Xuất huyết nang buồng trứng xảy ra khi nào?

Tình trạng xuất huyết nang buồng trứng xuất hiện đột ngột thường gây ra những cơn đau vùng chậu dữ dội, khiến nhiều chị em rơi vào trạng thái hoang mang. Đặc biệt, với những phụ nữ đang trong quá trình canh trứng hoặc chuẩn bị bước vào liệu trình IVF, đây là một biến cố phụ khoa cực kỳ đáng bận tâm.

Nếu không nhận diện đúng bản chất, hiện tượng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, lịch trình điều trị sinh sản cũng như sức khỏe tổng thể. Việc nhầm lẫn với các cơn đau bụng thông thường khác đôi khi dẫn đến sự chậm trễ trong xử lý y khoa.

Dưới góc nhìn lâm sàng của các chuyên gia hỗ trợ sinh sản, việc kiểm soát biến chứng này hoàn toàn nằm trong tầm tay nếu được theo dõi đúng quy trình. Cẩm nang dưới đây sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện để chủ động bảo vệ sức khỏe và lộ trình tìm con của mình.

Xuất huyết nang buồng trứng là gì?

Xuất huyết nang buồng trứng là tình trạng túi chứa đầy máu trong buồng trứng, khi túi chứa máu này bị vỡ hoặc rò rỉ, máu sẽ chảy vào một u nang chức năng như u nang hoàng thể hoặc u nang nang trứng. Những nang này có xu hướng phát triển trong chu kỳ kinh nguyệt, đặc biệt là trong thời kỳ rụng trứng.

Đa số các trường hợp nang xuất huyết lành tính và có thể tự biến mất sau một vài chu kỳ kinh nguyệt mà không cần can thiệp quá sâu. Tuy nhiên, nếu nang có kích thước lớn hoặc bị vỡ gây tràn máu vào ổ bụng, có thể dẫn đến đau dữ dội và mất máu cấp tính.

Do đó, dù phần lớn nang buồng trứng không gây nguy hiểm tính mạng ngay lập tức, nhưng người bệnh vẫn cần được theo dõi sát sao và được can thiệp kịp thời để tránh biến chứng vỡ nang hoặc xoắn buồng trứng.

Nguyên nhân dẫn đến nang buồng trứng xuất huyết

Nang buồng trứng bị xuất huyết không phải là bệnh lý ác tính mà thường do những thay đổi sinh lý tự nhiên hoặc do tác động vật lý:

• Quá trình rụng trứng bất thường: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, khi trứng thoát khỏi nang mạc, các mạch máu nhỏ tại đây có thể bị tổn thương và chảy máu vào trong lòng nang.
• Vỡ mạch máu trên thành nang: Các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng nang mạc có thể bị vỡ do kích thước nang quá lớn hoặc thành nang mỏng, khiến máu tràn vào bên trong túi nang tạo thành khối máu tụ.
• Rối loạn nội tiết tố: Mất cân bằng giữa hormone estrogen và progesterone có thể làm thành nang mỏng đi, mạch máu trở nên dễ vỡ hơn.
• Tiền sử u nang buồng trứng: Phụ nữ từng có u nang buồng trứng trước đó thường có nguy cơ tái phát cao hơn. Các mô sẹo hoặc những thay đổi về cấu trúc buồng trứng từ các lần hình thành nang trước đó khiến các nang mới dễ gặp biến chứng xuất huyết.
• Mang thai: Trong giai đoạn đầu của thai kỳ, nang hoàng thể phát triển mạnh để duy trì nội tiết nuôi dưỡng thai nhi. Do kích thước nang hoàng thể lúc này thường lớn và chứa nhiều mạch máu tăng sinh, nên dễ bị vỡ hoặc chảy máu bên trong dưới tác động của hormone thai kỳ.
• Lạc nội mạc tử cung: Các tế bào nội mạc tử cung phát triển lạc chỗ trên buồng trứng có thể hình thành nên nang lạc nội mạc. Các nang này chứa máu cũ và có xu hướng tiếp tục chảy máu sau mỗi kỳ kinh.
• Chấn thương: Các hoạt động mạnh như tập thể thao cường độ cao, va đập vùng bụng hoặc quan hệ tình dục thô bạo có thể tạo áp lực cơ học đột ngột làm vỡ mạch máu trên nang hoặc làm rách thành nang, dẫn đến tình trạng xuất huyết cấp tính.

Dấu hiệu nhận biết xuất huyết nang buồng trứng

Nang buồng trứng xuất huyết thường không có triệu chứng và tự khỏi (1). Người bệnh có thể không gặp bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi nang buồng trứng bị xuất huyết:

1. Triệu chứng thường gặp

Phần lớn các trường hợp nang buồng trứng xuất huyết sẽ gây đau đột ngột ở một bên vùng bụng dưới. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc nhói lên tùy thuộc vào lượng máu tích tụ bên trong nang làm căng lớp vỏ bọc. Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy chướng bụng, đầy hơi hoặc có cảm giác nặng nề ở vùng chậu. Một số trường hợp có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc ra máu âm đạo bất thường ở giữa kỳ kinh.

2. Dấu hiệu cảnh báo biến chứng nghiêm trọng

Khi nang bị vỡ hoặc xoắn, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

• Đau bụng dữ dội: Cơn đau xuất hiện đột ngột như dao đâm, lan rộng khắp vùng bụng dưới và thường đi kèm với tình trạng bụng căng cứng.
• Vã mồ hôi và choáng váng: Đây là dấu hiệu của sốc do mất máu trong, khiến người bệnh hoa mắt, chóng mặt hoặc ngất xỉu.
• Da nhợt nhạt, mạch nhanh: Cơ thể biểu hiện tình trạng thiếu máu cấp tính, huyết áp tụt, nhịp tim nhanh nhưng yếu.
• Nôn mửa liên tục: Phản ứng của cơ thể khi phúc mạc bị kích ứng do máu tràn vào ổ bụng.
• Sốt cao và rét run: Dấu hiệu cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng hoặc hoại tử mô trong trường hợp nang bị xoắn lâu ngày không được xử lý.

Chẩn đoán xuất huyết nang buồng trứng

Để xác định chính xác tình trạng nang buồng trứng xuất huyết và phân biệt với các bệnh lý cấp cứu khác, sau khi thăm khám lâm sàng, hỏi triệu chứng và tiền sử bệnh, bác sĩ sẽ có chỉ định các cận lâm sàng khác như:

• Siêu âm: Bệnh nhân có thể được siêu âm qua ngả âm đạo hoặc siêu âm vùng chậu để xác định kích thước, vị trí và đặc điểm bên trong của u nang. U nang xuất huyết có thể xuất hiện dưới dạng một khối u nang phức tạp với các âm vang mức độ thấp hoặc một vùng có vẻ đặc.
• Siêu âm Doppler màu: Giúp phân biệt giữa nang xuất huyết và các khối u buồng trứng khác.
• Xét nghiệm máu: Đánh giá nồng độ hormone và kiểm tra các dấu hiệu chảy máu bên trong. Nếu nghi ngờ ác tính, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh, bệnh nhân có thể được chỉ định làm các xét nghiệm chất chỉ điểm sinh học cụ thể như CA-125.

Điều trị xuất huyết nang buồng trứng

Phác đồ điều trị xuất huyết nang buồng trứng sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên kích thước của nang, mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, nguy cơ biến chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

1. Điều trị nội khoa (bảo tồn)

• Theo dõi: Đối với các nang nhỏ và không gây triệu chứng, chỉ cần theo dõi bằng siêu âm vì nhiều nang buồng trứng xuất huyết tự biến mất trong vòng vài chu kỳ kinh nguyệt mà không cần điều trị.
• Thuốc: Trường hợp nang xuất huyết gây đau, khó chịu, bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm không steroid. Ngoài ra, bác sĩ có thể kê đơn thuốc nội tiết tố như thuốc tránh thai đường uống để điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và ức chế rụng trứng, từ đó ngăn hình thành nang mới.
• Liệu pháp nhiệt: Áp dụng liệu pháp này lên vùng xương chậu có thể giúp cải thiện triệu chứng đau và chuột rút.

2. Can thiệp ngoại khoa

Nếu nang có kích thước quá lớn, gây đau dữ dội hoặc có dấu hiệu vỡ gây xuất huyết nội, phẫu thuật là lựa chọn bắt buộc.

• Phẫu thuật nội soi: Thường được ưu tiên để cầm máu và loại bỏ nang nhưng vẫn đảm bảo bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành.
• Phẫu thuật mở: Áp dụng trong trường hợp cấp cứu khẩn cấp, lượng máu chảy trong ổ bụng quá nhiều, bệnh nhân cần được mổ cấp cứu để đảm bảo an toàn tính mạng.

Cách phòng ngừa xuất huyết nang buồng trứng

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn nang xuất huyết buồng trứng, nhưng phuj nữ có thể thực hiện các biện pháp phòng ngừa, giúp giảm thiểu nguy cơ như:

• Thăm khám phụ khoa định kỳ: Giúp phát hiện sớm các nang buồng trứng từ khi nang còn nhỏ để có hướng theo dõi phù hợp.
• Sử dụng thuốc hỗ trợ theo chỉ định: Nếu thường xuyên bị nang chức năng, bác sĩ có thể tư vấn sử dụng thuốc tránh thai đường uống để ức chế rụng trứng và giảm hình thành nang.
• Chế độ dinh dưỡng cân bằng: Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây và các loại hạt để giúp cơ thể chuyển hóa hormone tốt hơn, tránh sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá.
• Kiểm soát căng thẳng: Giữ tinh thần thoải mái bằng cách nghỉ ngơi đầy đủ, thiền định, nghe nhạc…
• Vận động phù hợp: Ưu tiên các môn thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội; tránh các bài tập cường độ cao gây áp lực lớn lên vùng chậu vào những ngày gần kỳ rụng trứng.
• Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt: Ghi lại các biểu hiện bất thường trong kỳ kinh nguyệt như đau bụng nhiều, rong kinh… nhằm giúp nhận diện sớm những thay đổi của buồng trứng, từ đó chủ động thăm khám kịp thời.

Nếu nang xuất huyết buồng trứng tái phát, ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng hoặc khiến bạn lo lắng về khả năng sinh sản, việc đánh giá chuyên sâu có thể giúp xác định tình trạng dự trữ buồng trứng và xây dựng kế hoạch mang thai phù hợp. Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản IVF Tâm Anh (IVFTA), người bệnh có thể được thăm khám, tư vấn sức khỏe sinh sản và lựa chọn hướng theo dõi hoặc hỗ trợ sinh sản dựa trên tình trạng cụ thể.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Xuất huyết nang buồng trứng cần được hiểu đúng để người bệnh không quá lo lắng nhưng cũng không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường. Phần lớn nang có thể tự thoái triển, song vẫn tiềm ẩn nguy cơ vỡ, xuất huyết ổ bụng hoặc xoắn buồng trứng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào kích thước nang, triệu chứng và tình trạng sức khỏe. Việc theo dõi định kỳ, đánh giá bằng siêu âm và nhận biết sớm dấu hiệu cấp tính giúp hạn chế biến chứng.