1 trứng tạo được bao nhiêu phôi? 4 yếu tố ảnh hưởng số lượng

Một trong những thắc mắc phổ biến của các cặp vợ chồng khi tìm hiểu về thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) là từ 1 trứng tạo được bao nhiêu phôi. Để hiểu rõ vấn đề này, cần nắm được cách trứng và tinh trùng kết hợp cũng như quá trình phôi hình thành và phát triển trong phòng Lab. Bài viết dưới đây sẽ giải thích chi tiết, dễ hiểu, giúp anh/chị hình dung rõ hơn về mối liên hệ giữa số lượng trứng và số phôi được tạo thành trong IVF.

1 trứng tạo được bao nhiêu phôi?

Với thắc mắc 1 trứng tạo được bao nhiêu phôi, theo ThS.BS Nguyễn Thị Thùy Linh về nguyên tắc, một trứng chỉ có thể tạo ra một phôi.

Trong cả thụ tinh tự nhiên lẫn thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), khi một trứng trưởng thành kết hợp thành công với một tinh trùng, chúng sẽ tạo nên một hợp tử (zygote). Từ hợp tử này, quá trình phân chia tế bào diễn ra và hình thành một phôi hoàn chỉnh. Ngược lại, nếu quá trình thụ tinh không xảy ra, trứng sẽ không phát triển thành phôi và bị thoái hóa tự nhiên.

Vì sao có sinh đôi, sinh ba cùng trứng?

Trong thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), không phải tất cả noãn thu được đều phát triển thành phôi, do tỷ lệ thành công phụ thuộc vào chất lượng noãn, tinh trùng, điều kiện nuôi cấy và kỹ thuật phòng Lab.

Theo nghiên cứu, 60-80% noãn trưởng thành có thể thụ tinh thành công, trong đó 75-85% noãn MII sẽ tạo hợp tử sau khi tiếp xúc với tinh trùng hoặc tiêm ICSI. Tuy nhiên, chỉ 40-50% phôi phát triển đến giai đoạn phôi nang (blastocyst) ngày 5, ngày 6.

Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đa thai cùng trứng trong IVF dao động từ 0,98% đến 1,53% không phụ thuộc vào ngày nuôi cấy (ngày 5 hoặc ngày 6) nhưng có liên quan đến hình thái phôi, đặc biệt khi khối tế bào bên trong sắp xếp lỏng lẻo và lớp tế bào lá nuôi dày. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận các thao tác như hỗ trợ thoát màng hoặc sinh thiết phôi có thể làm tăng nguy cơ này. (1)

Mặc dù tỷ lệ thấp, đa thai cùng trứng vẫn có ý nghĩa lâm sàng quan trọng vì làm tăng nguy cơ biến chứng cho mẹ và thai, do đó người bệnh cần được tư vấn và theo dõi sát sao trong thai kỳ để đảm bảo an toàn.

Quá trình nuôi phôi từ trứng như thế nào?

Quá trình nuôi phôi là giai đoạn quan trọng trong thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), quyết định trực tiếp đến chất lượng phôi và tỷ lệ làm tổ thành công. Theo các chuyên gia hỗ trợ sinh sản, phôi được nuôi trong môi trường phòng Lab vô trùng, kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, nồng độ khí và dinh dưỡng, mô phỏng tối đa điều kiện sinh lý trong cơ thể người mẹ.

1. Thụ tinh và tạo hợp tử

Sau khi trứng được chọc hút từ buồng trứng, chúng sẽ được thụ tinh bằng hai phương pháp:

• Thụ tinh cổ điển (Conventional IVF): Trứng và tinh trùng được đặt cùng nhau trong môi trường nuôi cấy, tinh trùng sẽ tự di chuyển và thụ tinh với trứng.
• Tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI – Intracytoplasmic Sperm Injection): Một tinh trùng khỏe mạnh được chọn lọc và tiêm trực tiếp vào bào tương noãn để tăng tỷ lệ thụ tinh, đặc biệt trong trường hợp tinh trùng yếu hoặc số lượng ít.

Sau khoảng 16-18 giờ, các chuyên gia sẽ kiểm tra sự xuất hiện của tiền nhân (pronuclei) dấu hiệu cho thấy trứng đã được thụ tinh thành công.

>> Xem thêm: Chọc hút trứng bao nhiêu là bình thường?

2. Nuôi cấy phôi trong phòng thí nghiệm

Phôi sẽ được nuôi cấy trong môi trường giàu dinh dưỡng và được theo dõi theo từng giai đoạn phát triển:

• Ngày 1: Phôi bắt đầu phân chia từ một tế bào thành hai tế bào.
• Ngày 2-3: Phôi tiếp tục phân bào, hình thành phôi dâu (morula) với khoảng 8-16 tế bào.
• Ngày 5-6: Một số phôi đạt đến giai đoạn phôi nang (blastocyst), đây là giai đoạn lý tưởng để chuyển vào tử cung do khả năng làm tổ cao hơn.

Trong suốt quá trình này, phôi được nuôi trong tủ cấy có kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ (37°C), nồng độ CO₂ (6%) và O₂ (5%) nhằm tối ưu hóa điều kiện sinh lý tự nhiên.

3. Đánh giá và chọn lọc phôi

Phôi được đánh giá dựa trên tiêu chí hình thái học và đặc điểm quá trình phân chia phôi:

• Phôi chất lượng tốt: Phân chia đều, ít mảnh vỡ bào tương; ở giai đoạn phôi nang, khoang phôi nở rộng, khối tế bào bên trong dày và liên kết chặt chẽ.
• Phôi chất lượng kém: Phân chia chậm, không đồng đều, nhiều mảnh vỡ bào tương, số tế bào ít và liên kết lỏng lẻo.

Ngoài ra, một số trường hợp có chỉ định làm xét nghiệm di truyền trước chuyển phôi (PGT – Preimplantation Genetic Testing), phôi được đánh giá dựa vào đặc điểm di truyền về số lượng hay cấu trúc nhiễm sắc thể.

4. Chuyển phôi hoặc trữ lạnh

• Chuyển phôi tươi: Phôi được chọn lọc và chuyển vào tử cung trong cùng chu kỳ kích thích buồng trứng nếu nội mạc tử cung đạt tiêu chuẩn.
• Trữ phôi lạnh: Nếu nội mạc chưa phù hợp hoặc có nhiều phôi chất lượng tốt, phôi có thể được trữ lạnh bằng phương pháp thủy tinh hóa (vitrification) để sử dụng trong tương lai.

Quá trình nuôi phôi đòi hỏi kỹ thuật cao và sự kiểm soát nghiêm ngặt để đảm bảo phôi phát triển tối ưu, từ đó tăng tỷ lệ thành công của IVF.

Tỷ lệ trứng nuôi thành phôi trong IVF

Trong thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), không phải mọi noãn thu được đều phát triển thành phôi. Tỷ lệ trứng nuôi thành phôi phụ thuộc vào chất lượng noãn, tinh trùng, điều kiện nuôi cấy và kỹ thuật phòng Lab. Trung bình, 60-80% noãn trưởng thành có thể thụ tinh thành công, nhưng chỉ 40-50% phát triển đến giai đoạn phôi nang (blastocyst) vào ngày 5-6. (2)

Sau khi chọc hút, noãn trưởng thành (MII) là loại có khả năng thụ tinh, trong khi noãn chưa trưởng thành (MI, GV) hiếm khi phát triển được. Khoảng 75-85% noãn MII sẽ thụ tinh thành công, nhưng chỉ một phần phôi tiếp tục phát triển ổn định.

Các yếu tố như bất thường nhiễm sắc thể ở noãn, tổn thương DNA tinh trùng, môi trường nuôi cấy và kỹ thuật thao tác trong phòng Lab đều ảnh hưởng đến kết quả.

Dù vậy, với công nghệ nuôi cấy hiện đại và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, tỷ lệ tạo phôi khỏe mạnh trong IVF ngày càng được cải thiện, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị vô sinh, hiếm muộn.

Yếu tố ảnh hưởng đến số lượng phôi trong IVF

Trong thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), việc 1 trứng tạo được mấy phôi phụ thuộc vào nhiều yếu tố, không chỉ ở số lượng trứng thu được mà còn ở chất lượng noãn, tinh trùng và điều kiện nuôi cấy. Hiểu rõ các yếu tố này giúp tối ưu quy trình điều trị và nâng cao tỷ lệ thành công của IVF.

1. Số lượng trứng

Số trứng thu được sau kích thích buồng trứng là yếu tố đầu tiên quyết định số lượng phôi tiềm năng. Trung bình mỗi chu kỳ IVF có thể thu từ 8-15 trứng, tùy vào:

• Phác đồ kích thích: Liều lượng và loại thuốc ảnh hưởng trực tiếp đến số trứng thu được.
• Dự trữ buồng trứng: Phụ nữ có AMH thấp hoặc FSH cao thường thu được ít trứng hơn.
• Tuổi: Phụ nữ trẻ có số lượng và chất lượng trứng tốt hơn so với người trên 35 tuổi.

Dù số lượng quan trọng, chất lượng trứng mới là yếu tố quyết định tạo được nhiều phôi khỏe mạnh.

2. Chất lượng trứng

Không phải trứng nào cũng có thể thụ tinh và phát triển thành phôi. Chất lượng trứng ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ thụ tinh và khả năng phát triển của phôi. Các yếu tố chính gồm:

• Tuổi tác: Trên 35 tuổi, nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể tăng cao, giảm khả năng tạo phôi.
• Chức năng ti thể: Ti thể yếu khiến quá trình phân bào của phôi chậm hoặc ngừng phát triển.
• Lối sống và môi trường: Hút thuốc, béo phì, stress, hoặc tiếp xúc hóa chất làm giảm chất lượng trứng.

3. Chất lượng tinh trùng

Tinh trùng không chỉ quyết định khả năng thụ tinh mà còn ảnh hưởng đến chất lượng và sự phát triển của phôi. Các yếu tố quan trọng:

• Số lượng và khả năng di động: Càng nhiều tinh trùng khỏe mạnh, khả năng thụ tinh càng cao.
• Hình thái bình thường: Tinh trùng dị dạng có thể làm giảm tỷ lệ tạo phôi.
• Tổn thương DNA: Stress oxy hóa hoặc bệnh lý nam khoa làm tăng nguy cơ phôi kém chất lượng.

4. Điều kiện nuôi cấy phôi

Môi trường nuôi phôi đóng vai trò then chốt trong việc hình thành và phát triển phôi khỏe mạnh. Các yếu tố ảnh hưởng gồm:

• Môi trường nuôi cấy: Cần cung cấp đầy đủ dưỡng chất và phù hợp với từng giai đoạn phát triển (phôi ngày 2-3 hoặc phôi nang).
• Nhiệt độ và nồng độ khí ổn định: Phôi phát triển tốt nhất ở 37°C, CO₂ 5-6%, O₂ 5%.
• Công nghệ theo dõi phôi (time-lapse): Cho phép quan sát liên tục mà không ảnh hưởng đến quá trình phát triển, giúp chọn phôi tốt nhất để chuyển.

5. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến số lượng phôi

Ngoài các yếu tố trên, một số vấn đề khác cũng có thể tác động đến số lượng phôi trong IVF:

• Phương pháp thụ tinh: ICSI có thể giúp tăng tỷ lệ thụ tinh ở trường hợp tinh trùng yếu.
• Tình trạng nội tiết: Rối loạn hormone có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trứng và phôi.
• Bệnh lý nền: PCOS, suy buồng trứng sớm hay bệnh tự miễn có thể làm giảm số lượng và chất lượng trứng.

Câu hỏi thường gặp

1. Có phải càng nhiều trứng thì càng tốt khi làm IVF không?

Số lượng trứng thu được trong một chu kỳ IVF quan trọng, nhưng chất lượng trứng mới là yếu tố quyết định đến khả năng tạo phôi khỏe mạnh. Một số nghiên cứu cho thấy, thu được 10-15 trứng trong một chu kỳ IVF thường mang lại tỷ lệ thành công cao nhất. Nếu số lượng trứng quá ít, cơ hội có phôi để chuyển sẽ giảm. Tuy nhiên, nếu kích thích buồng trứng quá mức để lấy nhiều trứng có thể làm giảm chất lượng noãn và tăng nguy cơ hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS).

2. Người chỉ có 1 trứng có cơ hội làm IVF không?

Dù số lượng trứng ít có thể làm giảm tỷ lệ thành công, nhưng chỉ cần một trứng chất lượng tốt vẫn có thể thụ tinh và phát triển thành phôi khỏe mạnh. Đối với những người có dự trữ buồng trứng thấp, bác sĩ có thể lựa chọn phác đồ kích thích buồng trứng nhẹ nhàng hoặc IVF tích lũy (thu thập nhiều trứng từ các chu kỳ khác nhau) để tăng cơ hội thành công.

3. Có nên trữ lại 1 trứng ít ỏi cho chu kỳ IVF sau không?

Việc trữ trứng chỉ thực sự có ý nghĩa khi số lượng trứng thu được đủ nhiều, bởi tỷ lệ sống sót sau rã đông không đạt 100%. Nếu chỉ có một trứng, phương án tối ưu thường là thụ tinh ngay thay vì trữ đông, trừ khi người bệnh chưa sẵn sàng thực hiện IVF ở thời điểm hiện tại.

Trong một số trường hợp đặc biệt, như tinh trùng của chồng yếu, cần phẫu thuật lấy tinh trùng hoặc mong muốn tích lũy trứng qua nhiều chu kỳ, bác sĩ có thể cân nhắc đông noãn để “gom trứng”. Tuy nhiên, quyết định nên được cá thể hóa dựa trên tuổi, dự trữ buồng trứng và kế hoạch sinh sản của từng người để đảm bảo hiệu quả cao nhất.

Liên hệ IVF Tâm Anh để tư vấn chu kỳ làm IVF chi tiết

Quy trình thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) đòi hỏi mức độ cá nhân hóa cao, bởi mỗi bệnh nhân có tình trạng sức khỏe sinh sản khác nhau. Việc tham khảo ý kiến chuyên gia hỗ trợ sinh sản giúp người bệnh hiểu rõ phác đồ phù hợp, tối ưu hóa số lượng, chất lượng trứng và nâng cao tỷ lệ thành công của chu kỳ IVF. Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản IVF Tâm Anh, bệnh nhân được chăm sóc toàn diện với quy trình chuẩn quốc tế:

• Thăm khám chuyên sâu: Đánh giá dự trữ buồng trứng (AMH, AFC), chất lượng tinh trùng, hormone và bệnh lý nền để thiết kế phác đồ tối ưu.
• Kích thích buồng trứng cá nhân hóa: Đảm bảo thu được số lượng trứng phù hợp, hạn chế nguy cơ quá kích mà vẫn duy trì chất lượng tốt.
• Ứng dụng công nghệ nuôi cấy phôi tiên tiến: Hệ thống nuôi phôi liên tục (time-lapse), môi trường nuôi cấy tinh chỉnh, kỹ thuật ICSI giúp tăng tỷ lệ thụ tinh thành công.
• Tư vấn chiến lược trữ và chuyển phôi: Lựa chọn thời điểm chuyển phôi tối ưu để tăng khả năng làm tổ và có thai.

Bên trên là những thông tin giải đáp cho thắc mắc “1 trứng tạo được bao nhiêu phôi?”. Mỗi cặp vợ chồng có tình trạng sinh sản khác nhau, do đó việc thăm khám và tư vấn cùng chuyên gia hỗ trợ sinh sản đóng vai trò then chốt trong xây dựng phác đồ cá nhân hóa và tối ưu hóa tỷ lệ thành công IVF. Với đội ngũ chuyên gia hàng đầu và hệ thống labo đạt chuẩn quốc tế, IVF Tâm Anh đồng hành cùng các cặp vợ chồng trên hành trình hiện thực hóa ước mơ con yêu.