Vì sao phôi không bám vào tử cung?

Phôi không bám vào tử cung là nguyên nhân thường gặp khiến quá trình chuyển phôi IVF hoặc thụ thai tự nhiên không thành công. Tình trạng này có thể liên quan đến phôi, nội mạc tử cung hoặc yếu tố nhiều yếu tố khác. Hiểu rõ nguyên nhân và cách cải thiện sẽ giúp tăng cơ hội làm tổ và mang thai thành công.

Phôi không bám vào tử cung nghĩa là sao?

ThS.BSNT.CKI Nguyễn Thị Bích Phương cho biết, phôi không bám vào tử cung là tình trạng phôi sau khi được chuyển không vùi sâu và làm tổ ở lớp niêm mạc tử cung, khiến thai kỳ không thể hình thành. Khi làm IVF, phôi làm tổ thành công là một tín hiệu đáng mừng, đánh dấu sự khởi đầu của thai kỳ.

Sau chuyển phôi, dấu hiệu sớm thường được đánh giá bằng xét nghiệm beta hCG trong máu, thường thực hiện theo lịch hẹn của bác sĩ, khoảng 10-14 ngày sau chuyển phôi. Khi thai phát triển đến khoảng 5-6 tuần, siêu âm có thể ghi nhận túi thai trong buồng tử cung. Nếu phôi không làm tổ, beta hCG thai kỳ sẽ không tăng theo diễn biến của một thai kỳ bình thường và siêu âm cũng không ghi nhận túi thai.

Lý do vì sao phôi không bám vào tử cung?

Hiện nay, các phương pháp chăm sóc và điều trị hỗ trợ sinh sản không ngừng được cải tiến, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị IVF cho các cặp vợ chồng hiếm muộn. Tuy nhiên, phôi không làm tổ thành công sau chuyển phôi vẫn có thể xảy ra do nhiều yếu tố, chẳng hạn như:

1. Chất lượng phôi thai kém

Chất lượng phôi kém là nguyên nhân phổ biến khiến phôi không bám vào tử cung. Tình trạng này thường liên quan đến bất thường gen, bất thường nhiễm sắc thể hoặc chất lượng trứng và tinh trùng suy giảm.

Trong đó, chất lượng trứng chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác và các yếu tố lối sống như hút thuốc, uống rượu bia, sử dụng chất kích thích, tiếp xúc với hóa chất hoặc môi trường ô nhiễm. Những yếu tố này làm giảm chất lượng trứng, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng phôi và khả năng làm tổ thành công.

2. Lớp nội mạc tử cung không đủ tốt

Nếu phôi được xem là “hạt giống” thì nội mạc tử cung chính là “mảnh đất” để phôi làm tổ. Nội mạc quá mỏng, tưới máu kém, viêm mạn tính hoặc đáp ứng nội tiết không tốt đều làm giảm khả năng tiếp nhận phôi.

Bên cạnh độ dày, thời điểm nội mạc sẵn sàng tiếp nhận cũng rất quan trọng. Quá trình làm tổ chỉ thuận lợi trong “cửa sổ làm tổ”, khi nội mạc tử cung đạt trạng thái phù hợp với tuổi phôi. Nếu chuyển phôi quá sớm hoặc quá muộn so với thời điểm này, phôi có thể không bám vào tử cung dù chất lượng phôi vẫn tốt.

3. Các bệnh lý thực thể tại buồng tử cung và ứ dịch vòi trứng

Polyp nội mạc tử cung, u xơ tử cung, dính buồng tử cung, tử cung đôi, tử cung có vách ngăn, mô sẹo trong buồng tử cung hoặc viêm nội mạc tử cung mạn tính có thể làm biến đổi môi trường làm tổ. Khi buồng tử cung không thuận lợi, phôi khó tiếp xúc, bám dính và phát triển.

Bên cạnh đó, ứ dịch vòi trứng cũng là yếu tố cần chú ý. Dịch từ vòi trứng có thể chảy ngược vào buồng tử cung, gây viêm, làm loãng môi trường nội mạc và cản trở phôi bám. Do đó, nhiều trường hợp cần xử lý ứ dịch trước khi chuyển phôi.

4. Yếu tố miễn dịch

Trong một số trường hợp, phôi không bám vào tử cung có thể liên quan đến rối loạn miễn dịch của người mẹ. Do phôi mang một nửa bộ gen di truyền từ người cha, hệ miễn dịch của mẹ có thể nhận diện phôi như một yếu tố “ngoại lai” và kích hoạt phản ứng đào thải.

Theo bác sĩ Bích Phương, BVĐK Tâm Anh, phản ứng miễn dịch bất thường này có thể làm tử cung co bóp mạnh hơn, cản trở quá trình phôi bám vào niêm mạc và làm tổ. Hệ quả là phôi khó phát triển ổn định sau chuyển, làm giảm khả năng hình thành thai kỳ.

5. Các vấn đề kỹ thuật chuyển phôi

Chuyển phôi là kỹ thuật quan trọng trong quy trình thụ tinh trong ống nghiệm. Vì vậy, bác sĩ cần thao tác chính xác, nhẹ nhàng để hạn chế chấn thương, tránh kích thích tử cung co thắt và giữ ổn định môi trường tiếp nhận phôi.

Bên cạnh đó, quá trình chuyển phôi cần được thực hiện nhanh, đúng kỹ thuật và đúng vị trí trong buồng tử cung. Điều này giúp giảm áp lực cho phôi trong thời gian chờ đưa vào cơ thể người mẹ, đồng thời tối ưu điều kiện làm tổ và tăng cơ hội mang thai.

Dấu hiệu phôi không bám vào tử cung nhận biết bằng cách nào?

Thông thường, khoảng 6 ngày sau chuyển phôi, phôi có thể bắt đầu làm tổ trong nội mạc tử cung tùy tuổi phôi và diễn biến phát triển. Khoảng 10-13 ngày sau chuyển phôi, tùy tuổi phôi và phác đồ điều trị, chị em có thể thực hiện xét nghiệm beta hCG theo lịch hẹn của bác sĩ để xác định có thai hay không.

Khi chuyển phôi không thành công, chị em có thể không có bất kỳ dấu hiệu đặc hiệu nào. Một số trường hợp có thể xuất hiện:

• Xuất huyết âm đạo: Máu âm đạo ra nhiều, đặc biệt khi kèm đau bụng dưới, có thể xuất hiện khi chu kỳ chuyển phôi không thành công và nội mạc tử cung bắt đầu bong. Tuy nhiên, ra máu sau chuyển phôi không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với thất bại chuyển phôi và cần được đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể.

• Nồng độ beta hCG không tăng: Xét nghiệm beta hCG trong máu là phương pháp được sử dụng để xác định tình trạng mang thai sau chuyển phôi. Nếu beta hCG âm tính tại thời điểm xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ, điều này cho thấy chưa ghi nhận thai kỳ trong chu kỳ chuyển phôi đó.

Trong quá trình IVF, đặc biệt sau chuyển phôi, chị em thường được sử dụng thuốc hỗ trợ hoàng thể và nội tiết. Một số thuốc có thể gây ra những biểu hiện như căng tức ngực, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau bụng nhẹ, khiến cơ thể có cảm giác tương tự các triệu chứng thai sớm.

Vì vậy, việc có hoặc không có những dấu hiệu trên không thể khẳng định chuyển phôi thành công hay thất bại. Để biết chính xác kết quả, chị em nên thực hiện xét nghiệm beta hCG theo đúng thời điểm bác sĩ điều trị hướng dẫn.

Làm thế nào để tăng cơ hội thành công trong quá trình chuyển phôi?

Để tăng cơ hội thành công trong quá trình chuyển phôi nên:

• Chọn phôi có tiềm năng phát triển tốt: Phôi khỏe là điều kiện đầu tiên để làm tổ. Bác sĩ có thể đánh giá hình thái, tốc độ phát triển và cân nhắc xét nghiệm di truyền tiền làm tổ khi cần. Cách này giúp chọn phôi có khả năng phát triển tốt hơn, nhất là ở người lớn tuổi, từng sảy thai hoặc thất bại chuyển phôi nhiều lần.

• Chuẩn bị nội mạc tử cung thuận lợi: Nội mạc tử cung cần đủ độ dày, cấu trúc phù hợp và đáp ứng tốt với nội tiết. Nếu nội mạc mỏng, tưới máu kém, viêm mạn tính hoặc lệch cửa sổ làm tổ, phôi sẽ khó bám. Vì vậy, bác sĩ cần theo dõi sát và điều chỉnh phác đồ trước chuyển phôi.

• Xử lý bất thường trong buồng tử cung: Polyp, u xơ tử cung, dính buồng tử cung, tử cung đôi, tử cung có vách ngăn, ứ dịch vòi trứng,… đều có thể cản trở phôi làm tổ. Điều trị các bất thường này trước chuyển phôi giúp buồng tử cung sạch, ổn định và thuận lợi hơn cho phôi phát triển.

• Kiểm soát bệnh lý nền và yếu tố miễn dịch: Rối loạn tuyến giáp, đái tháo đường, lạc nội mạc tử cung, một số bệnh tự miễn,… có thể làm giảm khả năng làm tổ. Khi các yếu tố này được kiểm soát tốt, nguy cơ phôi không bám vào tử cung cũng giảm theo.

• Dùng thuốc đúng phác đồ: Thuốc nội tiết, đặc biệt là progesterone, có vai trò quan trọng trong chuẩn bị nội mạc và hỗ trợ giai đoạn đầu thai kỳ. Người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng giờ, không tự ý ngưng thuốc dù chưa có dấu hiệu mang thai hoặc que thử thai tại nhà chưa lên vạch.

• Duy trì lối sống ổn định: Cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, vận động nhẹ và giữ tinh thần ổn định giúp cơ thể sẵn sàng hơn cho quá trình làm tổ. Ngược lại, hút thuốc lá, uống rượu bia, thức khuya kéo dài và căng thẳng quá mức có thể làm giảm hiệu quả điều trị.

• Tái khám và xét nghiệm đúng hẹn: Sau chuyển phôi, xét nghiệm beta hCG đúng hẹn là cách chính xác nhất để đánh giá kết quả. Nếu phôi không bám vào tử cung, bác sĩ sẽ dựa trên dữ liệu của chu kỳ trước để điều chỉnh phác đồ phù hợp hơn.

Phôi không bám vào tử cung lặp lại nhiều lần có thể có con bằng IVF không?

Việc phôi không làm tổ thành công sau nhiều lần chuyển phôi không đồng nghĩa với việc người bệnh mất hoàn toàn cơ hội có con bằng IVF. Sau mỗi lần chuyển phôi thất bại, bác sĩ có thể đánh giá lại các yếu tố liên quan như chất lượng phôi, tình trạng nội mạc tử cung, buồng tử cung, nội tiết và một số yếu tố nguy cơ khác.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra cần thiết để tìm nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp. Nếu có nguyên nhân có thể can thiệp, việc xử trí trước lần chuyển phôi tiếp theo có thể giúp tối ưu hóa cơ hội mang thai. Tuy nhiên, kết quả điều trị vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và cần được đánh giá riêng cho từng người bệnh.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh), quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Tóm lại, tình trạng phôi không bám vào tử cung có thể liên quan đến chất lượng phôi, niêm mạc tử cung, nội tiết tố hoặc các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Việc xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp sẽ giúp tăng tỷ lệ làm tổ, nâng cao cơ hội mang thai thành công ở những lần chuyển phôi tiếp theo.