi mẫu cần thông báo với nhân viên y tế để ghi chú vào kết quả;
• Phần bên trong lọ là vô khuẩn vì vậy không chạm tay vào bên trong lọ và nắp lọ. Vặn lỏng nắp lọ và chỉ mở nắp khi xuất tinh;
• Sau khi lấy mẫu xong, đậy nắp và tránh làm rơi lọ;
• Rửa tay và lau khô tay;
• Giao mẫu tinh dịch cho nhân viên y tế và ký tên vào phiếu giao nhận mẫu.

Lưu ý: Tại IVF Tâm Anh chỉ chấp nhận các mẫu tinh dịch thu được khi thực hiện lấy mẫu tại phòng lấy mẫu, không nhận các mẫu lấy tại nhà.

2. Phân tích tinh dịch đồ

Sau khi có mẫu tinh dịch, kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ thường có sau vài giờ. Nếu xét nghiệm được thực hiện để đánh giá thành công của thủ thuật thắt ống dẫn tinh, kết quả chỉ xác định sự hiện diện của tinh trùng. Tuy nhiên, khi đánh giá tình trạng hiếm muộn, kết quả sẽ chi tiết hơn, bao gồm các thông tin sau:

• Số lượng tinh trùng: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một người đàn ông bình thường phải có ít nhất 16 triệu tinh trùng trên mỗi ml tinh dịch hoặc không dưới 39 triệu tinh trùng trên mỗi mẫu tinh dịch. Nếu số lượng thấp hơn, có thể gặp vấn đề về vô sinh do số lượng tinh trùng bất thường.
• Khả năng vận động của tinh trùng: Để có khả năng thụ tinh, ít nhất 30% tinh trùng phải có khả năng di chuyển bình thường. Nếu khả năng vận động thấp, tinh trùng khó vượt qua hành trình từ âm đạo đến ống dẫn trứng để thụ tinh cho trứng.
• Hình dạng tinh trùng: Tinh trùng bình thường có đuôi dài và đầu hình bầu dục. Kết quả bình thường khi có hơn 4% tinh trùng có hình dạng chuẩn. Nếu hình dạng tinh trùng bất thường, khả năng sinh con sẽ giảm đáng kể.
• Thể tích tinh dịch: Một mẫu tinh dịch bình thường phải có thể tích lớn hơn 1.4 ml. Thể tích thấp có thể do xuất tinh gần đây hoặc các bệnh làm tắc đường dẫn tinh, cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn để đánh giá.
• Độ pH: Tinh dịch bình thường có pH từ 7.2 đến 8. Nếu pH dưới 7 (tính axit), khả năng thụ thai giảm và có thể là dấu hiệu tắc nghẽn trong túi tinh. Nếu pH trên 8 (tính kiềm), khả năng di chuyển của tinh trùng giảm và có thể có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Màu sắc tinh dịch: Tinh dịch thường có màu trắng đục hoặc hơi vàng. Nếu có màu nâu đỏ, có thể có máu trong tinh dịch, nghi ngờ tổn thương trong hệ thống đường dẫn tinh. Bác sĩ sẽ cần thực hiện thêm xét nghiệm để chẩn đoán chính xác.

3. Trả kết quả tinh dịch đồ

Sau khi xét nghiệm và có kết quả phân tích tinh dịch đồ, người nam sẽ được gặp bác sĩ để nhận và nghe tư vấn về kết quả. Từ kết quả tinh dịch đồ, bác sĩ sẽ chỉ định phương án điều trị phù hợp với bệnh nhân.

Xét nghiệm tinh dịch đồ bao lâu có kết quả?

Xét nghiệm tinh dịch đồ là xét nghiệm thường quy để kiểm tra sức khoẻ sinh sản của người nam. Thời gian có kết quả tinh dịch đồ thường mất vài giờ kể từ thời điểm nhận mẫu tinh dich, tuỳ vào điều kiện của từng trung tâm xét nghiệm.

Kết quả tinh dịch đồ dùng để làm gì tiếp theo?

Sau khi nhận kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ, bác sĩ sẽ đọc và giải thích các chỉ số cho người nam. Nếu xét nghiệm tinh dịch đồ được thực hiện để đánh giá sự thành công của thủ thuật thắt ống dẫn tinh, kết quả chỉ cho biết liệu tinh trùng còn xuất hiện trong tinh dịch hay không.

>> Xem thêm: Cách đọc kết quả tinh dịch đồ và ý nghĩa thông số phiếu xét nghiệm

Tuy nhiên, khi xét nghiệm nhằm đánh giá tình trạng hiếm muộn, kết quả sẽ cung cấp nhiều thông tin chuyên sâu hơn, bao gồm: số lượng, khả năng di chuyển, hình thái của tinh trùng, thể tích tinh dịch, và các yếu tố khác liên quan đến sức khỏe sinh sản của nam giới. Những thông tin này giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán, chỉ định cận lâm sàng chuyên sâu và lên phác đồ điều trị phù hợp cho vấn đề hiếm muộn.

Câu hỏi thường gặp

1. Xét nghiệm tinh dịch đồ có chính xác không?

Xét nghiệm tinh dịch đồ có thể mang lại kết quả chính xác nếu bạn chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ các hướng dẫn trước khi thực hiện. Trước tiên, hạn chế quan hệ tình dục và thủ dâm từ 2 đến 7 ngày để đảm bảo số lượng và chất lượng tinh trùng tối ưu. Đồng thời, tránh các loại thực phẩm và đồ uống có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh trùng như rượu, caffeine và thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.

Việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín với trang thiết bị hiện đại cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quy trình xét nghiệm được thực hiện đúng chuẩn và kết quả đáng tin cậy. Ngoài ra, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và nhân viên y tế trong quá trình lấy mẫu và bảo quản mẫu tinh dịch là cần thiết để tránh làm sai lệch kết quả. Bằng cách tuân thủ các yếu tố này, xét nghiệm tinh dịch đồ sẽ phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe sinh sản, hỗ trợ hiệu quả trong việc chẩn đoán và điều trị các vấn đề liên quan đến hiếm muộn.

>> Xem thêm: Có nên lấy mẫu tinh dịch đồ tại nhà?

2. Chi phí xét nghiệm tinh dịch đồ có cao không?

Chi phí xét nghiệm tinh dịch đồ dao động trong khoảng 350.000 – 500.000 đồng, tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Mỗi cơ sở y tế sẽ có mức giá khác nhau dựa trên chất lượng dịch vụ và trang thiết bị. Việc lựa chọn địa chỉ xét nghiệm tinh dịch đồ uy tín với trang thiết bị hiện đại là quan trọng để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác và đáng tin cậy.

3. Xét nghiệm tinh dịch đồ ở đâu uy tín?

Xét nghiệm tinh dịch đồ là một trong những bước đầu tiên để đánh giá sức khỏe sinh sản của nam giới tại Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. IVF Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, trang thiết bị tiên tiến và các phương pháp điều trị hiện đại, đảm bảo mang đến cho bệnh nhân dịch vụ y tế chất lượng cao và an toàn.

Trước khi thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ, bệnh nhân cần chuẩn bị cẩn thận, tuân theo các chỉ dẫn của bác sĩ và cung cấp mẫu tinh dịch tự thu thập. Sau khi nhận được kết quả, bệnh nhân sẽ được tư vấn chi tiết và hướng dẫn phương pháp điều trị thích hợp với tình trạng của mình.

Bài viết đã nêu chi tiết về xét nghiệm tinh dịch đồ, những điều cần chuẩn bị và những lưu ý khi thực hiện. Hy vọng các quý ông đã hiểu thêm về loại xét nghiệm này và có hướng thực hiện sớm để tầm soát các vấn đề liên quan đến tinh dịch, tinh trùng.