Vôi hóa tinh hoàn: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Vôi hóa tinh hoàn là tình trạng lành tính, xảy ra khi các tinh thể canxi lắng đọng trong mô tinh hoàn. Bệnh thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ rệt nhưng nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và hướng điều trị giúp nam giới chủ động bảo vệ tinh hoàn.

Vôi hóa tinh hoàn là gì?

Vôi hóa tinh hoàn là hiện tượng lắng đọng canxi ở một hoặc cả hai bên tinh hoàn, thường chỉ được phát hiện tình cờ qua siêu âm bìu. Các nốt vôi hóa này có kích thước nhỏ nên không gây đau hay biểu hiện triệu chứng rõ ràng nên phần lớn người bệnh hoàn toàn không nhận ra. Tình trạng này được biết có liên quan đến một số vấn đề như tinh hoàn ẩn, xoắn tinh hoàn, hội chứng Klinefelter, hội chứng Down, suy sinh dục, giãn tĩnh mạch thừng tinh… (1)

Ở người lớn có biểu hiện triệu chứng, tỷ lệ mắc bệnh được ghi nhận từ 0,6 – 9%, và từ 2,4 – 5,6% ở những người không có triệu chứng. Trong nhóm có mắc rối loạn di truyền, tỷ lệ mắc vôi hóa  ở tinh hoàn được ghi nhận nhiều hơn với 17,5% nam giới mắc hội chứng Klinefelter và 36% ở nam giới mắc hội chứng Down. (2)

Nguyên nhân vôi hóa tinh hoàn

Cho đến nay nguyên nhân làm tinh hoàn bị vôi hóa vẫn chưa được hiểu rõ, nhưng một số yếu tố nguy cơ và tình trạng bệnh lý được cho là có liên quan đến tình trạng này, cụ thể:

• Di truyền: Một số nghiên cứu cho rằng vôi hóa tại tinh hoàn có thể di truyền trong gia đình, tuy nhiên các dấu ấn di truyền cụ thể vẫn chưa được xác định rõ.
• Chấn thương hoặc viêm nhiễm kéo dài: Các chấn thương trước đó hoặc tình trạng viêm kéo dài có thể làm tổn thương mô tinh hoàn, tạo điều kiện hình thành các nốt canxi gây vôi hóa ở tinh hoàn.
• Loạn sản tinh hoàn: Những bất thường bẩm sinh như tinh hoàn ẩn hay hội chứng Klinefelter khiến quá trình phát triển tinh hoàn không hoàn chỉnh, từ đó dễ dẫn đến vôi hóa.
• Mất cân bằng nội tiết: Rối loạn hormone trong thai kỳ hoặc khi nam giới trưởng thành có thể làm tăng nguy cơ hình thành vôi hóa ở tinh hoàn.
• Yếu tố môi trường: Phơi nhiễm với chất thải công nghiệp, chất độc từ môi trường có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành mô và dẫn đến tinh hoàn bị vôi hóa.
• Các yếu tố nguy cơ khác: Vôi hóa tại tinh hoàn đã được phát hiện có liên quan đến nhiều tình trạng khác nhau ở tinh hoàn, bao gồm: ung thư tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, vô sinh…

Nhận biết vôi hóa tinh hoàn qua triệu chứng gì?

Tinh hoàn bị vôi hóa hầu như không gây ra triệu chứng đặc hiệu, vì các nốt vôi hóa có kích thước rất nhỏ và không làm thay đổi cấu trúc hay chức năng tinh hoàn. Phần lớn trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi siêu âm bìu để chẩn đoán đau bìu, sưng bìu hoặc khi người nam đi kiểm tra sức khỏe sinh sản.

Vôi hóa tinh hoàn có nguy hiểm không?

Tình trạng vôi hóa ở tinh hoàn thường lành tính và đa số không gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hay khả năng sinh sản của người bệnh. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy vôi hóa ở tinh hoàn có thể xuất hiện đồng thời với các bệnh lý khác như viêm tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, đặc biệt người có vôi hóa có tỷ lệ mắc ung thư tinh hoàn cao hơn 12 lần so với người bình thường. Chính vì thế, người bệnh cần chủ động thăm khám sớm ngay khi nhận thấy các biểu hiện bất thường ở vùng bìu để kịp thời phát hiện và có hướng xử trí kịp thời.

Chẩn đoán vôi hóa tinh hoàn như thế nào?

Chẩn đoán tinh hoàn gặp tình trạng vôi hóa chủ yếu dựa vào siêu âm vì bệnh thường không có triệu chứng. Quy trình chẩn đoán thường diễn ra như sau:

• Khám lâm sàng và hỏi bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý của người nam như đau bìu, sưng, tiền sử viêm tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, chấn thương, bệnh lý di truyền… Sau đó, sờ nắn trực tiếp vùng bìu để tìm kiếm có dấu hiệu sưng hoặc cục cứng bất thường không.
• Siêu âm bìu: Trên hình ảnh siêu âm, vôi hóa xuất hiện dưới dạng nhiều điểm nỏ, sáng bên trong tinh hoàn. Những vi sỏi này thường có kích thước nhỏ hơn 3mm và không tạo sóng âm.
• Các xét nghiệm hoặc chẩn đoán bổ sung: Trong trường hợp nghi ngờ ung thư tinh hoàn, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện xét nghiệm máu để đo maker khối u. Một số trường hợp có thể cần chụp thêm MRI hoặc CT để đánh giá thêm tinh hoàn và cấu trúc xung quanh.

Cách điều trị vôi hóa tinh hoàn

Tinh hoàn bị vôi hóa là tình trạng lành tính, không gây triệu chứng và không cần điều trị. Nam giới mắc bệnh thường tập trung giải quyết các bệnh lý kèm theo và theo dõi định kỳ để phát hiện sớm bất thường nếu có.

• Điều trị thuốc: Nếu người bệnh vôi hóa có kèm theo các vấn đề viêm nhiễm như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh… bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh, thuốc kháng viêm phù hợp để kiểm soát triệu chứng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc thay đổi đơn thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Phẫu thuật: Với những trường hợp vôi hóa do tràn dịch màng tinh hoàn, người bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định phẫu thuật loại bỏ dịch và mảng vôi, tránh ảnh hưởng đến chức năng tinh hoàn.

Phòng ngừa tinh hoàn bị vôi hóa có được không?

Không có biện pháp có thể phòng ngừa hoàn toàn vôi hóa hình thành ở tinh hoàn. Tuy nhiên, nam giới có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:

• Vệ sinh cá nhân đúng cách, quan hệ tình dục an toàn để phòng tránh viêm nhiễm.
• Sử dụng đồ bảo hộ khi chơi thể thao hoặc làm việc trong môi trường có nguy cơ cao để tránh chấn thương vùng bìu.
• Hạn chế tắm, ngâm nước nóng hoặc đặt laptop lên đùi làm việc trong thời gian dài để tránh nhiệt độ cao ở vùng bìu.
• Không hút thuốc lá, hạn chế bia rượu và không sử dụng chất kích thích.
• Duy trì thói quen tập luyện thể dục thể thao, ăn uống đa dạng thực phẩm nhằm bổ sung đầy đủ dinh dưỡng.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Khám sức khỏe nam khoa và siêu âm bìu định kỳ.

Để đặt lịch thăm khám và tư vấn điều trị các vấn đề bất thường về sức khỏe nam khoa tại Trung tâm IVF Tâm Anh, quý khách hàng có thể liên hệ đến thông tin:

Vôi hóa tinh hoàn nhìn chung là tình trạng lành tính, nhưng vẫn cần được theo dõi đúng cách để tránh bỏ sót các bất thường tiềm ẩn. Chủ động thăm khám định kỳ và chăm sóc vùng kín đúng cách giúp nam giới theo dõi sức khỏe và bảo vệ chức năng sinh sản lâu dài.