Tinh hoàn là cơ quan quan trọng đảm nhận chức năng sản xuất tinh trùng và hormone testosterone, quyết định phần lớn khả năng sinh lý và sinh sản của nam giới. Về mặt sinh lý, kích thước tinh hoàn ở mỗi người là khác nhau, tuy nhiên nếu tinh hoàn to hơn bình thường thì khả năng cao đây là biểu hiện của một số bệnh lý nam khoa tiềm ẩn cần được thăm khám và kiểm tra sớm.
Nhiều nam giới cho rằng tinh hoàn càng to thì khả năng sinh lý và sinh sản càng khỏe. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm, kích thước tinh hoàn không phải là yếu tố quyết định “bản lĩnh đàn ông”, mà quan trọng là chức năng bên trong, bao gồm việc sản xuất tinh trùng và hormone testosterone.
Kích thước tinh hoàn trung bình của nam giới Việt trung bình khoảng 4-5,1x3x2-2,5cm. Thể tích trung bình dao động 12-30 ml. ThS.BS Lê Thị Ngân Tâm cho biết mỗi người sẽ có kích thước tinh hoàn khác nhau phụ thuộc vào mã gen, di truyền… Nếu tinh hoàn có kích cỡ quá mức bình thường, hai bên có sự chênh lệch rõ hoặc kích thước thay đổi nhanh kèm theo cảm giác đau, sưng, căng tức… thì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh, tràn dịch màng tinh hoàn, ung thư tinh hoàn…
Chính vì thế, việc tinh hoàn to chỉ được xem là bình thường khi không có bất kỳ triệu chứng hay bất thường nào đi kèm. Ngược lại, nếu người nam nhận thấy tinh hoàn có kích thước bất thường, sờ thấy khối rắn hoặc sưng đau kéo dài, hay chủ động thăm khám sớm với bác sĩ Nam khoa để được bác sĩ siêu âm và xác định nguyên nhân chính xác, từ đó có hướng xử trí kịp thời.
>> Xem thêm: Tinh hoàn nhỏ như trứng cút có ảnh hưởng gì không?
Tinh hoàn có kích cỡ to hơn bình thường có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc nhận biết đúng nguyên nhân giúp nam giới chủ động thăm khám và điều trị sớm, tránh biến chứng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và đời sống tình dục. Một số nguyên nhân thường gặp khiến tinh hoàn to hơn bình thường bao gồm:
Đây là tình trạng tụ dịch xung quanh tinh hoàn khiến bìu sưng to nhưng thường không gây đau. Tràn dịch màng tinh hoàn có thể xuất hiện do:
Tràn dịch màng tinh hoàn có thể tự khỏi mà không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu tình trạng sưng tấy trở nên nghiêm trọng, gây đau đớn dữ dội hoặc suy giảm chức năng tinh hoàn, có thể cần phải phẫu thuật để dẫn lưu dịch thừa ra ngoài.
Khoảng 15–17% nam giới có thể gặp tình trạng giãn tĩnh mạch thừng tinh (varicocele). Đây là hiện tượng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn giãn nở bất thường, khiến dòng máu ứ trệ, tinh hoàn có thể to hơn bình thường và cảm giác nặng tức vùng bìu. Nếu giãn tĩnh mạch thừng tinh mức độ nặng không được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, từ đó giảm khả năng thụ tinh tự nhiên.
Là một túi chứa đầy chất lỏng hình thành trong mào tinh hoàn. Phần lớn u nang mào tinh đều là khối u lành tính, thường xuất hiện ở một bên tinh hoàn và không gây đau. Người bệnh có thể sờ thấy và cảm nhận khối u xuất hiện bên trong vùng bìu. Nếu khối u nang gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, người bệnh cần nhanh chóng thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để được điều trị đúng cách. (2)
Là tình trạng tinh hoàn bị viêm do nhiễm trùng, biểu hiện sưng đau, căng tức một hoặc hai bên tinh hoàn. Viêm tinh hoàn nếu không được điều trị kịp thời có thể gây teo tinh hoàn, ảnh hưởng đến chức năng sinh sản của người bệnh.
Là tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp, xảy ra khi tinh hoàn tự xoay quanh trục làm tắc nghẽn dòng máu nuôi tinh hoàn, gây đau đớn dữ dội, đột ngột, buồn nôn và nôn. Nếu không được phẫu thuật trong vòng 6 giờ đầu tiên sau khi bắt đầu đau, tinh hoàn có thể tổn thương vĩnh viễn hoặc thậm chí hoại tử và buộc phải cắt bỏ.
Là tình trạng nội tạng trong bụng không còn nằm ở vị trí thông thường mà chui ra khỏi một điểm yếu trên thành bụng ở vùng bẹn, tạo ra một khối phồng rõ ràng ở háng và lan vào bìu, khiến tinh hoàn một bên to lên bất thường.
Với những trường hợp nhẹ, thoát vị bẹn có thể gây đau tức vùng bẹn khi đứng lâu hoặc khi gắng sức, làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tuy nhiên, nếu không chữa trị trong thời gian dài, tạng thoát vị thường xuyên trồi ra ngoài và không thể trở lại ổ bụng nữa, gọi là thoát vị kẹt. Lúc này bệnh nhân sẽ khó chịu nhiều hơn và tăng nguy cơ chấn thương tạng thoát vị.
Các chấn thương do va đập, tai nạn hoặc bị vật nặng đè lên vùng bìu có thể gây bầm tím và sưng tinh hoàn. Mức độ tổn thương có thể từ nhẹ đến nặng, thậm chí gây vỡ tinh hoàn nếu lực tác động quá mạnh, người nam cần được cấp cứu ngay để bảo tồn khả năng sinh sản.
Bên cạnh đó, trong một số trường hợp sau phẫu thuật vùng bẹn – bìu như mổ giãn tĩnh mạch thừng tinh, thông nối ống dẫn tinh… có thể gây sưng nề tạm thời khiến tinh hoàn to hơn. Hầu hết trường hợp sẽ giảm sưng sau vài ngày, nhưng nếu có tụ máu, đau căng không hết, người nam cần tái khám ngay để bác sĩ kiểm tra nhằm loại trừ tổn thương nghiêm trọng.
Ung thư tinh hoàn thường có biểu hiện là một khối cứng có kích thước từ hạt đậu đến lớn hơn viên bi ở một bên tinh hoàn, không gây đau. Đây là dạng ung thư hiếm gặp nhưng có tiên lượng tốt nếu được phát hiện sớm. Khi sờ thấy khối cứng, không di động tại tinh hoàn, nam giới nên chủ động thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa nam học để được chẩn đoán chính xác và có hướng xử trí kịp thời.
Trên thực tế tình trạng tinh hoàn bẩm sinh to thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên nếu người nam phát hiện tinh hoàn của mình tự nhiên to lên bất thường hoặc kèm theo các dấu hiệu đau, sưng đỏ… thì không nên chủ quan, vì đây có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau. Việc xử lý đúng cách ngay từ đầu giúp người bệnh chẩn đoán sớm, điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ biến chứng.
Đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản – IVF Tâm Anh hội tụ đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, kết hợp cùng hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại, máy siêu âm độ phân giải cao, siêu máy chụp CT, MRI… giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân thay đổi kích thước tinh hoàn và tầm soát ung thư hiệu quả.
Để biết thêm thông tin hoặc đặt lịch thăm khám với bác sĩ tại đơn vị Nam học, Trung tâm IVF Tâm Anh, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua thông tin sau đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Các bác sĩ khuyến cáo nam giới không nên chủ quan khi nhận thấy tinh hoàn to lên bất thường, đây có thể là dấu hiệu tiềm ẩn nhiều bệnh lý cần được phát hiện sớm. Nam giới hãy chủ động thăm khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp bảo tồn chức năng tinh hoàn và bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
