Suy buồng trứng nguyên phát là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán

Suy buồng trứng nguyên phát hay được biết đến với tên gọi suy buồng trứng sớm là nỗi ám ảnh của phụ nữ dưới 40 tuổi. Tình trạng này có những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể, đặc biệt là sức khỏe sinh sản của chị em. Vậy suy buồng trứng nguyên phát là gì? Nguyên nhân và các triệu chứng của tình trạng này như thế nào? Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Suy buồng trứng nguyên phát là gì?

Suy buồng trứng nguyên phát là tình trạng buồng trứng dừng các chức năng hoạt động và ngừng việc sản xuất trứng ở phụ nữ dưới 40 tuổi. Suy buồng trứng nguyên phát là nguyên nhân chủ yếu gây vô sinh ở nữ giới. Việc buồng trứng ngừng hoạt động kéo theo hàng loạt vấn đề như giảm khả năng sinh sản, chu kỳ kinh nguyệt bất thường, mãn kinh sớm.

Theo bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh TP Hồ Chí Minh “Phụ nữ bình thường trải qua thời kỳ mãn kinh tự nhiên hiếm khi có kinh nguyệt trở lại nhưng với phụ nữ bị suy buồng trứng sớm có thể có kinh nguyệt trở lại dù không đều. Trong một vài trường hợp phụ nữ suy buồng trứng sớm vẫn có thể mang thai’’. (1)

Bệnh suy buồng trứng nguyên phát phổ biến thế nào?

Theo nghiên cứu công bố năm 2019 cho thấy tỷ lệ suy buồng trứng nguyên phát trên thế giới là khoảng 3,7%. Theo các chuyên gia, xu hướng kết hôn trễ và sinh con muộn trên thế giới đang khiến tỷ lệ phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát gia tăng.

Tại Việt Nam chưa có thống kê về tỷ lệ phụ nữ bị suy buồng trứng sớm nhưng riêng tại IVF Tâm Anh TP Hồ Chí Minh, khoảng 50% bệnh nhân nữ dưới 40 tuổi có tình trạng suy buồng trứng sớm, dự trữ buồng trứng thấp được điều trị hỗ trợ sinh sản.

Nguyên nhân gây suy buồng trứng nguyên phát

Theo bác sĩ Minh Tuấn có nhiều nguyên nhân gây suy buồng trứng nguyên phát như di truyền, bệnh lý, lối sống, suy giảm hormone estrogen… Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến có thể gây suy buồng trứng nguyên phát:

• Rối loạn kinh nguyệt: Đây có là nguyên nhân vừa là dấu hiệu của suy buồng trứng nguyên phát. Khi chu kỳ kinh không đều khiến hormone estrogen thay đổi, dẫn đến việc nội tiết tố bị rối loạn và suy buồng trứng sớm.
• Nạo phá thai: Việc nạo phá thai không an toàn gây ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng. Bên cạnh đó, việc nạo phá thai cũng có nguy cơ gây viêm nhiễm ở buồng trứng, dẫn đến việc có thể phải cắt một hoặc toàn bộ hai buồng trứng, khiến suy buồng trứng sớm.
• Giảm cân quá nhanh: Điều này khiến lượng chất béo trong cơ thể mất đột ngột, kéo theo estrogen bị hao hụt khiến rối loạn kinh nguyệt, ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng.
• Mắc bệnh lý tự miễn: Một số bệnh lý tự miễn như tuyến giáp, bệnh Addison… tạo ra các kháng thể để chống lại các mô trong cơ thể. Điều này có thể gây hại đến mô buồng trứng, tăng nguy cơ suy buồng trứng nguyên phát.
• Bất thường nhiễm sắc thể: Hội chứng Turner, Fragile X… là những hội chứng khiến buồng trứng kém phát triển và làm suy giảm chức năng của buồng trứng.
• Điều trị ung thư với hóa chất và tia xạ: Việc sử dụng hóa chất và tia xạ trong điều trị ung thư không chỉ tiêu diệt tế bào ung thư mà còn ảnh hưởng đến cả tế bào khỏe mạnh ở buồng trứng, khiến buồng trứng lão hóa trước tuổi. (2)

Các yếu tố nguy cơ của suy buồng trứng nguyên phát

Một số yếu tố nguy cơ của suy buồng trứng nguyên phát có thể kể đến như:

• Tiền sử gia đình: Nếu gia đình có mẹ, chị em gái… bị suy buồng trứng nguyên phát thì bạn cũng có nguy cơ mắc tình trạng này.
• Phẫu thuật trên buồng trứng: Phụ nữ từng phẫu thuật tác động lên buồng trứng có thể làm suy giảm lượng estrogen trong cơ thể đến với cơ quan này.

Triệu chứng suy buồng trứng nguyên phát

Triệu chứng của suy buồng trứng nguyên phát là điều mà nhiều chị em quan tâm. Theo bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn, suy buồng trứng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây hiếm muộn ở phụ nữ.

Vì vậy, phụ nữ cần lắng nghe cơ thể và nhận biết sớm những dấu hiệu cảnh báo để có phương án điều trị kịp thời. Thông thường, suy giảm buồng trứng nguyên phát sẽ có những dấu hiệu như:

• Rối loạn kinh nguyệt: Kinh nguyệt không đều, thay đổi về lượng và màu sắc của kinh nguyệt.
• Giảm ham muốn tình dục: Phụ nữ có xu hướng giảm ham muốn tình dục hoặc né tránh chuyện chăn gối.
• Rối loạn giấc ngủ: Thường xuyên mất ngủ, ngủ không sâu giấc, chất lượng giấc ngủ kém, kèm theo chóng mặt và buồn nôn.
• Thay đổi về ngoại hình: Tóc dễ gãy rụng, da nhăn và thiếu đàn hồi, ngực chảy xệ.
• Khô âm đạo: “Cô bé” không tiết đủ chất nhờn, gây đau rát khi quan hệ.

Bên cạnh đó, suy giảm chức năng buồng trứng nguyên phát ảnh hưởng trực tiếp đến việc sản xuất các hormone sinh dục như estrogen. Tình trạng này có thể gây ra những vấn đề khác cho sức khỏe như:

• Tăng lo âu;
• Các bệnh lý về tuyến giáp;
• Vấn đề tim mạch;
• Loãng xương;
• Sa sút trí tuệ;
• Các bệnh về mắt.

Nhận biết sớm và điều trị kịp thời có thể giúp giảm thiểu tác động của suy buồng trứng nguyên phát đến sức khỏe tổng thể và khả năng sinh sản.

Suy buồng trứng nguyên phát ảnh hưởng sức khỏe như thế nào?

Phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát dễ mắc các bệnh lý nguy hiểm như tim mạch, loãng xương, sa sút trí tuệ, vô sinh… Người bệnh thường có những thay đổi về sức khỏe tổng thể và sức khỏe sinh sản. Khả năng mang thai tự nhiên ở phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát giảm còn dưới 5%. Vì vậy, phần lớn phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát được khuyến nghị nên thực hiện các biện pháp hỗ trợ sinh sản để tối ưu cơ hội mang thai chính chủ và bảo tồn khả năng sinh sản.

Phương pháp chẩn đoán suy buồng trứng nguyên phát

Làm sao để chẩn đoán suy buồng trứng nguyên phát là thắc mắc của nhiều chị em. Hiện nay việc chẩn đoán suy buồng trứng nguyên phát được dựa trên một số tiêu chí bao gồm:

• Độ tuổi: Phụ nữ dưới 40 tuổi;
• Kết quả FSH tăng trên 30-40mIU/mL (mỗi phòng xét nghiệm khác nhau sẽ có sự thay đổi khác nhau về giới hạn tham chiếu).
• Chị em trong độ tuổi sinh sản, gặp khó khăn khi mang thai tự nhiên, rối loạn kinh nguyệt, nồng độ FSH đo ở ngày 3 chu kỳ kinh trên 10-15mIU/mL và nồng độ estradiol trong máu cùng thời điểm là ≥ 80 pg/mL.

Các xét nghiệm suy buồng trứng thường được sử dụng để chẩn đoán tình trạng này gồm:

• Xét nghiệm FSH: Với phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, phụ nữ trên 40 tuổi nồng độ FSH sẽ tăng cao. Nếu phụ nữ dưới 40 tuổi có FSH trong khoảng 30-40 mIU/mL là một trong những yếu tố để chẩn đoán suy buồng trứng nguyên phát.
• Xét nghiệm Estradiol: Khi các nang noãn trưởng thành sẽ tiết ra chất gọi là estradiol. Với phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát, nồng độ estradiol trong máy thường thấp hơn bình thường.

Điều trị suy buồng trứng nguyên phát

Suy buồng trứng có chữa được không luôn là thắc mắc của nhiều chị em. Theo bác sĩ Minh Tuấn hiện nay chưa có phương pháp nào có thể điều trị suy buồng trứng nguyên phát dứt điểm, khôi phục lại hoạt động của buồng trứng và ngăn ngừa quá trình lão hóa buồng trứng. Điều có thể làm là điều trị để hạn chế các triệu chứng và biến chứng của bệnh.

Giải pháp phổ biến với trường hợp suy buồng trứng nguyên phát là sử dụng estrogen và hormone mà buồng trứng khoogn tạo ra được. Phương pháp này giúp bệnh nhân có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh lý như tim mạch, loãng xương… Tuy nhiên phương pháp này cũng có một số phản ứng phụ nhất định.

Với phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát mong muốn có con, bác sĩ khuyến nghiện nên thực hiện các phương pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để tăng cơ hội mang thai. Ngoài ra, với chị em chưa lập gia đình có thể suy nghĩ đến việc trữ đông trứng để bảo tồn khả năng sinh sản. (3)

Biện pháp phòng ngừa suy buồng trứng nguyên phát

Nhiều chị em rất ít quan tâm đến sức khỏe buồng trứng nếu chưa gặp phải các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý. Điều này khiến cho việc chăm sóc sức khỏe buồng trứng – bộ phận vô cùng quan trọng với chị em chưa được theo dõi chu đáo. Vì vậy bác sĩ luôn khuyến nghị chị em cần chủ động chăm sóc buồng trứng bằng cách:

• Có lối sống lành mạnh, cân bằng giữa làm việc – nghỉ ngơi, có thói quen vận động, rèn luyện cơ thể. Quan hệ tình dục an toàn và giữ vệ sinh vùng kín để tránh viêm nhiễm.
• Chế độ dinh dưỡng cân bằng các nhóm chất. Nên tăng cường bổ sung chất xơ, vitamin, các thực phẩm giàu sắt để bù lại lượng sắt mất đi ở mỗi kỳ kinh nguyệt, hạn chế đường và muối trong các bữa ăn.
• Thăm khám phụ khoa định kỳ hoặc tham khám ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo suy buồng trứng nguyên phát.

Một số câu hỏi thường gặp về suy buồng trứng nguyên phát

1. Suy buồng trứng nguyên phát có thể phục hồi được không?

Suy buồng trứng nguyên phát có thể phục hồi không luôn được các chị em quan tâm. Như đã đề cập ở trên, hiện nay không có phương pháp nào có thể phục hồi chức năng của buồng trứng, các phương pháp điều trị chỉ giúp hạn chế các biến chứng của bệnh.

2. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Chị em có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào dưới đây, thì nên thăm khám bác sĩ càng sớm càng tốt:

• Kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh trong một thời gian dài.
• Giảm ham muốn tình dục hoặc né tránh quan hệ tình dục.
• Thường xuyên mất ngủ, chất lượng giấc ngủ kém.
• Chóng mặt, buồn nôn, cơn bốc hỏa, vã mồ hôi về đêm.
• Da nhăn, tóc dễ gãy rụng, ngực chảy xệ.
• Khô âm đạo, đau khi quan hệ tình dục.
• Các dấu hiệu thiếu hụt estrogen khác như loãng xương, viêm âm đạo do teo.

Đặc biệt, các cặp vợ chồng đang mong con nhưng gặp khó khăn trong việc thụ thai tự nhiên, hoặc những phụ nữ chưa lập gia đình nhưng nghi ngờ bị suy buồng trứng sớm, nên thăm khám và điều trị để có tiên lượng tốt hơn.

IVF Tâm Anh quy tụ đội ngũ y bác sĩ, chuyên gia giỏi, nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vô sinh hiếm muộn, tay nghề cao cùng với trang thiết bị tối tân có thể thực hiện thành công cao với nhiều kỹ thuật hiện đại giúp vợ chồng hiếm muộn hoàn thành giấc mơ làm cha mẹ.

️Trung tâm Hỗ trợ sinh sản BVĐK Tâm Anh hiện đang dẫn đầu cả nước về tỷ lệ IVF thành công. Điều trị hiệu quả các bệnh lý vô sinh nam nữ như phụ nữ bị buồng trứng đa nang, suy buồng trứng nguyên phát, người có dự trữ buồng trứng thấp, lớn tuổi đi kèm nhiều bệnh lý, mong con nhiều năm, thất bại chuyển phôi nhiều lần, được chỉ định xin trứng, xin tinh trùng, mang thai hộ ở các trung tâm trước đó…

Suy buồng trứng nguyên phát là nỗi ám ảnh của phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học hiện đại, có nhiều phương pháp có thể hỗ trợ chị em trong việc hạn chế biến chứng bệnh, có con chính chủ và bảo vệ khả năng sinh sản trong tương lai.