Làm rõ vô sinh không rõ nguyên nhân là như thế nào?

Theo thống kê, 40% trường hợp vô sinh do người nữ, 40% do phía người nam, 10% do cả hai và 10% vô sinh không rõ nguyên nhân. Vậy khi nào vợ chồng được kết luận là vô sinh nhưng chưa rõ nguyên nhân do đâu, và hướng điều trị cho trường hợp này là gì?

Vô sinh không rõ nguyên nhân là gì?

Vô sinh không rõ nguyên nhân là tình trạng vợ chồng khó thụ thai, đã được thăm khám và làm đầy đủ các xét nghiệm, cận lâm sàng cần thiết nhưng không tìm thấy nguyên nhân cụ thể giải thích tình trạng khó có con.

Các chuyên gia cho biết chẩn đoán vô sinh vô căn được đưa ra khi cả hai đã trả qua đánh giá toàn diện và kết quả cho thấy:

• Người vợ: Buồng tử cung bình thường, không có bất thường cấu trúc, rụng trứng đều đặn, dự trữ buồng trứng, nội tiết sinh sản trong giới hạn bình thường, hai vòi tử cung không bị tắc nghẽn.
• Người chồng: Tinh dịch đồ bình thường (số lượng, mật độ, khả năng di động và hình thái tinh trùng đạt tiêu chuẩn). (1)

Đa số các trường hợp chẩn đoán vô sinh không rõ nguyên nhân được đưa ra khi cặp đôi đã cố gắng mang thai từ 1 năm trở lên (nếu người vợ dưới 35 tuổi) hoặc từ 6 tháng (đối với trường hợp người vợ trên 35 tuổi). Tuy nhiên, vô sinh vô căn không có nghĩa là không có cách chữa trị. Hiện nay các phương pháp hỗ trợ sinh sản như bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI), thụ tinh ống nghiệm (IVF) góp phần tăng khả năng mang thai, đặc biệt ở các cặp đôi gặp vấn đề sức khỏe sinh sản.

Các nguyên nhân tiềm ẩn của vô sinh không rõ nguyên nhân

Dù được đánh giá là vô sinh vô căn, song một số nguyên nhân tiềm ẩn có thể giải thích lý do vì sao các cặp vợ chồng vô sinh dù kết quả xét nghiệm đều bình thường. Những yếu tố gây vô sinh khó phát hiện bằng kiểm tra thường quy gồm:

• Bệnh lý tiềm ẩn chưa được phát hiện: Một số bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, rối loạn tuyến giáp, rối loạn nội tiết ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản mà chưa phát hiện trong lần thăm khám ban đầu.
• Lạc nội mạc tử cung: Nguyên nhân gây khó thụ thai có thể liên quan đến lạc nội mạc tử cung. Tình trạng này dẫn đến viêm mạn tính, ảnh hưởng chất lượng trứng, cản trở sự làm tổ của phôi… Tình trạng này thường khó phát hiện bằng xét nghiệm máu hoặc siêu âm nên dễ bị bỏ sót nếu không được thăm khám chuyên sâu.
• Niêm mạc tử cung bất thường: Niêm mạc tử cung quá mỏng, quá dày hoặc có khiếm khuyết khiến phôi khó làm tổ và phát triển thành phôi thai.
• Bất thường chất nhầy cổ tử cung: Nếu chất nhầy cổ tử cung quá đặc hoặc chứa các thành phần bất lợi, tinh trùng có thể bị cản trở, khó tiếp cận với trứng để thụ thai.
• Chất lượng trứng và tinh trùng: Các xét nghiệm thường quy chỉ đánh giá số lượng, hình thái của trứng hoặc tinh trùng nhưng không xác định chính xác chất lượng, di truyền và khả năng thụ tinh. Do đó nhiều cặp vợ chồng không rõ nguyên nhân bị vô sinh do kết quả xét nghiệm bình thường nhưng thực tế chất lượng phôi kém.
• Quan hệ không đúng thời điểm: Tỷ lệ đậu thai theo chu kỳ hàng tháng dao động 20-25%, thậm chí có thể lên đến 30% vào thời điểm rụng trứng. Nếu không quan hệ vào thời điểm phù hợp, có thể làm giảm khả năng thụ thai.

Vô sinh không rõ nguyên nhân được chẩn đoán thế nào?

Để đi đến chẩn đoán “vô sinh không rõ nguyên nhân”, vợ chồng cần trải qua quá trình thăm khám lâm sàng kết hợp làm các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như:

• Khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng: Bác sĩ hỏi chi tiết về tiền sử bệnh lý, chu kỳ kinh nguyệt, đời sống tình dục, các bệnh nội tiết, tiền sử phẫu thuật vùng chậu (ở nữ) hoặc bệnh lý tinh hoàn, dương vật (ở nam), cũng như yếu tố di truyền trong gia đình.
• Xét nghiệm nội tiết và dự trữ buồng trứng: Định lượng FSH, LH, Estradiol, dự trữ buồng trứng AMH và siêu âm đếm nang noãn nhằm đánh giá khả năng dự trữ noãn. Ngoài ra người bệnh cần kiểm tra chức năng tuyến giáp, prolactin… nếu có chỉ định.
• Đánh giá tử cung, vòi trứng: Siêu âm tử cung, phần phụ. Trong một số trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định chụp x-quang tử cung vòi trứng (HSG), siêu âm bơm nước buồng tử cung (HyCoSy), nội soi buồng tử cung chẩn đoán (Hysteroscopy)…
• Phân tích tinh dịch đồ và chẩn đoán chuyên sâu: Đánh giá các thông số cơ bản như mật độ, thể tích, tỷ lệ tinh trùng di động, hình thái… Trong một số trường hợp, cần thực hiện phân tích chuyên sâu như xét nghiệm mức độ phân mảnh DNA tinh trùng…

Khi kết quả thăm khám cho thấy mọi chỉ số đều trong giới hạn bình thường nhưng vẫn khó thụ thai, bác sĩ sẽ chẩn đoán là vô sinh không rõ nguyên nhân.

Điều trị vô sinh không rõ nguyên nhân bằng cách nào?

Mặc dù không xác định được nguyên nhân cụ thể gây khó thụ thai, song các cặp vợ chồng vẫn có nhiều cơ hội có con nhờ các phương pháp hỗ trợ sinh sản hiện đại như bơm tinh trùng vào buồng tử cung, thụ tinh trong ống nghiệm, tiêm tinh trùng vào bào tương noãn…

ThS.BSNT Trần Ngọc Hà Giang – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, IVF Tâm Anh cơ sở phường Chánh Hưng (Quận 8 cũ) chia sẻ: “Mỗi người bệnh đều có cơ địa và tình trạng sức khỏe khác nhau, do đó việc điều chỉnh phác đồ theo từng cá nhân sẽ góp phần mang lại hiệu quả cao hơn và giảm thiểu rủi ro không cần thiết”.

Tại IVF Tâm Anh, phác đồ điều trị vô sinh được cá thể hoá cho từng bệnh nhân. Bác sĩ dựa trên đặc điểm nội tiết, dự trữ buồng trứng, chất lượng tinh trùng, bệnh lý đi kèm… để đưa ra phác đồ phù hợp.

Bên cạnh đó, IVF Tâm Anh triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu giúp tăng tỉ lệ thành công như: nuôi cấy phôi nang, tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) để lựa chọn phôi khỏe mạnh, hạn chế bất thường di truyền.

Hệ thống phòng Labo đạt chuẩn phòng sạch ISO 5, ứng dụng công nghệ trữ – rã đông phôi, noãn, tinh trùng bằng kỹ thuật thủy tinh hóa, đảm bảo an toàn và duy trì chất lượng mẫu tối ưu, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và cơ hội đón con yêu cho các cặp vợ chồng.

1. Các phương pháp hỗ trợ sinh sản

Các phương pháp điều trị hỗ trợ sinh sản sẽ được áp dụng gồm:

• Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI): Tinh trùng của người chồng sẽ được lọc rửa và xử lý trong môi trường labo, sau đó bơm trực tiếp vào tử cung người vợ vào thời điểm rụng trứng nhằm tối đa khả năng thụ thai thành công. Phương pháp này giúp rút ngắn quãng đường mà tinh trùng phải di chuyển để tiếp cận trứng, đồng thời hạn chế các yếu tố cản trở tự nhiên.
• Thụ tinh ống nghiệm (IVF) cổ điển: Trứng và tinh trùng được thụ tinh trong môi trường phòng labo để tạo thành phôi. Khi đã đủ điều kiện, phôi sẽ được chuyển vào buồng tử cung của người vợ để phôi tiếp tục phát triển.
• Tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI): Tương tự với kỹ thuật IVF cổ điển, khoảng 2 giờ sau chọc hút noãn, chuyên viên phôi học sẽ loại bỏ các tế bào bên ngoài noãn để chọn lọc các noãn trưởng thành. Sau đó, tinh trùng sẽ được tiêm trực tiếp vào từng noãn bằng kim ICSI để tạo thành phôi. Kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) giúp tăng cơ hội thụ tinh thành công, đặc biệt với các trường hợp tinh trùng kém chất lượng.
• Trưởng thành trứng non (IVM): Noãn non sau khi chọc hút sẽ được mang đi nuôi trưởng thành trong môi trường ống nghiệm. Khi noãn đạt đến giai đoạn trưởng thành sẽ tiến thành làm IVF hoặc ICSI. Kỹ thuật này thường được chỉ định đối với trường hợp người phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), đề kháng với thuốc kích thích buồng trứng,…

2. Thay đổi lối sống trong điều trị

Lối sống và thói quen sinh hoạt ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng thụ thai. Nhằm tăng cơ hội thụ thai thành công, các cặp đôi cần duy trì lối sống tích cực như:

• Không hút thuốc lá, uống rượu bia, sử dụng chất kích thích.
• Duy trì cân nặng hợp lý tránh quá gầy hoặc béo phì.
• Ăn uống khoa học, ưu tiên các loại thực phẩm giàu dưỡng chất như rau xanh, trái cây tươi, thịt nạc, cá, trứng sữa; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn.
• Luyện tập thể thao, duy trì hoạt động thể chất khoảng 30 phút mỗi ngày.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, duy trì giấc ngủ 8-9 tiếng mỗi đêm.

3. Cải thiện thời điểm quan hệ

Cải thiện thời điểm quan hệ tình dục cũng là cách để tăng cơ hội thụ thai thành công. Bác sĩ có thể áp dụng các biện pháp xác định thời điểm trứng rụng như siêu âm canh noãn, xét nghiệm nội tiết phối hợp với phác đồ kích thích buồng trứng (nếu cần thiết).

Vô sinh không rõ nguyên nhân không đồng nghĩa với vô vọng. Nếu nhận được chẩn đoán bất thường khả năng sinh sản mà chưa xác định rõ nguyên do, người bệnh nên bình tĩnh và tuân theo các hướng dẫn, phác đồ của bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản.