Phá thai có bị vô sinh không? Ảnh hưởng chức năng sinh sản?

Có nhiều lý do để một người đi đến quyết định chấm dứt thai kỳ. Tuy nhiên đây là quyết định lớn, đòi hỏi có sự cân nhắc, chuẩn bị kỹ về cả tâm lý và sức khỏe. Nhìn chung phá thai là thủ thuật khá an toàn khi được thực hiện tại cơ sở y tế đủ điều kiện và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm. Tuy nhiên, nhiều người cũng lo ngại liệu phá thai có bị vô sinh không, có ảnh hưởng đến khả năng mang thai sau này không? ThS.BS Phan Hà Minh Hạnh sẽ giải đáp chi tiết những thông tin này trong bài viết dưới đây.

Phá thai có bị vô sinh không?

Phá thai, hay đình chỉ thai ngoài ý muốn, là quyết định chấm dứt thai kỳ chủ động. Nhìn chung, việc chấm dứt thai kỳ được thực hiện bởi bác sĩ chuyên môn cao và tại các cơ sở y tế đủ điều kiện thường được đánh giá an toàn, không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh (1). Các nghiên cứu cho thấy, hầu hết phụ nữ đã có thể bắt đầu rụng trứng trở lại trong vòng 2 tuần sau phá thai và vẫn có cơ hội mang thai trong tương lai.(2)

Theo ThS.BS Phan Hà Minh Hạnh, phá thai không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh ở nữ giới. Tuy nhiên, đặc biệt trong các trường hợp phá thai không an toàn, vẫn có thể phát sinh biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và khả năng mang thai sau này. Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo, trong trường hợp bắt buộc phải chấm dứt thai kỳ, cần lựa chọn những cơ sở y tế uy tín để hạn chế tối đa tổn thương đến cơ quan sinh sản.

Tuy nhiên, nếu phụ nữ từng phá thai và gặp khó khăn trong việc mang thai lần sau, tình trạng này có thể liên quan đến một số yếu tố nguy cơ dưới đây:(3)

• Các bệnh lý có sẵn: Một số bệnh lý như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), viêm vùng chậu (PID), lạc nội mạc tử cung, bệnh tuyến giáp,… có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và khả năng mang thai.
• Biến chứng khi phá thai: Một số rủi ro khi phá thai không an toàn có thể làm tổn thương cơ quan sinh sản, gây nhiễm trùng, tổn thương tử cung, hình thành mô sẹo,… làm giảm cơ hội mang thai.
• Tuổi tác: Khả năng sinh sản suy giảm theo tuổi. Nếu mang thai lại ở độ tuổi lớn hơn, dự trữ buồng trứng và chất lượng trứng có thể đã giảm.
• Lối sống và thói quen sinh hoạt: Thường xuyên căng thẳng, thức khuya, ít vận động và chế độ dinh dưỡng thiếu cân bằng là những yếu tố góp phần làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên.

Nguyên nhân khiến phá thai dẫn đến vô sinh

Như đã chia sẻ ở trên, phá thai không trực tiếp gây vô sinh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đặc biệt khi thực hiện không an toàn hoặc có biến chứng, có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng mang thai sau này. Dưới đây là một số nguyên nhân:

1. Phương pháp phá thai không an toàn

Dựa trên tuổi thai và tình trạng sức khỏe của người mẹ, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phá thai phù hợp. Việc tự ý phá thai tại nhà, không tuân thủ đúng chỉ định y khoa và tư vấn từ bác sĩ có thể tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng. Điều này không chỉ gây biến chứng, tổn thương cơ quan sinh sản, mà còn ảnh hưởng đến khả năng mang thai trong tương lai, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng người mẹ.

2. Lạm dụng phá thai nhiều lần

Việc lạm dụng phá thai, nhất là phá thai bằng can thiệp ngoại khoa nhiều lần trong thời gian ngắn có thể làm tăng nguy cơ biến chứng như viêm vùng chậu (POD), nhiễm trùng, dính buồng tử cung, xuất huyết, mô sẹo tử cung, mỏng niêm mạc tử cung,… Các biến chứng này có thể khiến phôi khó làm tổ, giảm cơ hội thụ thai tự nhiên trong tương lai, tăng nguy cơ thai ngoài tử cung, sảy thai,…

3. Biến chứng sau phá thai

Nhìn chung, phá thai được kiểm soát đúng y khoa thường an toàn và tỷ lệ biến chứng thấp. Tuy nhiên, phương pháp này vẫn tiềm ẩn những rủi ro nhất định, nhất là khi không phát hiện và kiểm soát biến chứng kịp thời hoặc tự ý điều trị sai phương pháp, khiến tổn thương nghiêm trọng hơn.

4. Phá thai tại các cơ sở “chui”, kém uy tín

Phá thai tại các cơ sở y tế kém chất lượng, không đảm bảo điều kiện tiêu chuẩn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, biến chứng. Đồng thời, việc thiếu các thiết bị y tế, không đảm bảo vô trùng và xử trí biến chứng chậm trễ cũng làm ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe sinh sản và tăng nguy cơ vô sinh.

5. Tay nghề bác sĩ thực hiện

Trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của bác sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn. Thực hiện sai kỹ thuật có thể dẫn đến tổn thương tử cung, sót nhau thai hoặc ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận, từ đó làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài.

Phương pháp phá thai có ảnh hưởng mức độ vô sinh khác nhau không?

Hiện nay có 2 phương pháp phá thai: phá thai bằng thuốc (nội khoa) và phá thai bằng phẫu thuật (can thiệp ngoại khoa). Tùy vào giai đoạn thai kỳ, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp. Mặc dù hiếm gặp, tuy nhiên đôi khi phương pháp phá thai có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai trong tương lai.

1. Phá thai bằng thuốc (Nội khoa)

Phá thai bằng thuốc có thể được thực hiện tại cơ sở y tế hoặc tại nhà với điều kiện có sự theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ chuyên môn. Phương pháp này sử dụng hai loại thuốc phá thai, bao gồm Mifepristone và Misoprostol, chỉ được áp dụng đối với thai dưới 10 tuần tuổi. Với phương pháp này, chị em sẽ không cần can thiệp phẫu thuật hay gây mê, tuy nhiên có thể xuất hiện các triệu chứng đau bụng, co thắt, chảy máu âm đạo,…

Vì vậy, bác sĩ lưu ý, chị em không nên tự ý sử dụng thuốc phá thai tại nhà khi chưa được bác sĩ thăm khám và tư vấn đầy đủ. Ngay cả khi đã được tư vấn và xác định tuổi thai, việc phá thai tại nhà bằng thuốc vẫn cần được bác sĩ giám sát chặt chẽ, nhằm giảm thiểu tối đa biến chứng và xử trí kịp thời, tránh các trường hợp nguy hiểm đến tính mạng.

2. Hút thai chân không và nong gắp thai (Ngoại khoa)

Hút thai chân không và nong gắp thai là các phương pháp chấm dứt thai kỳ có can thiệp ngoại khoa. Phương pháp này giúp loại bỏ mô thai khỏi tử cung, thường được chỉ định trong các trường hợp thai trên 10 tuần tuổi hoặc không thể can thiệp nội khoa. Tùy vào tuổi thai và tình trạng sức khỏe của người mẹ, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp can thiệp ngoại khoa phù hợp, đảm bảo an toàn cho người mẹ.

• Hút thai chân không: Phương pháp này sử dụng thiết bị chuyên dụng để lấy thai ra khỏi tử cung qua đường âm đạo. Thời gian hút thai thường khoảng 10-15 phút, có thể gây tê tại chỗ hoặc gây mê.
• Nong gắp thai: Thường được chỉ định với các trường hợp tuổi thai lớn, khoảng 14-18 tuần tuổi. Bác sĩ sẽ dùng dụng cụ để nong rộng cổ tử cung, sau đó gắp mô thai ra ngoài.

Bác sĩ lưu ý, việc đình chỉ thai bằng phương pháp ngoại khoa cần được thực hiện tại các cơ sở y tế đủ điều kiện, có đầy đủ trang thiết bị và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy trình, hạn chế tối đa tổn thương và xử trí kịp thời các biến chứng nếu có. Phá thai tại các cơ sở kém chất lượng không chỉ tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe, tăng nguy cơ biến chứng và tổn thương cơ quan sinh sản, mà còn có thể gián tiếp dẫn đến vô sinh ở nữ giới.

Dấu hiệu cảnh báo vô sinh sau khi phá thai cần đi khám ngay

Hầu hết phụ nữ sau phá thai vẫn có khả năng mang thai và sinh con khỏe mạnh bình thường. Tuy nhiên, trong một số trường hợp chị em có tiền sử phá thai có thể gặp khó khăn trong việc mang thai trở lại. Nguyên nhân có thể xuất phát từ các biến chứng sau phá thai, hoặc do vấn đề bệnh lý của người vợ và/hoặc người chồng. Vì vậy nếu sau khoảng 6-12 tháng kể từ khi phá thai mà vẫn chưa mang thai trở lại dù sinh hoạt tình dục đều đặn và không sử dụng các biện pháp tránh thai, đây có thể là dấu hiệu gợi ý vô sinh. Các cặp vợ chồng cần đến bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và đánh giá chuyên sâu.

Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo vô sinh sau phá thai:

• Rối loạn kinh nguyệt: Thông thường kinh nguyệt sẽ bắt đầu trở lại khoảng 3-4 tuần sau khi chấm dứt thai kỳ. Tuy nhiên nếu phụ nữ sau phá thai không có kinh nguyệt trở lại, trễ kinh, chu kỳ dài ngắn bất thường,… có thể là dấu hiệu cho thấy rối loạn nội tiết hoặc tổn thương nội mạc tử cung.
• Đau, khó chịu vùng chậu: Đau vùng bụng dưới kéo dài, chuột rút hoặc khó chịu ở vùng chậu sau phá thai có thể là dấu hiệu nhiễm trùng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình viêm vùng chậu có thể làm tăng nguy cơ vô sinh ở nữ giới.
• Khí hư bất thường: Dịch tiết âm đạo có mùi hôi khó chịu, màu sắc bất thường hoặc kèm theo ngứa rát vùng kín có thể là dấu hiệu nhiễm trùng.
• Đau rát, khó chịu khi quan hệ tình dục.
• Khó thụ thai ngay cả khi quan hệ đều đặn và không sử dụng biện pháp ngừa thai.
• Sảy thai tái phát: Cho thấy những dấu hiệu bất thường ở chức năng sinh sản.

Các biện pháp hỗ trợ khả năng sinh sản

Ở phụ nữ từng chấm dứt thai kỳ, nếu gặp khó khăn trong việc mang thai trở lại, cần được đánh giá toàn diện để xác định nguyên nhân cụ thể. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể đưa ra các biện pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp nhằm cải thiện khả năng sinh sản và tăng cơ hội thụ thai. Bao gồm:

• Theo dõi thời gian rụng trứng để tăng cao tỷ lệ thụ thai tự nhiên.
• Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI).
• Thụ tinh ống nghiệm (IVF).
• Tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI).

Các cặp vợ chồng nên đến thăm khám tại bệnh viện có khoa Hỗ trợ sinh sản để được bác sĩ thăm khám kỹ lưỡng, đánh giá các dấu hiệu bất thường và tư vấn phương pháp hỗ trợ phù hợp.

Trên đây là những thông tin giải đáp thắc mắc “phá thai có bị vô sinh không”. Mặc dù phá thai không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh ở nữ giới, tuy nhiên các biến chứng từ việc phá thai không an toàn, do thực hiện tại các cơ sở y tế kém chất lượng có thể làm giảm cơ hội mang thai sau này, cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe phụ nữ. Bác sĩ khuyến cáo, trước khi quyết định phá thai, chị em cần được thăm khám và đánh giá kỹ lưỡng với bác sĩ, nhằm hạn chế tối đa các biến chứng, cũng như bảo tồn khả năng sinh sản về sau. Bên cạnh đó, phụ nữ cần khám sức khỏe phụ khoa định kỳ theo chỉ định, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và điều trị kịp thời, nhằm tăng tỷ lệ thụ thai trong tương lai.