Tinh trùng bất động (không di chuyển) là gì? Nguyên nhân và chẩn đoán

Đối với nam giới, yếu tố đặc biệt quan trọng quyết định khả năng sinh sản chính là các chỉ số và mức độ di động của tinh trùng trong tinh dịch. Khi tinh trùng bất động tức là tinh trùng không có khả năng di chuyển để tiếp cận đến trứng và thụ tinh, lúc này nam giới sẽ bị giảm khả năng thụ thai, thậm chí vô sinh.

Tinh trùng bất động là gì?

Tinh trùng bất động là tình trạng mà trong đó tinh trùng có sự suy giảm đáng kể về khả năng di chuyển hoặc hoàn toàn không di chuyển được. Theo các tiêu chuẩn của Tổ chức y tế thế giới (WHO), một mẫu tinh dịch được xem là bình thường nếu có ít nhất 15 triệu tinh trùng di động và trong đó có ít nhất 32% tinh trùng di chuyển nhanh và tiến về phía trước. Nếu nam giới có kết quả tinh dịch đồ thấp hơn nhiều so với mức này thì được đánh giá là tinh trùng bất động.

Nguyên nhân tinh trùng không di chuyển

Đến nay các nguyên nhân gây ra tình trạng tinh trùng bất động ở nam giới vẫn chưa được giải thích và làm rõ. Tuy nhiên, các chuyên gia tin rằng có một số yếu tố nguy cơ có liên quan đến tình trạng này, bao gồm:

• Yếu tố di truyền: Một số rối loạn di truyền như hội chứng Klinefelter… được xem là một trong các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển và chức năng của tinh trùng, bao gồm cả tình trạng tinh trùng bất động.
• Viêm nhiễm cơ quan sinh dục: Các trường hợp viêm nhiễm ở cơ quan sinh dục nam bao gồm viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục… có thể làm giảm khả năng sinh tinh cũng như ảnh hưởng tiêu cực đến độ di động của tinh trùng.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Đây là tình trạng các tĩnh mạch trong bìu bị giãn nở, gây cản trở lưu thông máu và tăng nhiệt độ trong tinh hoàn. Điều này gây nhiều ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng và tăng nguy cơ tinh trùng bất động ở nam giới.
• Môi trường sống: Việc nam giới sống trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc nhiều với hóa chất công nghiệp độc hại như thuốc trừ sâu, kim loại nặng, chất phóng xạ… có thể tổn thương nghiêm trọng đến chất lượng tinh trùng.
• Lối sống không lành mạnh: Nam giới có thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức và lạm dụng chất kích thích có nguy cơ bị tinh trùng bất động cao hơn nam giới bình thường. Ngoài ra, việc ăn uống thiếu chất, lười vận động cũng dẫn đến tình trạng tinh trùng suy giảm chất lượng.
• Tinh dịch có độ nhớt bất thường: Việc tinh dịch bị đặc và không hóa lỏng sau khi xuất tinh có thể làm giảm khả năng di chuyển tinh trùng, hạn chế khả năng gặp được trứng để thụ tinh.

Biểu hiện của tinh trùng bất động không di chuyển

Trên thực tế, tình trạng tinh trùng bất động không gây ra biểu hiện rõ rệt nào. Điều này khiến nam giới khó nhận biết mình đang có vấn đề bất thường về tinh trùng cho đến khi gặp khó khăn trong việc thụ thai.

Khi một cặp vợ chồng có quan hệ tình dục đều đặn không dùng bất kỳ biện pháp tránh thai nào nhưng vẫn không có thai trong vòng 6 tháng (đối với người vợ trên 35 tuổi) hoặc 1 năm (đối với người vợ dưới 35 tuổi), đặc biệt nếu người vợ không có vấn đề bất thường ở sức khỏe sinh sản thì khả năng cao vấn đề nằm ở người nam. Trong đó, tình trạng tinh trùng bất động không di chuyển có thể được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm giảm khả năng tinh trùng tiếp cận đến trứng để thụ thai.

Lúc này, các chuyên gia khuyến cáo hai vợ chồng nên chủ động thăm khám sớm tại các bệnh viện có chuyên khoa Nam học hoặc Hỗ trợ sinh sản để được kiểm tra và xác định nguyên nhân gây bệnh, từ đó lên kế hoạch điều trị kịp thời và cải thiện khả năng có thai.

Tỷ lệ tinh trùng bất động cao có giảm khả năng thụ thai không?

Để giải đáp thắc mắc này, Bác sĩ Lê Đăng Khoa – Trưởng đơn vị Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh – Quận 8 cho biết, tỷ lệ tinh trùng bất động cao có thể làm giảm khả năng thụ thai đáng kể. Theo đó, khả năng thụ thai của nam giới phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó chủ yếu dựa vào khả năng di động của tinh trùng. Nếu tinh trùng bất động, không thể di chuyển thì cơ hội gặp được trứng để thụ tinh sẽ không có, từ đó làm giảm cơ hội thụ thai thành công.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Các cặp đôi ngay khi nhận thấy cả hai vợ chồng đang gặp khó khăn trong việc có con trong vòng 6 tháng đến 1 năm, thì được khuyến cáo nên thăm khám sức khỏe sinh sản càng sớm càng tốt. Điều này giúp các cặp đôi sớm phát hiện những vấn đề tiềm ẩn có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, từ đó lựa chọn phương án điều trị kịp thời và tối ưu tỷ lệ thành công.

Ngoài ra, nam giới cần chủ động thăm khám với các bác sĩ chuyên khoa ngay khi nhận thấy những triệu chứng bất thường này:

• Tinh dịch đặc và không có biểu hiện hoá lỏng.
• Đau khi xuất tinh hoặc xuất tinh ra máu.
• Giảm ham muốn tình dục và khó cương.
• Đau, sưng, có cảm giác khó chịu ở vùng bìu.

Phương pháp chẩn đoán tinh trùng bất động không di chuyển

Các chuyên gia Nam học và hiếm muộn cho biết, xét nghiệm tinh dịch đồ là một trong những phương pháp kiểm tra thường quy và có độ chính xác cao trong việc chẩn đoán các tình trạng bất thường ở tinh trùng, bao gồm cả tinh trùng bất động không di chuyển.

Qua kính hiển vi có độ phóng đại lớn, cho phép các chuyên viên phôi học có thể soi được hình dạng, đếm số lượng và đánh giá khả năng di động của tinh trùng từ mẫu tinh dịch. Bên cạnh đó, nồng độ tinh dịch, màu sắc, độ đặc… cũng được kiểm tra để đánh giá có bất thường ở tinh dịch hay không.

Bên cạnh phân tích tinh dịch đồ, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh làm thêm một số kiểm tra cần thiết như siêu âm bìu, xét nghiệm định lượng hormone, sinh thiết tinh hoàn, siêu âm tuyến tiền liệt,… để xác định chính xác nguyên nhân gây ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của tinh trùng.

>> Xem thêm: Kết quả tinh dịch đồ vô sinh được đánh giá như thế nào?

Điều trị tinh trùng bất động như thế nào?

Việc điều trị tinh trùng bất động không di chuyển phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của từng bệnh nhân. Một số phương pháp điều trị tối ưu cho tình trạng tinh trùng bất động, bao gồm:

• Điều chỉnh lối sống: Các biện pháp thay đổi lối sống lành mạnh bao gồm bỏ hút thuốc lá, hạn chế tiêu thụ rượu bia, tránh xa các chất kích thích, duy trì thói quen luyện tập thể dục thể thao, kiểm soát cân nặng phù hợp… có thể giúp cải thiện khả năng di động của tinh trùng nam giới.
• Điều trị nội khoa: Nếu tình trạng tinh trùng bất động không di chuyển xuất phát từ nguyên nhân viêm nhiễm, tổn thương tinh hoàn hoặc rối loạn nội tiết tố ảnh hưởng khả năng sinh sản, bác sĩ sẽ kê một số loại thuốc kháng sinh hoặc hormone thay thế giúp điều trị các triệu chứng, từ đó cải thiện quá trình sinh tinh cũng như chất lượng tinh trùng. Lưu ý, người bệnh cần tuân thủ đúng liệu lượng và thời gian sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý dùng ngừng thuốc hoặc thêm liều để tránh những tác dụng phụ không mong muốn ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

Trong trường hợp đã tích cực điều trị và thay đổi lối sống nhưng vẫn không mang lại hiệu quả như mong muốn, người nam có thể được chỉ định làm thủ thuật trích tinh trùng phục vụ cho các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Đây được xem là giải pháp hiệu quả cho các trường hợp nam giới bị vô sinh do tinh trùng bất động, từ đó hoàn thành giấc mơ có con chính chủ thay vì phải dùng đến biện pháp xin tinh trùng hiến tặng.

Biện pháp phòng ngừa tinh trùng bất động

Bác sĩ Lê Đăng Khoa cho biết, hiện nay chưa có một biện pháp nào được chứng minh có khả năng phòng ngừa tình trạng tinh trùng bất động. Tuy nhiên, để cải thiện chất lượng tinh trùng cũng như tăng cường sức khỏe sinh sản, nam giới có thể tham khảo một số lưu ý sau đây:

• Cải thiện chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng, tăng cường các thực phẩm tốt cho tinh trùng như thịt đỏ, hàu, ngũ cốc, rau xanh, cá hồi,… vào khẩu phần ăn hàng ngày.
• Duy trì cân nặng phù hợp, tránh thừa cân béo phì.
• Xây dựng lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, ngừng hút thuốc lá, hạn chế tiêu thụ rượu bia và nói không với chất kích thích.
• Luyện tập thể dục thể thao đều đặn với cường độ phù hợp vừa giúp tăng cường quá trình trao đổi chất vừa cải thiện sức khỏe tổng thể và sức khoẻ tinh trùng.
• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, không dùng đồ lót quá bó sát và không để laptop lên đùi khi làm việc trong thời gian dài để tránh nhiệt độ quá cao ở vùng bìu.
• Quan hệ tình dục an toàn, 1 vợ 1 chồng để tránh lây nhiễm bệnh qua đường tình dục.
• Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, thăm khám sức khỏe sinh sản định kỳ hoặc đến bệnh viện kiểm tra ngay khi nhận thấy có dấu hiệu bất thường liên quan đến khả năng sinh sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Tinh trùng bất động không di chuyển có gây vô sinh không?

Tinh trùng bất động không di chuyển là tình trạng tinh trùng không có khả năng di chuyển hiệu quả hoặc hoàn toàn không di chuyển. Tình trạng này có thể gây khó khăn trong việc tinh trùng tiếp cận và thụ tinh với trứng, từ đó làm tăng nguy cơ vô sinh ở nam giới.

Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp tinh trùng bất động đều dẫn đến vô sinh. Tuỳ vào nguyên nhân cũng như tỷ lệ tinh trùng bất động sẽ có những phương án điều trị phù hợp, giúp nam giới tối ưu cơ hội có con. Điều quan trọng là nam giới cần chủ động thăm khám khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào để được kiểm tra và điều trị sớm, từ đó có thể nâng cao tỷ lệ thành công.

2. Tinh trùng bất động không di chuyển có chữa được không?

Câu trả lời là CÓ. Các phương pháp điều trị tinh trùng bất động phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Điều chỉnh lối sống chẳng hạn như bỏ hút thuốc lá, giảm tiêu thụ rượu bia, cải thiện chế độ ăn và tập thể dục đều đặn có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng tinh trùng. Trong một số trường hợp, điều trị nội khoa bằng kháng sinh hoặc hormone ngoại sinh có thể được chỉ định để “chữa” tình trạng viêm nhiễm, đồng thời kích thích quá trình sinh tinh và cải thiện chức năng di động của tinh trùng.

Ngoài ra, nếu các phương pháp điều trị kể trên không mang lại kết quả như mong muốn, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản có thể là lựa chọn phù hợp giúp nam giới có thêm cơ hội hiện thực hóa giấc mơ làm cha, có con chính chủ.

3. Tinh trùng bất động có làm IVF được không?

Các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) được xem là giải pháp hiệu quả cho các trường hợp nam giới vô sinh do tinh trùng bất động. Đặc biệt, với phương pháp ICSI – bơm tinh trùng vào bào tương trứng, một tinh trùng được chọn lọc và tiêm trực tiếp vào trứng, từ đó cải thiện đáng kể tỷ lệ thành công của quá trình thụ tinh.

Liên hệ IVFTA để được tư vấn thêm về tinh trùng bất động

Trung tâm Hỗ trợ sinh sản – IVF Tâm Anh tự tin mang đến những dịch vụ cao cấp nhất trong việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý về tinh trùng cũng như vấn đề hiếm muộn nam-nữ với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm, thường xuyên cập nhật những phác đồ điều trị hiện đại, đảm bảo hiệu quả và an toàn cao trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản Nam giới.

Ngoài ra, IVF Tâm Anh còn có ngân hàng tinh trùng giúp trữ đông tinh trùng cho nam giới trong điều trị và bảo tồn khả năng sinh sản. Làm chủ nhiều kỹ thuật khó trong điều trị như dùng kính vi phẫu thực hiện micro-TESE tìm tinh trùng, trữ tinh trùng số lượng ít…

Để đặt lịch thăm khám và nhận tư vấn điều trị tinh trùng bất động tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản – BVĐK Tâm Anh, quý khách hàng có thể liên hệ thông tin sau:

Tinh trùng bất động tuy không phải là tình trạng bệnh lý đe dọa đến tính mạng nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của nam giới, thậm chí “cướp đi” cơ hội làm cha của nhiều quý ông. Do đó, ngay khi có nghi ngờ về các dấu hiệu bất thường ở tinh trùng hoặc gặp khó khăn trong việc có con, các cặp đôi nên chủ động thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và được chuyên gia tư vấn về các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp nhất.