Mẹ tôi bị mãn kinh sớm, tôi có bị di truyền không?

Nhiều chị em lo lắng “Nếu mẹ tôi bị mãn kinh sớm thì liệu tôi có bị di truyền tình trạng này không?”. Với sự phát triển của truyền thông đại chúng, nhiều người trẻ được tiếp cận gần hơn về các thông tin liên quan đến sức khỏe sinh sản. Họ dần quan tâm đến chỉ số dự trữ buồng trứng, dấu hiệu mãn kinh sớm cũng như các biện pháp bảo tồn khả năng sinh sản trong tương lai.

Theo ThS.BSNT Trần Ngọc Hà Giang, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh TP Hồ Chí Minh, việc đối mặt với thời kỳ mãn kinh là một quy luật tự nhiên trong cuộc đời của người phụ nữ. Mãn kinh sẽ diễn tiến theo tuổi tác và thường được chia làm hai giai đoạn là tiền mãn kinh và mãn kinh. Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, nồng độ nội tiết tố dao động, người phụ nữ gặp các triệu chứng đáng chú ý như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm, âm đạo khô, mất ngủ, dễ nổi nóng…

Hầu hết phụ nữ bắt đầu mãn kinh ở độ tuổi từ 45 đến 55, với độ tuổi trung bình khoảng 52. Đối với một số phụ nữ, thời kỳ mãn kinh xảy ra từ 40 – 45 tuổi được gọi là mãn kinh sớm và trước 40 tuổi gọi là mãn kinh quá sớm. Việc bước vào thời kỳ tiền mãn kinh – mãn kinh đồng nghĩa với việc dự trữ buồng trứng của người phụ nữ đang giảm đi rất nhiều, và việc mang thai kể cả tự nhiên hay có sự can thiệp của các phương pháp hỗ trợ sinh sản cũng đều rất khó khăn. (1)

Mãn kinh sớm có di truyền không?

Theo các nghiên cứu cho thấy mãn kinh sớm có yếu tố di truyền, vì vậy nếu người phụ nữ có mẹ hoặc chị em gái trải qua thời kỳ mãn kinh sớm thì họ cũng có nguy cơ tương tự.

Tiền sử gia đình sẽ giúp người phụ nữ có cái nhìn khái quát để dự đoán thời điểm bắt đầu của thời kỳ mãn kinh của họ. Mặc dù không phải là hằng định, nhưng độ tuổi mà người mẹ trải qua thời kỳ mãn kinh là một gợi ý để ước tính về thời điểm mãn kinh của người con gái.

Theo một nghiên cứu, những phụ nữ có mẹ, chị gái, dì hoặc bà trải qua thời kỳ mãn kinh sớm (trước 46 tuổi) có nguy cơ mãn kinh sớm cao hơn 37,5%. Nguy cơ thậm chí còn lớn hơn đối với những phụ nữ có quan hệ huyết thống trực tiếp với người trải qua thời kỳ mãn kinh trước 40 tuổi.

Các yếu tố di truyền ước tính ảnh hưởng đến tuổi mãn kinh từ 30 – 85%. Đến nay, có ít nhất 44 gen xác nhận có liên quan đến tình trạng này. Một phụ nữ có mẹ, chị gái, dì hoặc bà trải qua thời kỳ mãn kinh trước 46 tuổi thì có nguy cơ mãn kinh sớm cao gấp 6 lần. Nếu có nhiều hơn một người thân là nữ bị mãn kinh sớm, nguy cơ đó sẽ tăng gấp đôi lên 12 lần. (2)

Dấu hiệu nhận biết mãn kinh sớm

Có những dấu hiệu và triệu chứng mà người phụ nữ nên biết nếu nghi ngờ mình có thể mãn kinh sớm. Các triệu chứng này bao gồm:

• Bốc hỏa và đổ mồ hôi vào ban đêm: Khi lượng estrogen suy giảm gây ảnh hưởng đến nội tiết tố trong cơ thể cũng như ảnh hưởng đến hoạt động của vùng dưới đồi, não bộ gây nên tình trạng nóng, bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm;
• Khô âm đạo, cảm thấy rát, đau khi quan hệ, thậm chí có thể chảy máu;
• Không có hoặc giảm nhu cầu về tình dục;
• Tâm trạng hay thay đổi, nhạy cảm dễ cáu gắt;
• Dễ tăng cân;
• Tóc yếu, dễ gãy rụng, da khô ráp;
• Mất ngủ;
• Rối loạn kinh nguyệt;
• Rối loạn tiểu tiện: Tiểu lắt nhắt, són tiểu, viêm bàng quang…

Chẩn đoán tình trạng mãn kinh sớm

Đối với những người có mẹ, chị gái, dì hoặc bà trải qua thời kỳ mãn kinh sớm và lo lắng về khả năng sinh sản của bản thân, sẽ có các xét nghiệm để đo mức độ hormone của người phụ nữ và qua đó ước tính liệu đã gần đến thời kỳ mãn kinh của họ hay chưa.

• Xét nghiệm Anti-Mullerian Hormone (AMH): Đây là một xét nghiệm được các sĩ sử dụng để xác định dự trữ buồng trứng của người phụ nữ. Mức AMH tương quan với số lượng trứng còn lại. Khi mức AMH bắt đầu giảm so với độ tuổi thì đồng nghĩa dự trữ buồng trứng cũng đang giảm dần và thời kỳ mãn kinh đang đến gần hơn.
  • Gần đây, một số tác giả đã công bố về khả năng xây dựng các biểu đồ thay đổi của hormone Anti-Mullerian (AMH) theo độ tuổi, mở ra khả năng dự đoán thời điểm mãn kinh của phụ nữ. Các nghiên cứu này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc áp dụng AMH để dự đoán sự biến đổi nội tiết tố và sự thay đổi trong chu kỳ sinh sản.
  • Tuy nhiên, để thực hiện ứng dụng này một cách đáng tin cậy, cần có thêm nhiều nghiên cứu và dữ liệu để khẳng định tầm quan trọng và vai trò của AMH trong các mối tương quan và công thức. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác nhận và mở rộng phạm vi ứng dụng của AMH, đồng thời xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến sự biến đổi của nó trong cơ thể phụ nữ.
  • Triển vọng này mở ra cánh cửa cho việc sử dụng AMH như một công cụ dự đoán quan trọng trong lĩnh vực quản lý sức khỏe sinh sản và định hình quyết định về thời điểm mãn kinh của phụ nữ trong tương lai.
• Xét nghiệm nồng độ Estrogen: Nồng độ estrogen giảm khi thời kỳ mãn kinh đến gần. Tuy nhiên, có nghiên cứu cho rằng nồng độ estrogen tăng là dấu hiệu cho thấy phụ nữ trung niên sắp đến thời kỳ mãn kinh, có thể do hiện tượng tăng nhẹ estrogen một thời gian trước khi bắt đầu giảm ở thời kỳ mãn kinh.
• Nồng độ Hormone kích thích nang trứng (FSH) tăng lên khi thời kỳ mãn kinh đến gần. FSH cùng với các xét nghiệm nội tiết khác có thể gợi ý thời kỳ mãn kinh đang đến gần, mặc dù mức độ không dự đoán chính xác khi nào tình trạng này sẽ xảy ra.

Mãn kinh sớm đồng nghĩa với việc không thể có con?

Mãn kinh sớm rõ ràng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của người phụ nữ. Giai đoạn dẫn đến mãn kinh, được gọi là tiền mãn kinh, kéo dài trung bình khoảng bốn năm, nhưng cũng có thể kéo dài từ vài tháng đến vài năm. Trong thời gian này, nội tiết tố của người phụ đang dao động và mặc dù quá trình rụng trứng đang diễn ra nhưng chất lượng và số lượng noãn (trứng) có sự suy giảm.

Vì vậy cơ hội thụ thai với phụ nữ mãn kinh sớm sẽ giảm đi đáng kể. Tuy nhiên, nếu biết tiền sử gia đình có mẹ, dì hay chị em gái bị mãn kinh sớm, bản thân có các dấu hiệu giảm dự trữ buồng trứng thì người phụ nữ cần nhanh chóng trữ trứng (nếu còn trẻ tuổi) hoặc can thiệp các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản sớm để “chạy đua” với thời gian lão hoá của buồng trứng.

Điều trị Hỗ trợ sinh sản giúp phụ nữ mãn kinh sớm sinh con khỏe mạnh

Mặc dù thời kỳ mãn kinh sớm không thể đảo ngược, nhưng vẫn có phương pháp điều trị để mang thai. Thụ tinh ống nghiệm có vai trò to lớn trong việc hỗ trợ phụ nữ ở độ tuổi tiền mãn kinh đạt được khả năng thụ thai. Tùy thuộc vào mức độ sắp mãn kinh của người phụ nữ hay chưa mà họ có thể sử dụng noãn (trứng) của chính mình hoặc bác sĩ có thể đề xuất phương án xin noãn (trứng) từ người hiến tặng.

Nếu chị em đã biết tình trạng mãn kinh sớm có thể xảy ra nhưng chưa sẵn sàng lập gia đình thì trữ đông noãn (trứng) là một lựa chọn tối ưu để bảo tồn khả năng sinh sản trong tương lai. Kỹ thuật trữ đông noãn (trứng) đang dần phổ biến trong cộng đồng vì nhiều lợi ích, tuy nhiên tại Việt Nam chỉ có số ít trung tâm có thể thực hiện trữ trứng tốt, vì vậy chị em cần tìm hiểu trung tâm tin cậy trước khi trao gửi “tài sản quý giá” của bản thân.

Tại IVF Tâm Anh TP.HCM kỹ thuật trữ đông noãn được phát triển từ những ngày đầu thành lập. Với công nghệ trữ – rã hiện đại, tỷ lệ noãn sau trữ sử dụng được lên đến hơn 95% và không có sự khác biệt khi tạo phôi giữa noãn tươi và noãn trữ. Đây là những lợi điểm giúp chị em có thể an tâm trữ noãn để để thực hiện IVF trong tương lai.

Đối với những phụ nữ đang gặp khó khăn trong việc thụ thai hoặc đã dự đoán thời kỳ mãn kinh sớm, cách tốt nhất là liên hệ với IVF Tâm Anh TP.HCM ngay bây giờ. Đội ngũ của chúng tôi có đầy đủ kiến thức chuyên môn và sẵn sàng giúp chị em giải quyết các vấn đề về sinh sản. IVF Tâm Anh TP.HCM cung cấp công nghệ tiên tiến nhất và các bác sĩ lâm sàng tận tâm sẽ đồng hành cùng ước mơ của bạn.

Mãn kinh sớm là điều không người phụ nữ nào mong muốn, tuy nhiên trong những trường hợp có dấu hiệu hoặc tiền sử gia đình như mẹ, chị gái, dì… từng bị mãn kinh sớm, chị em nên đi thăm khám, làm các xét nghiệm kiểm tra để nắm rõ về sức khỏe sinh sản cũng như các bước dự phòng cho tương lai.

Để được tư vấn và hướng dẫn về thăm khám khi nghi ngờ có dấu hiệu mãn kinh hoặc các phương pháp điều trị hiếm muộn tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách hàng vui lòng liên hệ đến: