Tinh hoàn ẩn là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu, cách xác định vị trí bị

Tinh hoàn ẩn là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh, trong đó có khoảng 30% trẻ sinh non có nguy cơ mắc phải tình trạng này. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của người bệnh sau này.

Tinh hoàn ẩn là gì?

Tinh hoàn ẩn là tình trạng tinh hoàn nằm ở đâu đó (nhưng không ở trong bìu) trên đường đi xuống bình thường từ hố thận đến bìu. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy tần suất mắc bệnh cao hơn ở tinh hoàn bên phải, trong khi có khoảng 10% trường hợp xuất hiện tình trạng ẩn ở cả hai tinh hoàn.

Trong bào thai, tinh hoàn di chuyển từ hố thận xuống dưới bìu, đi kèm với ống dẫn tinh, mào tinh và các mạch máu tinh. Từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 7, tinh hoàn nằm tại hay nằm gần lỗ bẹn trong. Tinh hoàn đi xuống bìu trong tháng thứ 8 của thai kỳ. (1)

Tỷ lệ tinh hoàn ẩn bẩm sinh có cao không?

Tinh hoàn ẩn là một dạng dị tật bẩm sinh phổ biến ở bé nam, ảnh hưởng đến khoảng 3% trẻ sơ sinh khi vừa chào đời và tỷ lệ này được ghi nhận cao hơn 30% ở trẻ sinh non, nhẹ cân, sinh đôi. Trong đó, có khoảng 10% bé trai xuất hiện tình trạng ẩn ở cả hai bên tinh hoàn. (2)

Dấu hiệu tinh hoàn ẩn

Dấu hiệu rõ nhất của tình trạng tinh hoàn ẩn là khi sờ vào bìu sẽ không cảm thấy thấy tinh hoàn hoặc chỉ cảm nhận được một bên, còn bên kia trống. Khoảng 20-30% trường hợp tinh hoàn ẩn ở vị trí sâu trong ổ bẹn hoặc trong ổ bụng, nên sẽ không thể sờ thấy. Trong hầu hết các trường hợp, tinh hoàn ẩn không gây đau hoặc ảnh hưởng đến khả năng đi tiểu của người bệnh.

>> Xem thêm: Phân biệt nhanh tinh hoàn lạc chỗ và tinh hoàn ẩn khác nhau gì?

Nguyên nhân tại sao bị tinh hoàn ẩn?

Bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh cho biết, nguyên nhân gây ra tinh hoàn ẩn có thể là: giảm áp lực khoang bụng, không có dây chằng bìu hay dây này quá dài, khiếm khuyết bẩm sinh của tinh hoàn, các yếu tố về nội tiết, môi trường, các bất thường của thần kinh sinh dục đùi… có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và di chuyển của tinh hoàn.

Các yếu tố nguy cơ của tinh hoàn ẩn

Những yếu tố nguy cơ dưới đây được cho là có khả năng làm tăng tỷ lệ tinh hoàn ẩn ở trẻ sơ sinh:

• Trẻ sinh non thiếu tháng, trẻ nhẹ cân.
• Tiền sử gia đình có người bị tinh hoàn ẩn.
• Người mẹ bị tiểu đường hoặc béo phì trong lúc mang thai.
• Người mẹ có sử dụng rượu bia quá mức trong thai kỳ.
• Người mẹ hút thuốc lá hoặc hít phải khói thuốc lá.
• Người mẹ phơi nhiễm với hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu,…
• Tiền sản giật, đặc biệt là ở dạng nghiêm trọng cũng làm tăng nguy cơ tinh hoàn ẩn ở thai nhi. (3)

Biến chứng của tinh hoàn ẩn

Có khoảng 80% trường hợp tinh hoàn ẩn sau khi sinh sẽ có xu hướng hạ xuống đúng vị trí ở bìu trong vòng 3 tháng đầu đời. Tuy nhiên, nếu sau 6 tháng, tinh hoàn bị ẩn vẫn không tự hạ và người bệnh không được can thiệp điều trị kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ gây ra các biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe, phổ biến nhất bao gồm:

1. Ung thư tinh hoàn

Thông thường, tinh hoàn sẽ phát triển bình thường bên trong bìu, nơi nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể, tạo điều kiện tốt nhất cho tinh hoàn thực hiện các chức năng quan trọng như sinh tinh và sản xuất hormone. Tuy nhiên, tinh hoàn ẩn thường nằm trong ổ bụng hoặc bẹn, nhiệt độ cao ở những vị trí này sẽ làm thay đổi cấu trúc tế bào của tinh hoàn và tăng khả năng biến đổi ác tính, gây ung thư tinh hoàn. Tỷ lệ ung thư tinh hoàn trong suốt cuộc đời ở người tinh hoàn ẩn gấp 10 lần người có tinh hoàn ở bìu.

2. Thoát vị bẹn

Thoát vị bẹn là một biến chứng khác liên quan đến tinh hoàn ẩn. Khi tinh hoàn bị ẩn ở bẹn sẽ tạo ra một khe hở giữa vùng bụng và ống bẹn. Thông qua khe hở này, một phần ruột có thể lọt qua gây khó chịu, đau đớn hoặc dẫn đến hoại tử ruột nếu không được can thiệp cấp cứu kịp thời.

3. Suy sinh dục nam

Khi tinh hoàn không nằm đúng vị trí ở bìu sẽ ảnh hưởng đến các chức năng sản xuất hormone, đặc biệt là testosterone. Việc thiếu hụt hormone có thể gây ra các triệu chứng suy sinh dục nam bao gồm:

• Giảm ham muốn tình dục.
• Rối loạn cương dương.
• Giảm sức mạnh và khối lượng cơ.
• Rụng lông nách và lông mu…

4. Ảnh hưởng sức khỏe sinh sản nam giới

Bên cạnh các vấn đề về hormone, tinh hoàn ẩn cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản của nam giới. Một nghiên cứu của Đan Mạch liên quan đến hơn 6000 nam giới đã chỉ ra rằng những nam giới có tiền sử tinh hoàn ẩn đều biểu hiện tình trạng suy giảm chức năng tinh hoàn, với thể tích tinh hoàn giảm 3,5ml, nồng độ tinh trùng giảm 28% và chức năng tế bào Leydig giảm so với những nam giới không bị ẩn tinh hoàn. Tình trạng này khiến nam giới gặp khó khăn trong việc thụ thai tự nhiên, thậm chí vô sinh nam.

>> Giải đáp: Tinh hoàn ẩn có sinh con được không?

Phương pháp chẩn đoán xác định tinh hoàn ẩn

Theo bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn, việc chẩn đoán chính xác tình trạng tinh hoàn ẩn không chỉ giúp phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng như vô sinh và ung thư tinh hoàn mà còn giúp lập kế hoạch điều trị hiệu quả. Một số phương pháp chẩn đoán phổ biến thường được các chuyên gia áp dụng như:

1. Khám lâm sàng

Khám lâm sàng là bước đầu tiên và cơ bản nhất trong quá trình chẩn đoán tinh hoàn ẩn. Bác sĩ sẽ kiểm tra vùng bìu, bẹn và các vùng lân cận để xác định vị trí của tinh hoàn.

2. Siêu âm bụng

Siêu âm là phương pháp chẩn đoán không xâm lấn, sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh của các cơ quan bên trong. Bác sĩ sẽ sử dụng một đầu dò di chuyển trên bề mặt bụng người bệnh và quan sát cấu trúc của các cơ quan được thể hiện trên màn hình. Qua đó giúp xác định vị trí chính xác của tinh hoàn ẩn.

3. Nội soi ổ bụng

Trong trường hợp siêu âm không cung cấp đủ thông tin hoặc nghi ngờ tinh hoàn ẩn nằm sâu trong ổ bụng, nội soi ổ bụng sẽ được các bác sĩ chỉ định thực hiện. Đây là một thủ thuật xâm lấn, trong đó một thiết bị nhỏ có gắn camera ở đầu được đưa vào ổ bụng qua một đường rạch nhỏ để quan sát trực tiếp và xác định vị trí của tinh hoàn. Phương pháp nội soi ổ bụng không chỉ giúp chẩn đoán chính xác mà còn có thể được sử dụng để thực hiện can thiệp mổ tinh hoàn ẩn nếu cần.

4. Xét nghiệm nội tiết tố

Xét nghiệm nội tiết tố bao gồm định lượng các hormone liên quan đến chức năng của tinh hoàn như testosterone và các gonadotropin (LH và FSH). Nếu kết quả cho thấy mức độ testosterone trong máu thấp kết hợp với hình ảnh siêu âm và kết quả thăm khám vùng bìu, bác sĩ có thể kết luận người nam đang bị tinh hoàn ẩn, từ đó đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp nhất.

5. Xét nghiệm chỉ điểm khối u

Trong một số trường hợp nghi ngờ người nam đang gặp biến chứng ung thư tinh hoàn, các xét nghiệm chỉ điểm khối u có thể được bác sĩ chỉ định. Qua đó có thể kiểm tra và nhận biết có sự hiện diện của khối u hay không.

Tinh hoàn ẩn được điều trị như thế nào?

Mục tiêu của điều trị tinh hoàn ẩn là đưa tinh hoàn về đúng vị trí trong bìu. Các chuyên gia khuyến cáo việc điều trị nên được thực hiện sớm, đặc biệt là trước khi trẻ được 18 tuổi, điều này có thể làm giảm nguy cơ mắc các vấn đề về sức khỏe liên quan đến tinh hoàn ẩn, chẳng hạn như vô sinh hoặc ung thư tinh hoàn.

Orchiopexy là phương pháp phẫu thuật phổ biến nhất được sử dụng để điều trị tinh hoàn ẩn. Với phương pháp Orchiopexy, bác sĩ sẽ tiến hành rạch một đường nhỏ ở bẹn, sau đó di chuyển tinh hoàn vào bìu và khâu cố định tại đây. Trong trường hợp phát hiện tinh hoàn ẩn không còn hoạt động, bác sĩ có thể quyết định cắt bỏ chúng.

Sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ có lịch hẹn tái khám để theo dõi và kiểm tra tinh hoàn có phát triển và hoạt động bình thường ở đúng vị trí hay không. Việc theo dõi có thể bao gồm:

• Khám sức khoẻ tổng thể.
• Kiểm tra siêu âm bìu.
• Xét nghiệm nồng độ hormone.

Có phòng ngừa tinh hoàn ẩn được không?

Hiện nay vẫn chưa có có phương pháp nào được chứng minh có thể ngăn ngừa tình trạng tinh hoàn ẩn. Tuy nhiên, để hạn chế nguy cơ tinh hoàn ẩn ở trẻ sơ sinh, người mẹ có thể tham khảo một số cách sau để giảm thiểu rủi ro:

• Người mẹ cần duy trì sức khỏe tốt trong thai kỳ và tránh tiếp xúc với các hoá chất độc hại, không hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức…
• Chú ý thăm khám định kì trong lúc mang thai để kiểm tra tình trạng tinh hoàn của bé, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và có kế hoạch can thiệp kịp thời.

Câu hỏi thường gặp

1. Tinh hoàn ẩn có di truyền không?

CÓ. Mặc dù không phải tất cả trường hợp tinh hoàn ẩn đều liên quan đến yếu tố di truyền, nhưng nguy cơ này cao hơn ở những gia đình có thành viên đã từng bị tình trạng tương tự. Nếu trong gia đình có người mắc phải tinh hoàn ẩn, nguy cơ ở những đứa trẻ khác trong gia đình cũng mắc phải có thể cao hơn.

2. Tinh hoàn ẩn có bị đau không?

Trong hầu hết các trường hợp, tinh hoàn ẩn KHÔNG gây ra đau đớn. Tuy nhiên, nếu tình trạng này gây ra tắc nghẽn hoặc xoắn tinh hoàn, nó có thể khiến người bệnh khó chịu và đau đớn dữ dội. Lúc này đòi hỏi tự can thiệp y tế khẩn cấp để tránh tình trạng tinh hoàn bị tổn thương nghiêm trọng buộc phải cắt bỏ.

3. Khám tinh hoàn ẩn ở đâu uy tín?

Tại IVF Tâm Anh quy tụ đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm và trình độ chuyên môn cao, tự tin làm chủ các phương pháp điều trị tiên tiến cùng sự hỗ trợ của hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại như kính vi phẫu kính hiển vi vi phẫu có độ phóng đại 30 lần, kính hiển vi đảo ngược với độ phóng đại hơn 200 lần, phòng lab siêu sạch đạt chuẩn ISO 5, máy siêu âm 3D, 4D, siêu âm Doppler màu,… giúp phát hiện nhanh và chính xác các dấu hiệu tinh hoàn ẩn, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp và hiệu quả nhất.

Để đặt lịch thăm khám và điều trị tinh hoàn ẩn tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Hệ thống BVĐK Tâm Anh, quý khách hàng vui lòng liên hệ đến thông tin:

Bằng việc chẩn đoán sớm và có kế hoạch điều trị thích hợp, tiên lượng cho tình trạng tinh hoàn ẩn là rất cao. Do đó, khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào ở tinh hoàn của trẻ, ba mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện uy tín để được kiểm tra và điều trị đúng cách. Tránh kéo dài lâu có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, thậm chí gây vô sinh hiếm muộn.