Mật độ tinh trùng bao nhiêu là bình thường? Bảng số lượng tham chiếu

Mật độ tinh trùng là chỉ số đặc biệt quan trọng trong việc kiểm tra sức khoẻ sinh sản nam giới. Việc hiểu rõ về chỉ số tinh trùng và các yếu tố ảnh hưởng có thể giúp nam giới có sự chuẩn bị tốt hơn trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản, phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, và chuẩn bị tốt hơn nếu có kế hoạch sinh con.

Mật độ tinh trùng là gì?

Mật độ tinh trùng là số lượng tinh trùng có trong một đơn vị thể tích tinh dịch khi nam giới xuất tinh. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp đánh giá khả năng sinh sản của nam giới.

Tinh dịch đồ là xét nghiệm quan trọng để đánh giá chất lượng và số lượng tinh trùng, cung cấp các thông tin chi tiết về các chỉ số như: số lượng tinh trùng, mật độ, khả năng di chuyển, hình thái, độ pH, và các đặc điểm khác liên quan đến tinh dịch.

Quá trình sản xuất tinh trùng diễn ra liên tục tại tinh hoàn, với thời gian 42 đến 76 ngày để tinh trùng trưởng thành. Do đó, kết quả tinh dịch đồ phản ánh tình trạng sức khỏe và chất lượng tinh trùng của người thực hiện trong khoảng 2-3 tháng trước khi lấy mẫu.

Mật độ tinh trùng bao nhiêu là bình thường?

Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Huy – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh Hà Nội: “Mật độ tinh trùng bình thường theo phạm vi tham chiếu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là từ 16 triệu tinh trùng/ml tinh dịch trở lên. Mức độ này đảm bảo nam giới có khả năng sinh sản bình thường và tối ưu cơ hội thụ tinh. Tuy nhiên, nếu mật độ tinh trùng thấp hơn mức này, nam giới vẫn có thể thụ thai nhưng khả năng sẽ thấp hơn nhiều so với mật độ bình thường.”

Trong một số trường hợp, nam giới có mật độ tinh trùng thấp có thể là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe sinh sản đáng lo ngại. Khi đó, nam giới cần chủ động thăm khám sớm với bác sĩ Nam khoa để xác định nguyên nhân và tìm cách điều trị phù hợp. (1)

Bảng tham chiếu tinh dịch đồ theo WHO

Dưới đây là bảng tham chiếu tinh dịch đồ theo tiêu chuẩn của WHO dựa trên nhóm nam giới sinh con trong vòng một năm hoặc ít hơn.

Tại sao mật độ tinh trùng bình thường lại quan trọng?

Mật độ tinh trùng bình thường là yếu tố quan trọng trong việc đánh giá khả năng sinh sản của nam giới. Không chỉ số lượng mà còn cả chất lượng của tinh trùng đều đóng vai trò quyết định trong việc thụ tinh thành công. Nếu mật độ tinh trùng đạt mức bình thường hoặc cao hơn cho thấy cơ hội để tinh trùng di chuyển đến gặp trứng và thực hiện quá trình thụ tinh sẽ tăng lên đáng kể. Ngược lại, khi số lượng tinh trùng giảm và thấp hơn mức bình thường, khả năng thụ tinh cũng sẽ giảm đi, điều này gây khó khăn cho các cặp vợ chồng đang mong con.

Bên cạnh đó, mật độ tinh trùng bình thường còn được xem là “thước đo” để chẩn đoán một số bệnh lý Nam khoa. Theo đó, khi mật độ tinh trùng thấp hơn ngưỡng bình thường, đây có thể là tín hiệu cho thấy người nam đang mắc một số bệnh lý như tắc ống dẫn tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh, suy giảm chức năng tinh hoàn, rối loạn nội tiết tố hoặc các vấn đề khác liên quan đến hệ thống sinh sản. Ngoài ra, mật độ tinh trùng còn giúp theo dõi sự hồi phục của tinh trùng sau phẫu thuật hoặc điều trị bệnh lý nam khoa.

Các yếu tố ảnh hưởng mật độ tinh trùng bình thường

Mật độ tinh trùng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, từ lối sống, môi trường đến các vấn đề bệnh lý. Dưới đây là một số yếu tố chính có thể tác động đến mật độ tinh trùng bình thường:

1. Nguyên nhân y tế

• Bệnh lý: Các bệnh lý như viêm nhiễm đường sinh dục, giãn tĩnh mạch thừng tinh,… có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh và chất lượng tinh trùng ở nam giới.
• Nhiễm trùng: Các bệnh nhiễm trùng hoặc bệnh lây qua đường tình dục (như giang mai, lậu, HIV…) có thể ảnh hưởng xấu đến quá trình sản xuất tinh trùng, gây tắc nghẽn ống dẫn tinh hoặc tổn thương tinh hoàn. Nếu không điều trị kịp thời, các vấn đề này có nguy cơ dẫn đến vô sinh nam.
• Rối loạn xuất tinh: Mật độ tinh trùng thấp có thể bắt nguồn từ tình trạng xuất tinh ngược dòng, thường do biến chứng từ bệnh tiểu đường, tổn thương tủy sống hoặc hậu quả của các phẫu thuật liên quan đến niệu đạo, bàng quang, hoặc tuyến tiền liệt.
• Kháng thể kháng tinh trùng: Khi hàng rào ngăn cách giữa tế bào sinh tinh và mạch máu bị phá vỡ, tinh trùng có thể bị nhận diện như một yếu tố “ngoại lai,” dẫn đến sự tấn công từ hệ miễn dịch, làm giảm đáng kể số lượng tinh trùng.
• Khối u và ung thư: Các khối u hoặc ung thư ở cơ quan sinh sản làm gián đoạn quá trình sản xuất tinh trùng. Ngoài ra, các biện pháp điều trị ung thư như phẫu thuật, hóa trị, hoặc xạ trị cũng có thể gây suy giảm hoặc mất hoàn toàn khả năng sản xuất tinh trùng.
• Tắc nghẽn hoặc dị tật ống dẫn tinh: Tình trạng tắc nghẽn ở ống dẫn tinh có thể do nhiễm trùng, hậu quả của phẫu thuật, hoặc các yếu tố di truyền như bệnh xơ nang.
• Rối loạn hormone: Mất cân bằng nội tiết tố cũng là nguyên nhân khiến cho quá trình sản xuất tinh trùng bị gián đoạn, dẫn đến giảm mật độ tinh trùng.
• Bệnh celiac: Đây là một dạng rối loạn liên quan đến sự nhạy cảm với gluten, không chỉ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa mà còn có thể gây vô sinh.
• Sử dụng steroid đồng hóa: Việc lạm dụng steroid để tăng cơ bắp có thể dẫn đến teo tinh hoàn, rối loạn hoạt động sinh tinh, và mất cân bằng nội tiết tố.
• Tiền sử phẫu thuật hoặc chấn thương: Những chấn thương ở vùng tinh hoàn hoặc nam giới đã từng làm phẫu thuật ở cơ quan sinh dục có thể làm giảm mật độ tinh trùng.
• Yếu tố di truyền: Một số trường hợp giảm mật độ tinh trùng có liên quan đến các bất thường về gen, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới.

2. Nguyên nhân môi trường

Việc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất công nghiệp độc hại như thuốc trừ sâu, kim loại nặng hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm có thể làm giảm mật độ tinh trùng.

3. Nguyên nhân lối sống

• Chế độ dinh dưỡng: Việc nam giới ăn uống thiếu chất có thể làm giảm mật độ và chất lượng tinh trùng.
• Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức hoặc sử dụng chất kích thích có thể gây tổn hại trực tiếp đến tinh trùng, làm giảm số lượng cũng như khả năng di động hiệu quả. Bên cạnh đó, việc lười vận động hoặc thừa cân béo phì cũng gây ảnh hưởng đến nồng độ hormone trong cơ thể, từ đó làm giảm mật động tinh trùng.
• Lam dụng chất kích thích: Việc sử dụng ma túy như cocain hoặc các chất kích thích khác gây tổn hại đáng kể đến khả năng sản xuất và chất lượng của tinh trùng.
• Uống rượu bia quá mức: Các đồ uống có cồn, đặc biệt là rượu bia, làm suy giảm nồng độ testosterone, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh tinh và giảm mật độ tinh trùng khi xuất tinh.
• Hút thuốc lá: Các nghiên cứu chỉ ra rằng khói thuốc lá có tác động tiêu cực đến hệ thống sinh sản nam giới, làm giảm đáng kể số lượng tinh trùng so với những người không hút thuốc.
• Nghề nghiệp: Các công việc đặc thù, như đầu bếp hoặc thợ hàn tiếp xúc nhiều với nhiệt độ cao, hoặc nghề đòi hỏi ngồi lâu như lái xe đường dài và lập trình viên, đều làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
• Nhiệt độ ở vùng bìu: Tinh hoàn ở nam giới cần được giữ ở nhiệt độ mát mẻ để đảm bảo quá trình sinh tinh diễn ra một cách hiệu quả. Do đó, nếu nam giới có thói quen mặc quần áo bó sát, đặt laptop lên đùi khi làm việc trong thời gian dài hoặc làm việc trong môi trường có nhiệt độ cao, có thể làm tăng nhiệt độ tinh hoàn, từ đó làm giảm mật độ tinh trùng.
• Căng thẳng kéo dài: Nam giới bị stress và căng thẳng kéo dài có thể dẫn đến mất cân bằng hormone và ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng dẫn đến suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng đáng kể.
• Tần suất quan hệ tình dục: Việc quan hệ tình dục quá thường xuyên hoặc quá ít đều có thể ảnh hưởng đến mật độ tinh trùng.
• Vấn đề liên quan đến mẫu xét nghiệm tinh dịch đồ: Các chuyên gia khuyến nghị nam giới nên kiêng xuất tinh 3-5 ngày khi làm tinh dịch đồ nhằm đảm bảo phản ánh chính xác kết quả chính xác. Việc lấy mẫu tinh dịch không đảm bảo chất lượng (lấy quá sớm sau khi nam giới bị bệnh, không lấy toàn bộ tinh dịch, xét nghiệm quá sớm sau điều trị bệnh lý nam khoa…) có thể cho kết quả mật độ tinh trùng không chính xác.

Phương pháp đánh giá mật độ tinh trùng bình thường

Xét nghiệm tinh dịch đồ được xem là phương pháp đánh giá mật độ tinh trùng cho độ chính xác cao và được sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Quá trình này bao gồm việc thu thập mẫu tinh dịch từ người nam và phân tích dưới kính hiển vi có độ phóng đại lớn để xác định các chỉ số quan trọng bao gồm số lượng, hình thái và độ di động của tinh trùng… Bên cạnh đó, thông qua xét nghiệm tinh dịch đồ, nồng độ tinh dịch, màu sắc, độ đặc… cũng được kiểm tra để đánh giá có bất thường ở tinh dịch hay không.

Để đảm bảo tính chính xác của kết quả phân tích tinh dịch đồ, nam giới cần lưu ý một số điều sau:

• Lựa chọn cơ sở y tế hoặc bệnh viện có chuyên khoa Nam học – Hiếm muộn uy tín để thực hiện lấy mẫu và kiểm tra tinh dịch đồ.
• Kiêng xuất tinh từ 2-7 ngày trước khi thực hiện lấy mẫu tinh dịch.
• Đi tiểu sạch trước khi lấy mẫu.
• Rửa tay bằng nước sạch, tuyệt đối KHÔNG dùng xà phòng/xà bông để rửa tay.
• Thực hiện lấy tinh dịch bằng cách thủ dâm và xuất toàn bộ tinh dịch vào lọ sạch đã được vô trùng. TRÁNH làm rơi vãi mẫu, nếu có rơi vãi hãy báo ngay cho nhân viên y tế để ghi chú chi tiết vào kết quả. LƯU Ý: vặn lỏng nắp lọ và chỉ mở nắp khi chuẩn bị xuất tinh. Đặc biệt không chạm tay vào bên trong lọ và nắp lọ.
• Sau khi lấy mẫu xong, đậy nắp lại và tránh làm rơi lọ.
• Rửa sạch tay bằng xà phòng, lau khô tay. Giao lọ đựng mẫu tinh dịch cho nhân viên y tế và ký tên vào phiếu gian nhận mẫu.

Câu hỏi thường gặp

1. Bao lâu nên kiểm tra mật độ tinh trùng một lần?

Kiểm tra mật độ tinh trùng là một phần quan trọng trong việc đánh giá khả năng sinh sản của nam giới. Đối với những người đang lên kế hoạch có con, nên kiểm tra 1 lần trước khi lập kế hoạch sinh con, đặc biệt nếu hai vợ chồng đã cố gắng thụ thai tự nhiên mà không thành công trong 6-12 tháng.

Trong trường hợp kết quả cho thấy có dấu hiệu bất thường, các bác sĩ sẽ đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp. Bên cạnh đó, nam giới đã điều trị hoặc phẫu thuật bệnh lý nam khoa nên thực hiện các đánh giá kiểm tra tinh trùng định kỳ khoảng 2.5-3 tháng để theo dõi sự hồi phục của tinh trùng.

2. Số lượng tinh trùng thấp hơn bình thường có cải thiện được không?

Câu trả lời là CÓ. Số lượng tinh trùng thấp hơn bình thường là một tình trạng khá phổ biến ở các quý ông và tình trạng này hiện nay hoàn toàn có thể cải thiện được. Tùy vào nguyên nhân gây bệnh là gì mà các bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị phù hợp nhất.

Trong một số trường hợp nam giới chỉ cần thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt bao gồm ăn uống lành mạnh hơn, bổ sung các vitamin và khoáng chất cần thiết, tập thể dục đều đặn và kiểm soát cân nặng phù hợp… là đã có thể cải thiện được số lượng và chất lượng tinh trùng. Ngoài ra, những vấn đề mất cân bằng nội tiết gây suy giảm số lượng tinh trùng hoặc các tình trạng viêm nhiễm hoàn toàn có thể được cải thiện khi áp dụng phương pháp điều trị nội khoa theo chỉ định của bác sĩ.

>> Xem thêm: Tinh trùng sống được bao lâu?

Trong những trường hợp đặc biệt hơn, tình trạng mật độ tinh trùng bị suy giảm do nguyên nhân bệnh lý hoặc các vấn đề khác liên quan đến hệ thống sinh sản, các bác sĩ chuyên khoa sẽ khuyến cáo người nam thực hiện các thủ thuật tìm tinh trùng để có thể cùng lúc thực hiện thụ tinh ống nghiệm với mục đích có con và trữ tinh trùng nhằm bảo tồn khả năng sinh sản.

Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ Nam khoa và hiếm muộn giỏi chuyên môn, dày kinh nghiệm, tự tin làm chủ những kỹ thuật hiện đại trong việc điều trị các vấn đề bất thường ở khả năng sinh sản nam giới. Qua đó vừa giúp nam giới thành công có con chính chủ, chung huyết thống, đồng thời lấy lại bản lĩnh phái mạnh, cải thiện chất lượng cuộc sống cho các quý ông một cách tốt nhất.

Nam giới có nhu cầu thăm khám, kiểm tra các vấn đề bất thường ở tinh trùng hay sức khỏe sinh sản tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản – IVF Tâm Anh, có thể liên hệ đến thông tin sau:

Bác sĩ Nguyễn Tiến Huy khuyến cáo, việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ và tránh xa các tác nhân có hại là những cách quan trọng giúp nam giới duy trì mật độ tinh trùng tối ưu, đảm bảo sức khỏe sinh sản và tăng cơ hội thụ tinh thành công.