Dấu hiệu viêm tinh hoàn ở trẻ em cha mẹ cần lưu tâm

Viêm tinh hoàn ở trẻ em là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại tinh hoàn, có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản sau này của trẻ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo giúp ba mẹ chủ động đưa trẻ đi thăm khám, hạn chế tối đa biến chứng.

Tư vấn chuyên môn bài viết: Bác sĩ BS Nguyễn Thanh Sơn Vũ – Khoa Ngoại Nhi, BVĐK Tâm Anh.

Viêm tinh hoàn ở trẻ có thường gặp không?

Viêm tinh hoàn ở trẻ khá hiếm gặp, thường do biến chứng của virus quai bị, đặc biệt nếu trẻ chưa được tiêm phòng đầy đủ.

• Viêm cấp tính: Là tình trạng viêm xảy ra đột ngột, thường kèm theo đau bìu, sưng cứng bên trong tinh hoàn hoặc ở mào tinh hoàn khi chạm vào. Cơn đau đổi khi lan xuống vùng bẹn, đùi, bụng dưới, kèm theo buồn nôn, ớn lạnh, sốt cao…
• Viêm mạn tính: Ở giai đoạn mạn tính, bệnh thường trầm trọng hơn với các triệu chứng đau nhức, sưng tinh hoàn tái phát liên tục, kèm theo các biểu hiện toàn thân như mệt mỏi, sốt, nôn, chán ăn, mất tập trung…

Dấu hiệu viêm tinh hoàn ở trẻ em có thể nhận biết

Các dấu hiệu trẻ gặp viêm nhiễm ở tinh hoàn mà ba mẹ có thể nhận biết sớm:

• Sưng đau ở một hoặc cả hai tinh hoàn với nhiều mức độ khác nhau.
• Tinh hoàn sưng to, đổi màu vùng bìu sang màu đỏ, tím.
• Mệt mỏi.
• Ớn lạnh, sốt cao.
• Đau đầu, đau cơ.
• Buồn nôn, nôn.
• Nhịp tim tăng nhanh. (1)

Tại sao trẻ lại bị viêm tinh hoàn?

Tinh hoàn của trẻ xuất hiện viêm nhiễm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm trùng, bệnh lý, chấn thương… Việc xác định nguyên nhân gây bệnh đóng vai trò quan trọng giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng và nguy cơ tái phát.

1. Do quai bị

Quai bị là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm tinh hoàn ở trẻ em. Virus quai bị thường khiến trẻ sốt, sưng tuyến nước bọt ở miệng và gần tai, các triệu chứng sẽ xuất hiện sau 1-7 ngày trẻ nhiễm virus. Tinh hoàn thường xuất hiện tình trạng viêm khoảng 1 tuần sau khi bắt đầu viêm tuyến mang tai.

Viêm tinh hoàn do quai bị có thể dẫn đến teo biểu mô mầm kèm theo ngưng sinh tinh và gián đoạn quá trình sản sinh steroid. Ở trẻ em, quai bị thường không gây biến chứng nghiêm trọng như viêm màng não, suy tụy hay vô sinh. Tuy nhiên, ba mẹ có thể chủ động phòng bệnh cho trẻ bằng cách tiêm vaccine phòng bệnh quai bị.

2. Do vi khuẩn

Các vi khuẩn phổ biến gây viêm tinh hoàn là vi khuẩn gây viêm tuyến tiền liệt và vi khuẩn đường tiết niệu bao gồm E.coli, Staphylococcus (tụ cầu khuẩn), Streptococcus (liên cầu khuẩn), Pseudomonas aeruginosa (trực khuẩn mủ xanh). Vi khuẩn có thể xâm nhập qua niệu đạo của trẻ và gây viêm nhiễm đường tiết niệu, bao gồm tinh hoàn.

Ở người lớn, viêm tinh hoàn có thể do vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục như lậu, giang mai, chlamydia…

3. Do virus

Ngoài virus quai bị, một số virus khác có thể gây viêm tinh hoàn ở trẻ em, bao gồm:

• Virus cytomegalo (herpes người type 5): Thường lây từ mẹ sang con khi mang thai hoặc sau khi sinh qua đường máu, sữa mẹ, nước bọt nếu người mẹ nhiễm virus trước đó. Trẻ em dưới 5 tuổi và người có sức đề kháng yếu (mắc bệnh HIV, tiểu đường, ghép tạng…) là những đối tượng dễ nhiễm virus cytomegalo nhất. Trẻ sơ sinh mắc bệnh thường nhẹ cân, vàng do, phát ban, gan lách to, chậm phát triển, mất thính lực. Ở trẻ lớn hơn và người miễn dịch yếu, virus có thể gây sốt, mệt mỏi, sưng hạch, viêm tinh hoàn hoặc tổn thương các cơ quan khác.
• Virus thủy đậu (varicella-zoster): Gây sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn, đau đầu, đau bụng. Biến chứng hiếm gặp khi trẻ mắc virus thủy đậu bao gồm nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm màng não và viêm tinh hoàn.
• Virus coxsackie gây bệnh tay chân miệng: Bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi. Triệu chứng phổ biến là loét miệng, phát ban ở tay, chân và đôi khi ở bộ phận sinh dục. Bệnh thường tự khỏi sau 7 – 10 ngày, nhưng có thể gây biến chứng như viêm não, viêm màng não, viêm tinh hoàn…
• Rubella (sởi Đức): Bệnh thường dễ lây lan ở trẻ em với triệu chứng sốt và phát ban. Phụ nữ mang thai mắc rubella có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu hay trẻ sơ sinh dị tật bẩm sinh. Virus thường lây qua nước tiểu, dịch mũi họng và từ mẹ sang con. Bệnh có thể gây viêm tinh hoàn ở trẻ em nhưng tỷ lệ không cao.

3. Bệnh tự miễn

Bệnh tự miễn xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể không thể phân biệt kháng nguyên (các yếu tố bên ngoài có thể gây hại cho cơ thể) với các tế bào lành trong cơ thể. Một số bệnh tự miễn phổ biến bao gồm Lupus, viêm khớp dạng thấp, bệnh Crohn…

Trong một số trường hợp hiếm gặp, tinh hoàn có thể trở thành mục tiêu bị hệ miễn dịch tấn công, dẫn đến tình trạng viêm tinh hoàn ở trẻ em. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng viêm kéo dài có thể ảnh hưởng đến chức năng tinh hoàn và tiềm ẩn nguy cơ vô sinh khi trẻ trưởng thành.

4. Chấn thương tại tinh hoàn

Dù không phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm tinh hoàn ở trẻ em, tuy nhiên các chấn thương trực tiếp do va đập, té ngã có thể tăng khả năng viêm nhiễm tại tinh hoàn của trẻ. Khi tinh hoàn hoặc các bộ phận khác trong hệ tiết niệu chấn thương, vi khuẩn có thể dễ dàng xâm nhập và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

5. Các bất thường bẩm sinh ở tinh hoàn

Hẹp niệu quản, hẹp niệu đạo là những bất thường, dị dạng bẩm sinh có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm ở hệ tiết niệu bao gồm cả tinh hoàn.

6. Trẻ chưa biết vệ sinh vùng kín đúng cách

Vệ sinh kém có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn tăng sinh phát triển, từ đó xâm nhập vào đường tiết niệu và tinh hoàn, gây viêm tinh hoàn. Nguy cơ này cao hơn ở trẻ nhỏ do trẻ chưa biết cách vệ sinh vùng kín đúng cách, đặc biệt ở trẻ bị hẹp bao quy đầu.

7. Hẹp bao quy đầu

Hẹp bao quy đầy có thể khiến nước tiểu ứ đọng, gây khó khăn khi vệ sinh, dễ tích tụ vi khuẩn, từ đó tăng nguy cơ viêm nhiễm vùng quy đầu, đường tiết niệu và cả tinh hoàn. Thông thường, trẻ trên 5 tuổi bao quy đầu sẽ tuột xuống một cách tự nhiên, với những trẻ hẹp bao quy đầu có thể không tuột xuống hoặc kéo lên được, dễ gây đau đớn, viêm nhiễm cho trẻ nếu không được điều trị.

8. Không rõ nguyên nhân

Trong một số trường hợp viêm tinh hoàn ở trẻ em không thể xác định được nguyên nhân gây bệnh chính xác do chưa có dấu hiệu rõ ràng để chẩn đoán.

Trẻ em bị viêm tinh hoàn để lâu có nghiêm trọng không?

Viêm tinh hoàn thường không gây nguy hiểm hay ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của trẻ trong tương lai. Chức năng tinh hoàn có thể hồi phục hoàn toàn sau điều trị. Tuy nhiên nếu không được phát hiện sớm hoặc để lâu không điều trị đúng cách, bệnh có thể gây ra một số biến chứng như:

• Tạp thành áp xe (ổ mủ) ở vùng bìu.
• Tràn dịch màng tinh hoàn.
• Teo tinh hoàn, suy giảm chức năng tinh hoàn.

Cha mẹ nên xử lý thế nào khi trẻ có biểu hiện viêm tinh hoàn?

Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ viêm ở tinh hoàn như sưng, đau bìu, sốt hoặc tiểu khó, cha mẹ cần bình tĩnh và xử lý đúng cách như sau:

1. Theo dõi và chăm sóc trẻ

Trẻ cần được nghỉ ngơi, hạn chế vận động mạnh để giảm sưng và đau. Đồng thời, cha mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu như mức độ sưng, đau, sốt hay các vấn đề khi tiểu tiện nhằm cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ khi thăm khám.

2. Đưa trẻ thăm khám sớm

Ngay khi phát hiện các triệu chứng bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện uy tín để được bác sĩ kiểm tra, xác định chính xác nguyên nhân, từ đó đưa ra phương án điều trị phù hợp, tránh để lâu có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

3. Tránh tự ý cho trẻ dùng thuốc

Không nên tự ý mua thuốc giảm đau, kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng thuốc sai có thể làm che lấp triệu chứng, khiến việc chẩn đoán gặp khó khăn, thậm chí gây tác dụng phụ nguy hiểm.

4. Tránh chườm nóng hay tắm bằng nước ấm

Nhiệt độ cao có thể làm tăng phản ứng viêm và khiến tinh hoàn sưng đau nặng hơn. Thay vào đó, cha mẹ có thể chườm lạnh nhẹ nhàng trong thời gian ngắn để giúp giảm sưng và đau, nhưng cần đảm bảo không để đá tiếp xúc trực tiếp với da trẻ trong thời gian dài để tránh bỏng lạnh.

5. Cho trẻ tiêm phòng quai bị sau khi phục hồi

Nếu trẻ chưa từng mắc quai bị hoặc chưa tiêm vaccine phòng bệnh, cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm sau khi đã điều trị viêm tinh hoàn. Tiêm phòng quai bị giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm tại tinh hoàn do virus này gây nên.

Để đặt lịch thăm khám và điều trị các vấn đề về tinh hoàn ở trẻ em tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh, ba mẹ có thể liên hệ qua thông tin sau:

Viêm tinh hoàn ở trẻ em tuy hiếm gặp nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu chậm trễ điều trị. Cha me cần chú ý theo dõi các dấu hiệu bất thường, đưa trẻ thăm khám sớm và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ để giúp trẻ nhanh chóng hồi phục và tránh tái phát.