Vô tình chạm hay tiếp xúc thủy ngân có gây vô sinh không?

Thủy ngân là kim loại nặng, có độc tính cao, vì vậy nhiều người lo ngại việc tiếp xúc với thuỷ ngân có gây vô sinh không? Các tình huống thường gặp bao gồm hít phải hơi thủy ngân khi nhiệt kế bị vỡ hoặc phơi nhiễm kéo dài qua thực phẩm nhiễm thủy ngân. Vậy mức độ tiếp xúc như thế nào thì có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản? Thủy ngân tác động ra sao đến chức năng sinh dục ở nam và nữ?

Thủy ngân có gây vô sinh không?

Các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng thủy ngân là một chất có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ, tác động qua việc gây tổn thương DNA tinh trùng và làm rối loạn hệ thống nội tiết gây rối loạn kinh nguyệt. Tuy nhiên, việc thủy ngân có gây vô sinh không sẽ tùy thuộc và dạng thủy ngân, mức độ tiếp xúc và thời gian phơi nhiễm.(1)

Nhiều chuyên gia khuyến cáo nồng độ thủy ngân an toàn trong máu ở mức dưới 5 ng/mL và dưới 20 ng/mL nước tiểu. Nồng độ thủy ngân bằng hoặc cao hơn mức này có thể gây ra những nguy cơ về sức khỏe sinh sản lâu dài.(2)

Cơ thể có thể nhiễm độc thủy ngân theo nhiều cách như:

• Hít phải hơi thủy ngân: Ở nhiệt độ phòng, thủy ngân lỏng bay hơi rất nhanh. Khi hít vào, phần lớn thủy ngân sẽ đi thẳng qua phổi vào máu. Thường gặp trong các trường hợp như hít phải hơi thủy ngân từ nhiệt kế, đèn huỳnh quang bị vỡ hay môi trường nhà máy sản xuất công nghiệp.
• Ăn uống: Thủy ngân từ chất thải công nghiệp chảy xuống nguồn nước, được vi sinh vật chuyển hóa thành Methyl thủy ngân. Chất này tích tụ dần trong cơ thể sinh vật thuỷ sinh, đặc biệt là các loại cá, hải sản, nhất là cá có kích thước lớn.
• Tiếp xúc qua da: Thủy ngân có thể thẩm thấu qua da, mặc dù tốc độ chậm hơn so với hít phải hơi, nhưng vẫn gây nguy hiểm nếu tiếp xúc lâu dài. Có thể gặp trong các trường hợp như nhiệt kế vỡ, tiếp xúc với hóa chất công nghiệp.

Tác động của thủy ngân đến sức khỏe sinh sản thế nào?

Khi tiếp xúc với thủy ngân ở nồng độ cao trong thời gian dài sẽ gây ra một số tác động tiêu cực cho sức khỏe sinh sản, bao gồm:

Ở nam giới

• Giảm chất lượng tinh trùng: Làm giảm số lượng, khả năng vận động (độ di động) và gây dị dạng tinh trùng.
• Tổn thương DNA: Gây đứt gãy các chuỗi DNA trong tinh trùng, làm giảm khả năng thụ tinh thành công.
• Rối loạn nội tiết: Ảnh hưởng đến nồng độ testosterone và quá trình sản sinh tinh trùng.

Ở nữ giới

• Rối loạn kinh nguyệt: Gây ra các vấn đề về kinh nguyệt như chu kỳ không đều, đau bụng kinh…
• Giảm chất lượng trứng: Ảnh hưởng đến sự phát triển của nang noãn và khả năng làm tổ của phôi.
• Biến chứng thai kỳ: Tăng nguy cơ sảy thai tự nhiên, thai lưu hoặc gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi.

Ở thai nhi

Các bà mẹ nếu tiếp xúc với thủy ngân hoặc các kim loại nặng khác trước hoặc trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sảy thai tự nhiên, hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở trẻ sơ sinh. Nếu trong cơ thể mẹ có kim loại nặng, các chất này có thể đi vào cơ thể bé thông qua sữa mẹ, điều này có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thần kinh của trẻ.

Xử lý nhiệt kế thủy ngân vỡ làm sao không độc cho sức khỏe?

Khi nhiệt kế thủy ngân bị vỡ, điều quan trọng nhất là bình tĩnh và thực hiện các bước xử lý theo quy trình an toàn để tránh hít phải hơi thủy ngân. Dưới đây là quy trình xử lý chuẩn y tế:

• Ngay lập tức đưa mọi người, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai ra khỏi khu vực có nhiệt kế vỡ để tránh va chạm hoặc hít phải hơi độc.
• Mở tất cả cửa sổ hướng ra ngoài trời để hơi thủy ngân thoát ra ngoài. Đóng chặt cửa thông với các phòng khác trong nhà để tránh hơi độc lan tỏa. Tắt điều hòa, quạt hoặc máy sưởi để giảm sự bay hơi của thủy ngân.

Ngoài ra, tuyệt đối không làm các hành động sau:

• KHÔNG dùng máy hút bụi: Máy hút bụi sẽ làm thủy ngân bay hơi nhanh hơn và phát tán khắp phòng
• KHÔNG dùng chổi để quét: Chổi sẽ làm các hạt thủy ngân vỡ vụn thành nhiều hạt nhỏ hơn, khiến khó thu gom và bay hơi nhanh hơn.
• KHÔNG đổ thủy ngân xuống cống: Thủy ngân rất nặng, sẽ kẹt lại trong đường ống gây ô nhiễm nguồn nước và rất khó xử lý.

Để thu gom và loại bỏ thủy ngân an toàn, nên thực hiện theo các bước sau:

• Trang bị bảo hộ: Đeo găng tay cao su khẩu trang y tế để hạn chế tiếp xúc và hút phải hơi thuỷ ngân trong quá trình thu gom.
• Thu gom hạt lớn: Dùng hai miếng giấy cứng hoặc bìa carton để lùa các hạt thủy ngân lại gần nhau thành một giọt lớn, sau đó gạt nhẹ vào lọ thủy tinh.
• Thu gom hạt nhỏ: Dùng đèn pin soi sát mặt sàn. Thủy ngân sẽ phản chiếu ánh sáng giúp bạn thấy các hạt li ti. Dùng băng dính hoặc tăm bông ẩm để dính các hạt này lại.
• Xử lý khe kẽ: Nếu thủy ngân rơi vào khe hẹp, có thể dùng ống nhỏ giọt hoặc xi-lanh để hút chúng ra.
• Lưu trữ: Cho tất cả thủy ngân, giấy thu gom, bông tăm vào lọ thủy tinh. Cho một ít nước vào lọ để phủ lên bề mặt thủy ngân (ngăn bay hơi) rồi đậy nắp thật chặt.

Tóm lại, câu trả lời cho vấn đề thủy ngân có gây vô sinh không, là CÓ. Nếu cơ thể bị nhiễm độc vượt ngưỡng an toàn sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản cả nam và nữ. Để bảo vệ sức khỏe sinh sản, hãy chú ý đến chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế hải sản có nguy cơ nhiễm độc và luôn cẩn trọng với các thiết bị chứa thủy ngân trong gia đình. Nếu nghi ngờ có dấu hiệu ngộ độc, hãy đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được xét nghiệm và điều trị kịp thời.