Viêm tinh hoàn: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán, cách phòng ngừa

Viêm tinh hoàn là một trong những bệnh nam khoa phổ biến, tình trạng viêm nhiễm này gây đau đớn và sưng tấy ở một hoặc cả hai tinh hoàn, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Nhận biết sớm các dấu hiệu viêm tinh hoàn, nắm rõ nguyên nhân và cách phòng tránh là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe khỏi căn bệnh này.

Viêm tinh hoàn là gì?

Viêm tinh hoàn là tình trạng một hoặc cả hai bên tinh hoàn bị viêm do nhiễm trùng hoặc tác nhân khác, gây sưng, đau và đôi khi đỏ, nóng tại vùng bìu.

Bác sĩ Nguyễn Quang Vinh – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, IVF Tâm Anh cho biết, tinh hoàn là cơ quan quan trọng trong hệ thống sinh dục nam, đóng vai trò sản xuất tinh trùng và hormone sinh dục nam testosterone. Nam giới trẻ tuổi từng quan hệ tình dục là nhóm đối tượng dễ mắc phải viêm nhiễm này.

Nếu không được chẩn đoán kịp thời và điều trị đúng cách, bệnh có nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tổng thể và khả năng sinh sản của người bệnh.

Tình trạng viêm tinh hoàn có hay gặp không?

Đây không phải là bệnh lý tinh hoàn thường gặp. Trên thực tế, tình trạng này thường xuất hiện kèm theo các bệnh lý khác, đặc biệt là viêm mào tinh hoàn. Các trường hợp viêm tinh hoàn đơn thuần khá hiếm gặp và chủ yếu thường liên quan đến biến chứng quai bị. (1)

Các viêm nhiễm tại tinh hoàn thường được chia thành hai loại hai loại, cụ thể là:

• Viêm tinh hoàn cấp tính: Đây là giai đoạn mới phát bệnh, các dấu hiệu lúc này chưa thật sự rõ ràng. Người bệnh thường có biểu hiện sốt cao, đau bẹn và bụng dưới, đau vùng bìu và sưng mào tinh… Đối với tình trạng viêm cấp tính có thể được điều trị dứt điểm bằng phương pháp nội khoa đơn giản hoặc sử dụng thuốc đường uống.
• Viêm tinh hoàn mạn tính: Đây là tình trạng chuyển tiếp của vấn đề viêm cấp tính kéo dài và không được điều trị dứt điểm. Các dấu hiệu viêm mạn tính thường diễn tiến âm thầm, dai dẳng và khó chữa trị. Chính vì thế, tình trạng viêm mạn tính thường có nguy cơ cao gây ra nhiều biến chứng khó lường cho sức khỏe người bệnh.

Dấu hiệu viêm tinh hoàn có thể nhận biết

Vấn đề viêm tại cơ quan sinh dục nam này có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng tùy vào nguyên nhân và giai đoạn của bệnh. Một số dấu hiệu viêm tinh hoàn phổ biến mà người bệnh có thể gặp phải bao gồm:

• Bị sưng ở một hoặc cả hai tinh hoàn: Sưng tinh hoàn là triệu chứng điển hình nhất khi tinh hoàn bị viêm nhiễm. Tình trạng này thường xuất hiện ở một bên nhưng cũng có thể lan sang cả hai bên. Vùng tinh hoàn bị viêm thường sưng to, căng tức, khi sờ vào sẽ thấy có các khối u cục khá lớn xuất hiện.
• Xuất hiện cơn đau tức ở vị trí tinh hoàn: Tình trạng viêm có thể gây cảm giác đau tức âm ỉ hoặc kéo dài tại khu vực tinh hoàn. Nếu không được chữa trị kịp thời, cơn đau có thể lan ra vùng bụng dưới, vùng bẹn… và thường tăng lên khi người nam đứng lâu hoặc di chuyển.
• Sốt: Cơn sốt kèm theo ớn lạnh là dấu hiệu toàn thân thường thấy trong các trường hợp tinh hoàn bị viêm cấp tính do nhiễm trùng.
• Buồn nôn: Một số trường hợp bệnh nhân có thể cảm thấy buồn nôn hoặc nôn do phản ứng viêm lan rộng hoặc đau tinh hoàn dữ dội.
• Mệt mỏi, khó chịu, cảm giác không khỏe: Tình trạng viêm sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, khó chịu, thiếu năng lượng.
• Vùng da bìu có biểu hiện đổi màu: Khi nhận thấy vùng da bìu đổi màu bất thường (đỏ, tím, nâu hoặc đen) nam giới nên nhanh chóng đến bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và có hướng xử trí kịp thời..
• Đau nhức cơ: Vấn đề này thường kèm theo đau nhức cơ toàn thân, giống với biểu hiện bị cảm cúm thông thường.
• Tiểu ra máu: Trong một số trường hợp, người bệnh đi tiểu sẽ có hiện tượng tiểu buốt, tiểu rắt, thậm chí tiểu ra một ít máu làm thay đổi màu sắc của nước tiểu (hồng hoặc đỏ).
• Đau sau khi xuất tinh: Một số nam giới bị viêm tinh hoàn có biểu hiện đau sau khi xuất tinh, điều này phản ánh tình trạng viêm đã lan sang mào tinh hoặc ống dẫn tinh.
• Có máu trong tinh dịch: Tinh dịch có máu là dấu hiệu bất thường cần đặc biệt chú ý. Tương tự như tình trạng tiểu ra máu, sự xuất hiện của máu trong tinh dịch, hay còn gọi là xuất tinh ra máu có thể là biểu hiện viêm đã lan rộng sang các cơ quan lân cận, người bệnh cần được thăm khám kỹ lưỡng để xác định chính xác nguyên nhân, từ đó có hướng xử trí phù hợp.
• Dương vật tiết dịch lạ: Dịch tiết bất thường từ niệu đạo, có màu vàng, xanh kèm theo mùi hôi khó chịu có thể gợi ý tình trạng tinh hoàn bị viêm do các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc nhiều vấn đề nghiêm trọng khác cần được thăm khám sớm và điều trị đúng cách để tránh biến chứng không mong muốn.
• Tim đập nhanh hơn bình thường: Nhịp tim tăng có thể là phản ứng của cơ thể khi sốt cao hoặc nhiễm trùng lan rộng. Nếu người bệnh có biểu hiện nhịp tim tăng nhanh kèm theo các dấu hiệu nặng, cần nhập viện sớm để theo dõi.

Nguyên nhân viêm tinh hoàn

Các viêm nhiễm ở tinh hoàn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến nhất là do nhiễm trùng đường tiết niệu, biến chứng quai bị và quan hệ tình dục không an toàn. Việc phân loại nguyên nhân gây bệnh giúp bác sĩ dễ dàng đánh giá nguy cơ và đưa ra phương án điều trị phù hợp.

1. Do vi khuẩn đường tiết niệu và tuyến tiền liệt

Căn nguyên tinh hoàn bị viêm do vi khuẩn thường là hệ lụy từ các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc tình trạng viêm mào tinh hoàn. Các vi khuẩn này xâm nhập từ niệu đạo, bàng quang hoặc tuyến tiền liệt rồi lan theo ống dẫn tinh đến tinh hoàn. Nếu không được điều trị sớm sẽ làm tăng nguy cơ viêm nhiễm ở cơ quan sinh sản này. (2)

Một số bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu có thể gây viêm gồm:

• Nhiễm khuẩn E.coli, tụ cầu khuẩn và streptococcus.
• Viêm tuyến tiền liệt.
• Bệnh STDs lây truyền qua đường tình dục

2. Nguyên nhân do virus

Vi khuẩn mumps thuộc họ Paramyxoviridae là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm tinh hoàn ở nam giới. Theo thống kê cứ 3 người bị quai bị sẽ có 1 người bị viêm ở tinh hoàn sau đó. Tỷ lệ nam giới mắc bệnh sau 4-7 ngày bị quai bị là khá cao.

Bên cạnh đó, những bệnh tự miễn khác cũng có thể gây ra viêm tại cơ quan này bao gồm:

• Bệnh thủy đậu.
• Bệnh tay chân miệng.
• Bệnh nhiễm trùng virus Cytomegalovirus.

>> Xem thêm: Người mắc bệnh thủy đậu có bị vô sinh không?

3. Các chấn thương tinh hoàn

Chấn thương trực tiếp vào vùng bìu, chẳng hạn như va đập mạnh khi chơi thể thao, tai nạn giao thông… có thể gây tổn thương mô tinh hoàn và sinh ra phản ứng viêm. Mặc dù ít gặp hơn so với các nguyên nhân nhiễm trùng, nhưng nguyên nhân viêm xuất phát từ chấn thương cần được theo dõi để tránh biến chứng như teo tinh hoàn, hoại tử…

4. Sau phẫu thuật tinh hoàn

Một số thủ thuật thực hiện qua niệu đạo như đặt ống thông tiểu hoặc ống nội soi vào bàng quang… cũng làm tăng nguy cơ viêm nhiễm tại khu vực tinh hoàn. Việc chăm sóc hậu phẫu đúng cách và theo dõi sát sau can thiệp có vai trò quan trọng giúp phòng ngừa biến chứng này.

Những ai có nguy cơ cao bị viêm tinh hoàn?

Căn bệnh này có thể xảy ra với nam giới ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn thường thuộc các nhóm người đang bị bệnh quai bị. Trẻ trai thuộc độ tuổi từ 10 – 19 tuổi và những người chưa tiêm phòng vaccine phòng ngừa quai bị có khả năng cao mắc bệnh quai bị và tiến triển thành viêm ở tinh hoàn.

Mặc khác, tình trạng viêm cũng là bệnh do nhiễm trùng gây nên, do đó những người có hoạt động tình dục không an toàn dễ nhiễm trùng tiết niệu, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

• Trẻ trai từ 10 – 19 tuổi: Ở độ tuổi này, trẻ trai có nguy cơ mắc bệnh quai bị khá cao, từ đó làm tăng rủi ro mắc bệnh.
• Nam giới có nhiều bạn tình: Việc quan hệ tình dục với nhiều người làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh lây truyền qua đường tình dục (STDs), bao gồm viêm tinh hoàn.
• Quan hệ với người mắc các bệnh STDs: Nam giới có bạn tình đang mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục sẽ có nguy cơ lây nhiễm rất cao, đặc biệt nếu quan hệ không có biện pháp bảo vệ. Các bệnh STDs không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ quan sinh dục mà còn dẫn đến tình trạng này nếu không được điều trị kịp thời.
• Quan hệ không có biện pháp bảo vệ: Không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục có thể làm gia tăng khả năng lây nhiễm các tác nhân gây bệnh qua đường tình dục, đặc biệt khi người nam không biết rõ về tình trạng sức khỏe của bạn tình.
• Tiền sử bệnh STDs: Người từng mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STDs) có nguy cơ tái nhiễm cao nếu không thực hiện các biện pháp bảo vệ khi giao hợp.
• Nam giới chưa tiêm phòng quai bị: Virus quai bị là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh, do đó nam giới chưa được tiêm vaccine quai bị có khả năng bị viêm ở tinh hoàn cao hơn những người đã tiêm phòng đầy đủ.

>> Xem thêm: Dấu hiệu viêm tinh hoàn ở trẻ em cha mẹ cần lưu tâm

Viêm tinh hoàn có nguy hiểm không?

Vấn đề viêm nhiễm ở tinh hoàn không phải bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng và rất hiếm khi ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của người bệnh. Đặc biệt, nếu được điều trị sớm và đúng cách bệnh có thể được chữa khỏi dứt điểm hoàn toàn.

Tuy nhiên, bác sĩ Vinh khuyến cáo người bệnh không nên chủ quan, vì nếu chậm trễ trong điều trị, tình trạng viêm có thể gây ra nhiều triệu chứng như đau tinh hoàn, đau vùng bẹn và da bìu… ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, sụt giảm sức khỏe tinh thần của người bệnh.

Bên cạnh đó, tình trạng này nếu kéo dài hoặc tái phát nhiều lần sẽ khiến phạm vi viêm nhiễm lan rộng sang các cơ quan lân cận, từ đó dẫn đến nhiều biến chứng viêm tinh hoàn như:

• Viêm tinh hoàn mạn tính.
• Áp xe bìu.
• Teo tinh hoàn.
• Nhiễm trùng huyết.

Phương pháp chẩn đoán viêm tinh hoàn

Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ khám lâm sàng,bắt đầu bằng việc khai thác các thông tin bệnh sử, hỏi về các dấu hiệu mà người bệnh gặp phải. Tiếp theo, bác sĩ sẽ trực tiếp kiểm tra tình trạng tinh hoàn để tìm kiếm các dấu hiệu bất thường như sưng, đau, dịch tiết từ dương vật… Tùy vào tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân, bác sĩ có thể yêu cầu làm thêm một số chẩn đoán cận lâm sàng để đánh giá chính xác tình trạng bệnh, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Một số phương pháp cận lâm sàng phổ biến gồm:

• Xét nghiệm nước tiểu: Giúp phát hiện các dấu hiệu nhiễm trùng được tiết niệu hoặc cho biết người nam có nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục hay không.
• Xét nghiệm máu: Giúp đánh giá mức độ viêm trong cơ thể, chỉ số bạch cầu tăng cao là dấu hiệu cảnh báo các tình trạng viêm, nhiễm trùng… Ngoài ra, xét nghiệm máu còn giúp chẩn đoán các bệnh STDs và bệnh truyền nhiễm khác.
• Xét nghiệm STI: Trong các trường hợp nhận thấy dương vật có tiết dịch bất thường, bác sĩ có thể thu thập mẫu dịch gửi đến phòng xét nghiệm để kiểm tra các dấu hiệu của bệnh lậu hoặc Chlamydia.
• Siêu âm tinh hoàn: Siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh dùng để kiểm tra cấu trúc bên trong tinh hoàn, đánh giá tình trạng sưng viêm, phù nề, đồng thời loại trừ tình trạng xoắn tinh hoàn, áp xe bìu…

Viêm tinh hoàn được điều trị như thế nào?

Điều trị viêm tinh hoàn chủ yếu bằng cách ức chế tác nhân gây bệnh và giảm nhẹ các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải. Phần lớn các trường hợp được điều trị nội khoa bằng thuốc đường uống kết hợp với chế độ nghỉ ngơi hợp lý.

Nếu nguyên nhân xuất phát trừ các bệnh lý lây truyền qua đường tình dục, bác sĩ sẽ tiến hành điều trị bệnh này trước khi điều trị vấn đề viêm để đạt hiệu quả tối ưu. Trong thời gian điều trị, người bệnh thường được yêu cầu nghỉ ngơi,hạn chế vận động mạnh để giảm áp lực lên tinh hoàn và giúp cơ quan này hồi phục nhanh hơn.

1. Điều trị thuốc

• Thuốc kháng sinh sẽ được bác sĩ kê đơn cho những trường hợp có dấu hiệu nhiễm trùng, bệnh lậu hoặc giang mai.
• Thuốc kháng viêm, giảm đau giúp cải thiện triệu chứng. Người bệnh cần tuyệt đối tuân theo chỉ định liều lượng từ bác sĩ. Nếu sử dụng sai liều hoặc lạm dụng thuốc chống viêm, người bệnh sẽ dễ bị viêm loét dạ dày.
• Người bệnh cần chú ý nghỉ ngơi, nâng cao tinh hoàn để cải thiện cơn đau.
• Chườm lạnh tại tinh hoàn nếu cảm thấy cơn đau xuất hiện nhiều.

2. Phẫu thuật tinh hoàn

Phẫu thuật tinh hoàn là phương pháp điều trị được chỉ định trong những trường hợp viêm đã gây ra biến chứng như teo tinh hoàn, áp xe, tràn dịch màng tinh… Tùy vào biến chứng cụ thể, bác sĩ sẽ tiến hành các thủ thuật phù hợp. Ví dụ khi gặp biến chứng áp xe, bác sĩ sẽ rạch ổ áp xe để dẫn lưu ổ dịch và điều trị nhiễm trùng.

Đa phần các thủ thuật điều trị ngoại khoa đối với tình trạng viêm này ở tinh hoàn đều là tiểu phẫu, ít xâm lấn và không gây nguy hiểm. Người bệnh có thể về nhà sau khi thủ thuật kết thúc mà không cần lưu viện điều trị.

Cách phòng ngừa viêm tinh hoàn hiệu quả

Để phòng ngừa tình trạng viêm nhiễm này, nam giới tốt nhất nên:

• Tiêm ngừa bệnh quai bị.
• Quan hệ tình dục an toàn tránh nguy cơ mắc bệnh STDs.
• Giữ vệ sinh môi trường sống và vệ sinh vùng kín mỗi ngày.
• Điều trị sớm ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, hạn chế tái nhiễm để tránh nguy cơ bệnh tiến triển sang mạn tính.

>> Xem thêm: Cách chăm sóc tinh hoàn cho nam giới tại chi tiết A-Z

Câu hỏi thường gặp

1. Viêm tinh hoàn để lâu có tự hết không?

Vấn đề viêm này không thể tự khỏi mà cần được điều trị đúng cách. Với những trường hợp nhẹ có thể điều trị hoàn toàn bằng thuốc, tuy nhiên nếu tình trạng bệnh nghiêm trọng có thể vừa điều trị bằng thuốc vừa kết hợp với các can thiệp ngoại khoa theo chỉ định của bác sĩ.

>> Xem thêm: Viêm tinh hoàn bao lâu thì khỏi? Có tự khỏi mà không chữa trị?

2. Khả năng tái phát viêm tinh hoàn có cao không?

Sau điều trị vẫn có thể tái phát viêm nếu nguyên nhân gây bệnh không được điều trị dứt điểm, hoặc người bệnh không tuân thủ đúng phác đồ điều trị. Việc tái khám đúng hẹn và điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ không chỉ tối ưu hiệu quả điều trị mà còn giảm thiểu nguy cơ bệnh tái phát.

3. Nam giới bị viêm tinh hoàn cần kiêng quan hệ bao lâu?

Nam giới bị tình trạng này cần kiêng quan hệ tình dục trong suốt quá trình điều trị, nhất là các trường hợp do nguyên nhân nhiễm trùng, nhiễm khuẩn lây qua đường tình dục. Nếu quan hệ tình dục khi chưa điều trị dứt điểm sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát tán và làm trầm trọng thêm tình trạng viêm hiện tại. Cách tốt nhất là nên kiêng quan hệ cho đến khi điều trị kết thúc, tham khảo ý kiến bác sĩ để biết được thời điểm phù hợp cho phép người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường.

>> Xem thêm: Viêm tinh hoàn có quan hệ được không? Cần kiêng cữ bao lâu?

4. Ăn uống như thế nào để cải thiện viêm tinh hoàn?

Về chế độ dinh dưỡng hàng ngày, người bệnh nên ưu tiên ăn các loại rau xanh, trái cây tươi chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin C, vitamin K, chất xơ… giúp kháng viêm, hỗ trợ quá trình điều trị, tăng cường miễn dịch và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Bên cạnh đó, bác sĩ Vinh khuyến cáo nam giới nên hạn chế sử dụng thực phẩm có thể làm tăng phản ứng viêm như đường, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, thực phẩm giàu chất béo bão hòa như thịt đỏ, đồ chiên rán, thức ăn cay nóng…

>> Tham khảo: Nam giới viêm tinh hoàn nên ăn gì và kiêng gì?

5. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Nam giới được khuyến cáo nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay khi có các dấu hiệu bất thường như:

• Đau hoặc sưng bìu kéo dài kèm sốt, buồn nôn, mệt mỏi.
• Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu.
• Đau khi quan hệ hoặc xuất tinh.
• Tinh dịch có máu.
• Dương vật tiết dịch bất thường.

Việc thăm khám và điều trị kịp thời giúp giảm nguy cơ biến chứng đồng thời bảo vệ chức năng sinh sản của người bệnh.

Để đặt lịch thăm khám và kiểm tra sức khỏe tinh hoàn tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, IVF Tâm Anh, quý khách hàng vui lòng liên hệ đến thông tin sau:

Viêm tinh hoàn là bệnh lý tiềm ẩn nhiều biến chứng ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của nam giới nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nam giới nên chú ý quan hệ tình dục an toàn và tiêm vaccine phòng ngừa quai bị để chủ động bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ mắc bệnh. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ viêm nhiễm nào, hãy chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời.