Đau tinh hoàn là bệnh gì? Nguyên nhân, triệu chứng và chẩn đoán

Đau tinh hoàn có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, cho thấy nam giới đang gặp phải các vấn đề sức khỏe. Vậy làm sao để biết cơn đau ở tinh hoàn có nghiêm trọng hay không? Triệu chứng nào cần phải thăm khám ngay lập tức?

Đau tinh hoàn là bệnh gì?

Tinh hoàn là cơ quan sinh sản quan trọng ở nam giới, đảm nhận chức năng sản xuất tinh trùng và hormone testosterone – nội tiết tố chi phối ham muốn và chức năng sinh lý nam giới. Tinh hoàn được bao bọc bên trong bìu – treo bên ngoài, ở phía gần hai bên đùi trong và nằm phía dưới dương vật. Do không được xương hay cơ bao bọc, tinh hoàn rất dễ bị tổn thương khi có va chạm hoặc chấn thương, thậm chí một tác động nhẹ cũng có thể gây đau.

Cơn đau ở tinh hoàn có thể xảy ra do nguyên nhân ở chính tinh hoàn hoặc chuyển tiếp từ bụng, vùng bẹn. Một số trường hợp không tìm thấy nguyên nhân được gọi là đau vô căn. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột, gây tình trạng đau tức tinh hoàn dữ dội trong thời gian ngắn – gọi là đau cấp tính. Một số trường hợp khác, cơn đau nhức tăng dần và kéo dài, gọi là đau tinh hoàn mạn tính.

Vì tinh hoàn chứa nhiều dây thần kinh nhạy cảm, do đó nếu cơn đau kéo dài có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Trường hợp đau kéo dài hơn 1 giờ, nam giới cần đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị kịp thời. (1)

Hiện tượng tinh hoàn bị đau có phổ biến không?

Đây là tình trạng có thể xảy ra ở nam giới mọi lứa tuổi và là vấn đề sức khỏe đáng lo ngại. Nam giới có nguy cơ bị đau tại tinh hoàn cao hơn khi làm việc nặng hoặc chơi thể thao có tính đối kháng cao. Cơn đau có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai tinh hoàn:

• Đau ở tinh hoàn bên trái.
• Đau ở bên phải tinh hoàn.
• Đau cả 2 tinh hoàn.

>> Xem thêm: Bị đau 1 bên tinh hoàn phải làm sao?

Nguyên nhân đau tinh hoàn

Tinh hoàn bị đau có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Chấn thương: Tinh hoàn bị tác động lực mạnh sau va chạm, tai nạn, té ngã hoặc các chấn thương khi chơi thể thao.
• Đau do chèn ép khi ngồi hoặc nằm: Ngồi hay nằm sai tư thế trong thời gian dài hoặc mặc đồ lót không thoải mái có thể là nguyên nhân gây chèn ép lên tinh hoàn và gây đau tạm thời.
• Viêm tinh hoàn: Nhiễm trùng vi khuẩn, virus ở một hoặc cả hai bên tinh hoàn là nguyên nhân khiến tinh hoàn bị viêm nhiễm và gây đau. Ở trẻ em, tình trạng viêm tinh hoàn thường xảy ra sau 4-6 ngày từ khi trẻ mắc quai bị.
• Viêm mào tinh: Mào tinh có vai trò dẫn tinh trùng đi từ tinh hoàn đến ống dẫn tinh, hỗ trợ cho quá trình xuất tinh. Trong đó, mào tinh hoàn bị viêm có thể khiến tinh hoàn bị sưng, nóng và gây đau.
• U nang tinh hoàn: U nang là tình trạng một hoặc nhiều nang chứa đầy dịch, tạo thành u bên trong mào tinh hoàn. U nang tinh hoàn không phải ung thư, thường không gây đau nhưng vẫn có thể phát triển lớn dần khiến người bệnh khó chịu.
• Khối tụ máu: Tụ máu dưới da thường được phát hiện sau chấn thương. Máu có thể tích tụ lại ở xung quanh một hoặc cả hai bên tinh hoàn.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Xảy ra khi các tĩnh mạch tại bìu bị giãn bất thường, gây đau nhức tinh hoàn và cảm giác khó chịu. Cơn đau do giãn tĩnh mạch thừng tinh có thể giảm bớt khi người bệnh nằm.
• Thoát vị bẹn: Tình trạng này xảy ra khi một phần ruột bị chèn ép vào phần yếu của cơ bùng gần bẹn. Mặc dù thoát vị bẹn thường không nguy hiểm, tuy nhiên một số trường hợp có thể gây đau và cần phẫu thuật khẩn cấp.
• Xoắn tinh hoàn: Là tình trạng dây thừng tinh bị xoắn lại, làm dòng máu đến tinh hoàn bị tắc nghẽn, thường gây ảnh hưởng đến tinh hoàn trái. Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra đột ngột, gây ra cơn đau nhói dữ dội tại tinh hoàn. Nam giới bị xoắn tinh hoàn cần được phẫu thuật cấp cứu nhanh chóng để bảo tồn chức năng sinh sản.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu: Nhiễm trùng đường tiết niệu (niệu đạo, bàng quang, thận) có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau thốn tinh hoàn, kèm theo buốt tiểu hoặc tiểu ra máu.
• Các bệnh lý lây qua đường tình dục: Các bệnh lý lây qua đường tình dục (STI) như bệnh lậu, giang mai, bệnh Chlamydia cũng có thể dẫn đến tình trạng sưng, viêm và gây đau buốt tinh hoàn.
• Ung thư tinh hoàn: Ung thư tinh hoàn gây ra các cơn đau âm ỉ, đau kéo dài ở vùng bẹn hoặc tinh hoàn. Đây cũng là loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới từ 15 đến 35 tuổi.

Triệu chứng đau tinh hoàn

Nam giới bị đau tại khu vực bìu tinh hoàn có thể nhận biết qua các triệu chứng bao gồm:

• Đau đột ngột, dữ dội hoặc âm ỉ, kéo dài, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Hầu hết các cơn đau thường ảnh hưởng đến bìu, tinh hoàn, một số khác có thể lan rộng đến vùng bẹn, lưng, đầu dương vật.
• Xuất hiện vết bầm tím ở bìu, thường là do sau khi bị chấn thương.
• Cảm giác buồn nôn, nôn ói có thể là triệu chứng kèm theo khi tinh hoàn bị đau, bao gồm chấn thương, viêm tinh hoàn hoặc sỏi thận.
• Tinh hoàn có thể bị sưng do chấn thương, nhiễm trùng hoặc xuất hiện khối u ở bìu. Bìu cũng có thể bị thay đổi màu sắc (đỏ, tím, nâu hoặc đen).
• Đau kèm theo sốt là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng.
• Đi tiểu thường xuyên do sỏi thận, cảm giác nóng, rát khi đi tiểu hoặc tiểu ra máu.

>> Xem thêm: Nguyên nhân nóng rát tinh hoàn và cách xử lý nhanh

Đau tinh hoàn có ảnh hưởng gì không?

Cơn đau ở tinh hoàn có thể kéo dài hoặc không, tùy thuộc vào mức độ cấp tính hay mạn tính. Nếu tình trạng đau chỉ ở mức nhẹ, đơn giản như va chạm mạnh hoặc té ngã, cơn đau sẽ chỉ kéo dài khoảng một giờ.

Nếu cơn đau kéo dài, trở nên nghiêm trọng hơn hoặc người bệnh không được điều trị sớm, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt, nam giới mắc bệnh Chlamydia hoặc bị xoắn tinh hoàn có nguy cơ phải đối mặt với các vấn đề nghiêm trọng như tổn thương vĩnh viễn cơ quan sinh sản, ảnh hưởng đến khả năng có con trong tương lai hoặc nhiễm trùng lây lan khắp cơ thể, có thể gây tử vong.

Phương pháp chẩn đoán đau tinh hoàn

Chẩn đoán đau tinh hoàn được thực hiện dựa trên hai phương pháp chính, bao gồm thăm khám lâm sàng và thực hiện các cận lâm sàng.

1. Thăm đoán lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh, tiền sử tình dục, triệu chứng, nguyên nhân có phải do chấn thương không, cơn đau bắt đầu khi nào, bị đau bao lâu, đau ở khu vực nào, có hoạt động nào khiến cơn đau tăng thêm không (như ngồi, đi vệ sinh, quan hệ tình dục…)

>> Xem thêm: Lý giải tại sao bị đau tinh hoàn sau khi cương?

2. Chẩn đoán cận lâm sàng

• Xét nghiệm máu, nước tiểu: Giúp loại trừ nhiễm trùng là nguyên nhân có thể gây đau cho 2 bên tinh hoàn.
• Siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT): Nếu bác sĩ phát hiện có khối u ở tinh hoàn, bác sĩ sẽ yêu cầu siêu âm/chụp CT để chẩn đoán ung thư tinh hoàn.

Điều trị đau tinh hoàn như thế nào?

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Nhìn chung việc điều trị tình trạng này được thực hiện bằng các biện pháp sau:

1. Chăm sóc tại nhà

Bạn có thể giảm đau tức cho 2 bên tinh hoàn tại nhà với các biện pháp có thể bao gồm:

• Đắp gạc lạnh hoặc túi chườm đá lên vùng bị đau. Bọc đá hoặc túi chườm lạnh trong khăn và chườm liên tục trong ngày, mỗi lần không quá 15 phút.
• Đặt một chiếc khăn cuộn dưới bìu khi nằm ngửa để giảm đau.
• Tắm nước ấm.
• Dùng thuốc kháng viêm không steroid (NSAID). Không phải ai cũng có thể dùng NSAID, vì vậy tốt nhất bạn nên trao đổi với bác sĩ trước.

Tuy nhiên việc chăm sóc tại nhà chỉ có thể giúp giảm đau tạm thời. Người bệnh vẫn cần đến bệnh viện để được kiểm tra và điều trị đúng cách.

2. Điều trị thuốc

Tùy vào tình trạng cơn đau, bác sĩ chỉ định các loại thuốc như:

• Thuốc giảm đau: Aspirin, ibuprofen hoặc acetaminophen.
• Thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống nhiễm trùng: Những loại thuốc này có thể điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc virus.
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA): Một số thuốc chống trầm cảm như amitriptyline có tác dụng điều trị vấn đề này do dây thần kinh bị tổn thương. (2)

3. Phẫu thuật

Trong một số trường hợp khẩn cấp, bệnh nhân được chẩn đoán xoắn tinh hoàn hoặc ung thư tinh hoàn cần được phẫu thuật nhanh chóng, tránh gây ảnh hưởng đến chức năng sinh sản sau này. Một số loại phẫu thuật điều trị tình trạng đau tại tinh hoàn có thể bao gồm:

• Phẫu thuật tháo xoắn tinh hoàn: Đây là một phẫu thuật cấp cứu nhằm tháo xoắn thừng tinh và khôi phục lưu lượng máu đến một hoặc cả hai bên tinh hoàn. Sau đó, bác sĩ sẽ khâu cố định tinh hoàn vào thành trong của bìu để ngăn ngừa tình trạng xoắn tinh hoàn tái phát.
• Phẫu thuật sửa chữa thoát vị: Giúp sửa chữa và đẩy thoát vị trở lại ổ bụng.
• Cắt bỏ mào tinh hoàn: Trong trường hợp đau mạn tính tại mào tinh hoàn kéo dài, không cải thiện sau khi điều trị bằng thuốc kháng viêm, kháng sinh hoặc các phương pháp bảo tồn khác, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ mào tinh hoàn. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ nguồn gây đau, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sau khi cắt bỏ mào tinh hoàn, khả năng vận chuyển tinh trùng của bên tinh hoàn đó sẽ mất, do đó cần được tư vấn kỹ lưỡng về khả năng sinh sản trước khi can thiệp.
• Tán sỏi bằng sóng xung kích: Nếu bị do sỏi tiết niệu, bác sĩ sẽ sử dụng sóng xung kích năng lượng cao để phá vỡ sỏi thận.
• Phẫu thuật cắt bỏ dây thần kinh thừng tinh (MDSC): Bác sĩ sẽ cắt các dây thần kinh đi qua thừng tinh để giảm đau cho tinh hoàn.
• Cắt bỏ tinh hoàn: Trường hợp ung thư tinh hoàn hoặc các phương pháp điều trị bảo tồn không có hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định cắt bỏ một hoặc cả hai tinh hoàn để tránh tổn thương lan rộng.

Ngăn ngừa cơn đau tinh hoàn như thế nào?

Hầu như không có biện pháp cụ thể để ngăn ngừa cơn đau ở tinh hoàn. Cơn đau có thể đột ngột hoặc do va chạm, tai nạn bất ngờ. Tuy nhiên, việc thay đổi lối sống lành mạnh có thể giúp hạn chế những ảnh hưởng xấu đến tinh hoàn và bảo vệ tinh hoàn tốt hơn.

• Luôn mặc đồ bảo hộ khi chơi thể thao để tránh chấn thương.
• Luôn vệ sinh sạch sẽ cơ quan sinh dục: bìu, dương vật, vùng bẹn.
• Quan hệ tình dục an toàn, lành mạnh, sử dụng bao cao su để tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Khám sức khỏe nam khoa định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bất thường và điều trị kịp thời, đúng cách.
• Tạo thói quen sinh hoạt lành mạnh, tránh thuốc lá, hạn chế rượu, bia. Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, đủ chất.
• Khi có dấu hiệu bất thường, cần đến bệnh viện để được thăm khám nhanh chóng.

>> Xem thêm: Tại sao đau tinh hoàn sau khi quan hệ?

Câu hỏi thường gặp

1. Làm sao để biết cơn đau tức tinh hoàn có nghiêm trọng hay không?

Các cơn đau tại khu vực tinh hoàn đều là bất thường. Để biết mức độ nghiêm trọng và khả năng ảnh hưởng đến cơ thể, tốt nhất cần đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra. Thông qua các phương pháp hình ảnh học, bác sĩ sẽ chẩn đoán mức độ nghiêm trọng và đưa ra phác đồ điều trị thích hợp.

2. Đau tinh hoàn có tự hết không?

Một số trường hợp đau do va chạm nhẹ có thể tự hết. Tuy nhiên nếu cơn đau kéo dài, đau dữ dội, lặp lại nhiều lần hoặc kèm theo các triệu chứng sưng, sốt, tiểu buốt, tiểu ra máu… Người bệnh cần nhanh chóng thăm khám tại bệnh viện có chuyên khoa Nam khoa.

>> Xem thêm: Bị đau tức tinh hoàn nhưng không sưng có sao không?

3. Xuất tinh xong bị đau ở tinh hoàn có bình thường không?

Xuất tinh xong tinh hoàn có biểu hiện đau không phải lúc nào cũng là tình trạng bình thường. Đó có thể là dấu hiệu cảnh báo một số vấn đề sức khỏe sinh lý như viêm tuyến tinh hoàn, thoát vị bẹn, tràn dịch màng tinh hoàn, tăng huyết áp mào tinh hoàn… Vì vậy, nam giới bị đau ở 2 bên hòn bi khi xuất tinh tốt nhất cần được thăm khám để biết chính xác nguyên nhân.

Đau tinh hoàn ở nam giới có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, với mức độ ảnh hưởng từ nhẹ đến nghiêm trọng. Chính vì vậy, khi cảm thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào tại cơ quan sinh dục, nam giới cần đến bệnh viện để được thăm khám – chẩn đoán – điều trị đúng cách, tránh để lâu khiến bệnh tiến triển nặng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này.